Parafia Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Parafia Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa
Ilustracja
Cerkiew Zwiastowania Bogurodzicy w Supraślu
Państwo  Polska
Siedziba Supraśl
Adres ul. Klasztorna 1
16-030 Supraśl
Data powołania 1984 (reaktywacja)
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Diecezja białostocko-gdańska
Dekanat Białystok
Cerkiew Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy w monasterze Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy
Filie cerkiew św. Łukasza Biskupa Krymu w Łaźniach
Proboszcz J.E. bp Andrzej (Borkowski)[1]
Wezwanie Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa
Wspomnienie liturgiczne 25 marca/7 kwietnia;
8/21 maja;
28 lipca/10 sierpnia
Położenie na mapie Supraśla
Mapa lokalizacyjna Supraśla
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie powiatu białostockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu białostockiego
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Położenie na mapie gminy Supraśl
Mapa lokalizacyjna gminy Supraśl
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Ziemia53°12′39,4″N 23°20′13,5″E/53,210944 23,337083

Parafia Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologaparafia prawosławna w Supraślu, w dekanacie Białystok należącym do diecezji białostocko-gdańskiej[2].

Na terenie parafii funkcjonują 4 cerkwie i 1 kaplica:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dzieje prawosławia w dzisiejszym Supraślu sięgają przełomu XV i XVI wieku, kiedy na tym terenie rozpoczął działalność męski monaster, przeniesiony z Gródka. W 1915 wskutek działań wojennych mnisi (z większą częścią ludności prawosławnej) udali się w głąb Rosji. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i powrocie prawosławnych z bieżeństwa monaster wznowił działalność, jednak już w 1922 władze państwowe relegowały mnichów, a budynki klasztorne przekazały salezjanom. Od tej pory tylko kaplica cmentarna św. Jerzego w Podsupraślu należała nadal do Kościoła prawosławnego, jednak dopiero w 1927 zezwolono na odprawianie tam nabożeństw. W owym czasie supraska społeczność prawosławna podlegała parafii w Wasilkowie i była obsługiwana przez tamtejszych duchownych, głównie ks. mitrata Aleksego Mularczyka, który od 1929 większość czasu spędzał w Supraślu (mimo początkowego sprzeciwu władz) i opiekował się wspólnotą do 1970. Pod koniec II wojny światowej, wycofujący się z Supraśla Niemcy wysadzili w powietrze główną cerkiew klasztorną (Zwiastowania Bogurodzicy), natomiast w najmniej zniszczonych, prowizorycznie odrestaurowanych budynkach monasterskich urządzono po wojnie szkołę rolniczą. W 1958 prawosławni po kilkunastoletnich staraniach odzyskali definitywnie cerkiew św. Jana Teologa (przeznaczoną przez władze do rozbiórki), a w latach osiemdziesiątych również pozostałe obiekty. W latach 1971–1984 społecznością opiekował się ks. Aleksander Makal[3]. W 1984 reaktywowano w Supraślu prawosławny monaster oraz przyklasztorną parafię, która weszła w skład dekanatu białostockiego diecezji białostocko-gdańskiej. Rozpoczęto odbudowę (trwającą do tej pory) cerkwi Zwiastowania Bogurodzicy, która znów stała się główną świątynią klasztorną, a także parafialną. Cerkiew św. Jana Teologa pełni obecnie funkcje pomocnicze zarówno dla monasteru jak i parafii.

13 kwietnia 2014 w należącej do parafii wsi Łaźnie rozpoczęto budowę cerkwi filialnej pod wezwaniem św. Łukasza Biskupa Krymu[4]. Pierwsza Liturgia w nowej świątyni sprawowana była w uroczystość patronalną 11 czerwca 2014. Obecnie trwają prace wykończeniowe w cerkwi (m.in. związane ze stolarką drzwiową i okienną, budową pięciu kopuł i urządzeniem wnętrza)[5].

W 2015 w południowym budynku monasterskim urządzono cerkiew pod wezwaniem św. Antoniego Supraskiego. Pierwsza Boska Liturgia w nowej świątyni była celebrowana 22 marca tegoż roku[6].

Zasięg terytorialny i liczba wiernych[edytuj | edytuj kod]

W 1937 supraska wspólnota prawosławna (ok. 390 rodzin – 1630 osób) zamieszkiwała – oprócz miasta – okoliczne wsie: Cieliczanka, Ogrodniczki, Ciasne, Karakule, Nowodworce, Kolonie: Sadowy Stok, Jałówka, Ożynnik w powiecie białostockim oraz wsie i kolonie Surażkowo, Sokołda, Łaźnie, Podłaźnie, Krzemienne, Konne, Międzyrzecze i Woronicze w powiecie sokólskim[7].

Wykaz proboszczów[edytuj | edytuj kod]

Obiekty sakralne w Supraślu[edytuj | edytuj kod]

  • Cerkiew Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy – renesansowa, obronna, wzniesiona w latach 1503–1511, zburzona w 1944, odbudowywana od 1985. Obecnie główna świątynia klasztorna i parafialna. W krypcie cerkwi spoczywa arcybiskup Miron (Chodakowski), który w latach 1984–1998 był przełożonym supraskiego monasteru.
  • Cerkiew św. Jana Teologa – wzniesiona w 1888 na terenie monasteru. W 1922 wraz ze wszystkimi obiektami klasztornymi przekazana salezjanom. Od 1942 ponownie użytkowana przez prawosławnych, z przerwą w latach 1954–1956. Oficjalnie odzyskana dopiero w 1958. Obecnie pełni rolę świątyni pomocniczej zarówno monasteru, jak i parafii.
  • Cerkiew św. Antoniego Supraskiego – w budynku monasterskim, czynna od 2015. Upamiętnia 500-lecie męczeńskiej śmierci patrona.
  • Kaplica św. Jerzego Zwycięzcy – murowana, wzniesiona w 1901 na cmentarzu w Podsupraślu. W latach 1922–1942 i 1954–1956 była jedyną czynną świątynią supraskiej wspólnoty prawosławnej; następnie powróciła do pierwotnej funkcji kaplicy cmentarnej.

Pozostałe obiekty sakralne[edytuj | edytuj kod]

Łaźnie[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kalendarz Prawosławny 2017, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 1425-2171, s.180
  • Hierarchia i kler kościoła prawosławnego w granicach II Rzeczypospolitej i Polski powojennej w XIX–XXI wieku, ks. Grzegorz Sosna i m. Antonina Troc-Sosna, Ryboły 2012

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]