Parafia św. Mikołaja w Radomiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Parafia św. Mikołaja
Ilustracja
Cerkiew parafialna
Państwo  Polska
Siedziba Radom
Adres ul. Warszawska 15
26-600 Radom
(cmentarz prawosławny)
Data powołania 1837
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja łódzko-poznańska
Dekanat Kraków
Cerkiew św. Mikołaja
Proboszcz ks. prot.[1] mgr Paweł Sidoruk[2]
Wezwanie św. Mikołaja
Wspomnienie liturgiczne 9/22 maja; 6/19 grudnia
Położenie na mapie Radomia
Mapa lokalizacyjna Radomia
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Ziemia51°24′55,6″N 21°09′10,6″E/51,415444 21,152944
Strona internetowa

Parafia Świętego Mikołajaparafia prawosławna w Radomiu, w dekanacie Kraków diecezji łódzko-poznańskiej.

Na terenie parafii funkcjonuje 1 cerkiew:

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XVIII wieku kupcy greccy, uciekając przed prześladowaniami tureckimi, znaleźli schronienie w Polsce. Osiedlili się m.in. w Opatowie i uzyskali zgodę władz Królestwa Polskiego do zakładania swoich świątyń w domach prywatnych, utrzymania we własnym zakresie kapłana prawosławnego i odprawiania nabożeństw w obrządku bizantyjskim. Z tego okresu (1778) bierze swój początek prawosławna parafia w Opatowie, która w 1837 została przeniesiona do Radomia.

W Radomiu na pierwszą cerkiew zaadaptowano dawny kościół klasztorny Sióstr Bernardynek, zamknięty przez władze austriackie w 1809 i przerobiony na więzienie. Pierwszym proboszczem prawosławnym w Radomiu został ks. Ignacy Klimowicz. W tym czasie do parafii należało 234 wiernych (nie licząc wojskowych).

W październiku 1837 odbyła się uroczysta konsekracja radomskiej cerkwi, której dokonał biskup warszawski Antoni (Rafalski), sufragan diecezji wołyńskiej. Z tej okazji główny konsekrator ofiarował ewangeliarz z własnoręcznym napisem: „Księgę tę, św. Ewangelię, składam w darze radomskiej cerkwi prawosławnej pw. św. Mikołaja w dniu jej wyświęcenia 10/22 października 1837 roku. Pokorny Antoni, prawosławny biskup Warszawski”. Ewangeliarz (pochodzący z 1804) zachował się do dzisiaj i jest używany podczas uroczystych nabożeństw w parafii.

W wyniku starań biskupa Antoniego parafia otrzymała w 1839 parcelę miejską przy szosie warszawskiej na urządzenie tam cmentarza. Począwszy od lat 70. XIX w., rodziła się myśl o wybudowaniu własnej, prawosławnej świątyni w Radomiu. Potrzebę potęgował szybki wzrost liczby parafian, a ponadto architektura świątyni wydawała się obca duchowi prawosławia. Współistnienie cerkwi w jednym kompleksie z budynkami więzienia również budziło kontrowersje.

W 1902 ukończono budowę okazałej, posiadającej 3 ołtarze cerkwi pod wezwaniem św. Mikołaja, zlokalizowanej w samym centrum miasta. Konsekracji świątyni dokonał w styczniu tegoż roku biskup lubelski German, biskup pomocniczy eparchii chełmsko-warszawskiej. W 1901 parafia liczyła 2757 osób, a według danych statystycznych, zawartych w Obzorach Radomskoj Gubierni – na terenie całej guberni radomskiej zamieszkałych na stałe było 1907, a czasowo 2287 wyznawców prawosławia.

Wybuch I wojny światowej zmienił sytuację radomskich prawosławnych. Liczba parafian znacznie się zmniejszyła, przestały funkcjonować wszystkie świątynie prawosławne w mieście – gimnazjalna, pułkowa oraz sobór (św. Mikołaja). 20 lipca 1915 do Radomia wkroczyły wojska austriacko-węgierskie. Traktując prawosławny sobór jako zdobycz wojenną, ograbiły go ze wszystkiego, co stanowiło jakąkolwiek wartość, a następnie ogołocony przekazały władzom miejskim.

W 1918 staraniem Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego planowano przerobienie soboru na Muzeum Ziemi Radomskiej. Sporządzono projekt, lecz idea ta nie została zrealizowana. W latach 1925–1930 sobór przebudowano na rzymskokatolicki kościół garnizonowy, po czym dokonano uroczystej konsekracji.

Po I wojnie światowej radomska parafia prawosławna utraciła osobowość prawną. W ciągu całego okresu międzywojennego nie udało się zorganizować parafii. Nabożeństwa były bardzo rzadko odprawiane, w wynajmowanych pomieszczeniach, przez zaproszonego lub delegowanego duchownego, najczęściej z Warszawy.

Podczas II wojny światowej, korzystając z gościnności parafii luterańskiej, urządzono cerkiew domową w pomieszczeniu kamienicy przy ulicy Mikołaja Reja 6.

W 1959, po oficjalnym wznowieniu działalności parafii, przyznano subwencję z Funduszu Kościelnego na budowę cerkwi. Świątynię postanowiono wybudować na cmentarzu prawosławnym przy ulicy Warszawskiej 15. Budowę cerkwi rozpoczęto w 1980, jednak już w 1983 przerwano ze względu na poważne błędy konstrukcyjne, uniemożliwiające kontynuację prac. Głównym inicjatorem podjęcia na nowo budowy radomskiej świątyni parafialnej był przede wszystkim ówczesny metropolita Bazyli, biorąc w tym przedsięwzięciu aktywny i osobisty udział.

W 1986 wznowiono budowę cerkwi, którą ukończono po 6 latach. Konsekracji dokonał ówczesny biskup białostocki i gdański Sawa, w asyście ordynariusza diecezji biskupa Szymona oraz biskupa lubelskiego i chełmskiego Abla.

19 grudnia 2017 r. oddano do użytku nowy dom parafialny. Tego samego dnia w radomskiej cerkwi miały miejsce święcenia kapłańskie[3].

Wykaz proboszczów[edytuj | edytuj kod]

  • 1939–1946 – ks. Izaakiusz Doroszenko
  • 1946–1954 – ks. Teodor Kuczyński
  • 1954 – ks. Bazyli Laszenko
  • 1955 – ks. Dymitr Doroszkiewicz
  • 1956 – ks. Eugeniusz Mironowicz
  • 1956–1961 – ks. Konstanty Gromadzki
  • 1961–1969 – ks. Aleksander Janowski
  • 1969–1980 – ks. Stefan Wawreniuk
  • 1980–1984 – ks. Anatol Fiedoruk
  • 1984–2006 – ks. Rościsław Kozłowski
  • 2006–2018 – ks. Tomasz Rubczewski
  • od 2018 – ks. Paweł Sidoruk

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ks. Jerzy Doroszkiewicz: Komunikat Kancelarii Św. Soboru Biskupów. orthodox.pl, 3 kwietnia 2019. [dostęp 2019-04-04].
  2. Prawosławna Diecezja Łódzko-Poznańska – Dekanaty i parafie. diecezjalp.cerkiew.pl. [dostęp 2018-10-03].
  3. ks. Aleksy Kucy: Pamięć św. Mikołaja Cudotwórcy w Radomiu (pol.). orthodox.pl, 20 grudnia 2017. [dostęp 2017-12-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Jarosław Antosiuk Radomskie prawosławie. Radom 2003
  • Kalendarz Prawosławny 2013, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 1425-2171, s.228
  • Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX–XXI wieku, ks. Grzegorz Sosna i m. Antonina Troc-Sosna, Ryboły 2012

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]