Park Hutników

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Park Hutników
Obiekt zabytkowy nr rej. A/49/01 z 1 sierpnia 2001[1]
Ilustracja
Parkowa fontanna przy Urzędzie Stanu Cywilnego w 2008 roku
Państwo  Polska
Miejscowość Chorzów
Dzielnica Centrum
Adres ul. Powstańcówul. Henryka Dąbrowskiego[1]
Powierzchnia około 2,5 ha
Data założenia początek lat 70. XIX wieku
Położenie na mapie Chorzowa
Mapa lokalizacyjna Chorzowa
Park Hutników
Park Hutników
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Park Hutników
Park Hutników
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Park Hutników
Park Hutników
Ziemia50°17′45,0″N 18°57′12,7″E/50,295833 18,953528

Park Hutników[2][1], Park Hutniczy[3] (niem. Hüttenpark[4], w PRL-u Park im. Bohaterów Stalingradu[2]) – park założony na początku lat 70. XIX wieku w Chorzowie, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy w Chorzowie park został założony na początku lat 70. XIX wieku przez Hugona Henckel von Donnersmarcka na terenie zwanym Templewiese (pol. Łąka kościelna), gdzie znajdowało się zapadlisko po eksploatacji węgla kamiennego[2]. Zasypano je ziemią wydobytą podczas tworzenia pobliskiego stawu hutniczego. Jego początkowa powierzchnia wynosiła 86 arów[5]. Park był pierwotnie przeznaczony tylko dla zatrudnionych w pobliskiej Hucie Królewskiej[2] oraz zamykany na noc[5]. W latach 1890–1895 powiększono powierzchnię parku o przyległe nieużytki, powstał tym samym obszar zbliżony do czworoboku o powierzchni około 2,5 hektara[3][5][6]. W 1941 roku wytyczono rozchodzące się promieniście alejki[5]. Park został rewitalizowany w 1998 roku[2] oraz w 2014 roku, w ramach budżetu obywatelskiego[7], nawierzchnia alejki została wyłożona kostką i płytami granitowymi oraz kostką betonową[3].

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Pomnik z inskrypcją „PAMIĘCI ŻOŁNIERZOM ARMII CZERWONEJ / POLEGŁYM W WALCE Z HITLEROWSKIM NAJEŹDZCĄ” w Parku Hutników (2018)
Budynek Urzędu Stanu Cywilnego (2018)

Zieleń parkową stanowią przede wszystkim kilkudziesięcioletnie klony pospolite i srebrzyste, platany, jawory, graby, jesiony, topole, grochodrzewy, magnolie drzewiaste, kasztanowce białe, dęby oraz miłorzęby dwuklapowe[3][5].

W parku znajduje się zbiorowy grób wojenny żołnierzy Armii Czerwonej z 4 korpusu pancernego gwardii i 59 armii 1 Frontu Ukraińskiego, którzy brali udział w walkach z hitlerowcami o wyzwolenie Chorzowa w 1945 roku[3][8], przykryty pomnikiem autorstwa Gerarda Grzywaczyka[2].

Znajdowały się tu także: staw, po którym pływano łódkami (w jego miejscu w latach międzywojennych powstał plac zabaw dla dzieci), muszla koncertowa, krąg taneczny, restauracja parkowa i kręgielnia (w 1964 roku przekształcono ją w kawiarnię Agawa)[5][2].

W 1964 roku wzniesiono w miejscu restauracji budynek chorzowskiego Urzędu Stanu Cywilnego[3], tzw. pałac ślubów według projektu Aleksandra Buszki i Henryka Franty, rozbudowany w 1988 roku. Przed nim postawiono rzeźbę Jerzego Kwiatkowskiego z 1964 roku, która przedstawia mężczyznę i kobietę[3], wykonaną ze sztucznego kamienia; wybudowano również fontannę, którą poddano renowacji w 2005 roku[2].

W granicach parku znajdowała się także zabytkowa willa (zapis A/307/10 z 12 czerwca 2010 roku[9]) z 1901 roku według projektu R. Wandla, wzniesiona dla Ottona Junghanna, dyrektora Huty Królewskiej. Jej założenie ogrodowe było zintegrowane z przestrzenią parku[10]. Obecnie willa leży poza terenem parku i znajduje się w niej przedszkole[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30. s. 26. [dostęp 2017-08-20].
  2. a b c d e f g h Lapski 2014 ↓.
  3. a b c d e f g UM Chorzów ↓.
  4. Pocztówki – Śląska Internetowa Biblioteka Zbiorów Zabytkowych. Biblioteka Śląska, s. 12.
  5. a b c d e f Piegza 2008 ↓.
  6. Krystyna Dwucet: Przekształcanie krajobrazu miasta przemysłowego na przykładzie Chorzowa (województwo śląskie). W: Dziedzictwo przemysłowe jako atrakcyjny produkt dla turystyki i rekreacji. Doświadczenia krajowe i zagraniczne. II Konferencja Międzynarodowa Zabrze, 12-13.05.2005r.. Katowice: Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa im. Wojciecha Korfantego / Urząd Miejski w Zabrzu, 2005, s. 82. ISBN 83-88402-76-5.
  7. Kamila Rożnowska: Park Hutników Chorzów: stawiają ogrodzenie wokół parkowych trawników. W: Chorzów naszemiasto.pl [on-line]. Polska Press, 2014-07-30. [dostęp 2017-08-20].
  8. Miejsca pamięci dot. żołnierzy Armii Czerwonej na terenie województwa śląskiego – cmentarze i groby wojenne. Śląski Urząd Wojewódzki. [dostęp 2017-08-20].
  9. a b Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 2018-09-30. s. 27. [dostęp 2017-08-20].
  10. Architektura rezydencjonalna: (referaty wygłoszone na sesji naukowej w Katowicach i Sosnowcu 19–20 września 2003). Gabriela Bożek (red.). Katowice: Śląskie Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach, 2003, s. 19. ISBN 83-85871-35-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]