Partia Młodoniemiecka w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Partia Młodoniemiecka w Polsce
Jungdeutsche Partei in Polen
Ilustracja
Państwo  Polska
Siedziba Bielsko
Data założenia 1931
Zakończenie działalności 10 grudnia 1939
Profil działalności narodowy socjalizm
Prezes Rudolf Wiesner
Członkowie 50 000
brak współrzędnych
Przywódca JDP wśród innych volksdeutschów z Polski po otrzymaniu z rąk Adolfa Hitlera honorowych odznak. Od lewej: Ludwig Wolff z Łodzi, Otto Ulitz z Katowic, gauleiter Josef Wagner z Wrocławia, burmistrz Rudolf Wiesner z Bielska, obergruppenführer Werner Lorenz, senator Erwin Hasbach z Ciechocinka, baron Gero von Gersdorff z Wielkopolski, Weiss z Jarocina.

Partia Młodoniemiecka w Polsce (niem. Jungdeutsche Partei in Polen, JDP) – założona w 1931 r. w Bielsku narodowosocjalistyczna partia mniejszości niemieckiej działająca w granicach II Rzeczypospolitej. Działała w latach 1931-1939. W połowie lat 30. XX wieku liczyła w Polsce tysiące członków[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Volksdeutsche.

Partia miała swoje korzenie w założonym w roku 1921 w Bielsku na Śląsku Cieszyńskim Niemieckim Związku Narodowo-Socjalistycznym dla Polski[2]. Od roku 1930 zmieniła nazwę na Partia Młodoniemiecka w Polsce, dążąc jednocześnie do rozszerzenia swoich wpływów na całą mniejszość niemiecką zamieszkałą na terenie II RP. Celem partii była monopolizacja sceny politycznej w środowisku Niemców zamieszkałych w Polsce i w tym celu zwalczała ona inne niemieckie organizacje i partie, starając się je wchłonąć. Przywódcą partii był Rudolf Wiesner, którego organizacja kreowała na führera wszystkich Niemców mieszkających w przedwojennej Polsce. Oprócz Wiesnera innymi znanymi działaczami partii byli Theodor Bierschenk[3] oraz O. Drozd.

Partia młodoniemiecka w Polsce jednak ostro rywalizowała z inną niemiecką organizacją Deutsche Vereinigung (DV). Oprócz JDP na terenie Polski działała również inna narodowosocjalistyczna organizacja – Landesgruppe Polen der NSDAP – wydająca gazetę „Idee und Wille”[2].

W połowie lat 30. JDP stała się główną ogólnokrajową prohitlerowską partią polityczną mniejszości niemieckiej w Polsce opartą na ideologii narodowego socjalizmu. Stanowiła „polską odmianę NSDAP”[4] zarówno pod względem programowym, jak i metod działania. Organizacyjnie JDP, podobnie jak inne niemieckie organizacje w przedwojennej Polsce, podlegała Hauptamt Volksdeutsche Mittelstelle zwanej w skrócie VoMI kierowanej przez obergruppenführera SS Wernera Lorenza[5]. Członkowie JDP nosili uniformy ze swastyką, organizowali zloty i pochody. Prowadzili agresywną i niewybredną propagandę antypolską, tworzyli własne bojówki i oddziały szturmowe, które prowokowały bójki oraz stosowały zastraszanie przeciwników. W latach 1938–1939 partia wysuwała żądania autonomii dla Niemców w granicach II RP.

V kolumna[edytuj | edytuj kod]

W maju 1939 r. kierownik partii Rudolf Wiesner przy wsparciu dwóch kapitanów Wehrmachtu z Wrocławia kpt. Flecka oraz kpt. Funka zainicjował tworzenie tzw. Freikorps der Gewerkschaft Deutscher Arbeiter (Korpus Ochotniczy Związku Zawodowego Niemieckich Robotników)[6]. Utworzyli oni z członków mniejszości niemieckiej zamieszkałej na terenie Śląska trzy oddziały Freikorpsu: w Bielsku – Ortsgruppe Bielitz, w Katowicach – Ortsgruppe Kattowitz i w Rybniku – Ortsgruppe Rybnik[7]. Z dokumentów niemieckich odnalezionych przez Andrzeja Szefera w archiwum w Opawie wynika, że ponad połowę osób wcielonych do Freikorpsu stanowili członkowie partii JDP.[8].

Celem Freikorpsu przed atakiem na Polskę było gromadzenie broni i prowadzenie szkolenia wojskowego oraz sabotaż i organizowanie akcji prowokacyjnych. W trakcie wojny Freikorps miał za zadanie zabezpieczać przed zniszczeniem ważne obiekty przemysłowe, drogi i mosty oraz prowadzić partyzantkę wymierzoną w Wojsko Polskie. Po decyzji, która zapadła między 8 a 10 września 1939 roku w Berlinie, o utworzeniu z członków mniejszości niemieckiej w Polsce paramilitarnej organizacji Volksdeutscher Selbstschutz, freikorpsy weszły w jej skład.

Organy prasowe[edytuj | edytuj kod]

Organizacja wydawała szereg gazet:

  • „Das Freie Wort” – Bielsko
  • „Der Aufbruch” – początkowo wydawane w Bielsku a później w Katowicach,
  • „Völkischer Anzeiger” – Łódź

Oddziały JDP w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Partia Młodoniemiecka miała w II RP szereg oddziałów:

  • Pomorze – pełnomocnikiem partii na teren Pomorza była Berta Spitzer z Młotkowa
  • Obwód w Bielsku i Białej – komisarz obwodowy Rudolf Wiesner
  • Obwód w Lesznie – Artur Krämer
  • Obwód we Włoszakowicach – komisarz obwodowy Heinz Hoffman.
  • Obwód w Pabianicach – komisarz obwodowy Emil Schmidt.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Karol Grünberg, Nazi-Front Schleisen. Niemieckie organizacje polityczne w woj. śląskim w latach 1933-1939, Katowice 1963.
  • Julitta Mikulska Bernaś, Franciszek Bernaś, V kolumna, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1977.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Karol Grünberg (1963), strona 170. Jungdeutsche Partei w przemysłowych ośrodkach wschodniej części Górnego Śląska liczyła 1200 członków.
  2. a b Słownik historii Polski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973.
  3. T. Bierschenk, Die deutsche Volksgruppe in Polen 1934–1939, Würzburg 1954.
  4. Julitta Mikulska Bernaś, Franciszek Bernaś, V kolumna, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1977.
  5. Valdis O. Lumans, Werner Lorenz – Chef der „Volksdeutschen Mittelstelle”, w: Die SS: Elite unter dem Totenkopf, Ronald Smelser, Enrico Syring, Schöningh, Paderborn 2000, ​ISBN 3-506-78562-1​, s. 332–345.
  6. Tomasz Chinciński, Niemiecka dywersja w Polsce w 1939 r. w świetle dokumentów policyjnych i wojskowych II Rzeczypospolitej oraz służb specjalnych III Rzeszy cz. 1 (marzec-sierpień 1939 r.), w czasopiśmie IPN „Pamięć i sprawiedliwość” 2(8) 2005, ISSN 1427-7476.
  7. Karol Grunberg, Nazi-Front Schleisen. Niemieckie organizacje polityczne w woj. śląskim w latach 1933-1939, Katowice 1963.
  8. A. Szefer, Nieznane dokumenty o działalności tzw. Freikorpsu w rejonie bielskim w przededniu wybuchu drugiej wojny światowej (maj-wrzesień 1939 roku), „Zaranie Śląskie” 1965, z. 2, s. 535–541.