Pawłokoma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pawłokoma
Widok na Pawłokomę z Winnej Góry w Dynowie-Bartkówce
Widok na Pawłokomę z Winnej Góry w Dynowie-Bartkówce
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat rzeszowski
Gmina Dynów
Sołectwo Pawłokoma
Liczba ludności (2003) 534[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 36-065[3]
Tablice rejestracyjne RZE
SIMC 0602006
Położenie na mapie gminy wiejskiej Dynów
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Dynów
Pawłokoma
Pawłokoma
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pawłokoma
Pawłokoma
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Pawłokoma
Pawłokoma
Położenie na mapie powiatu rzeszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu rzeszowskiego
Pawłokoma
Pawłokoma
Ziemia49°48′45″N 22°17′14″E/49,812500 22,287222

Pawłokoma (ukr. Павлокома) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim, w gminie Dynów[4], na terenie Parku Krajobrazowego Pogórza Przemyskiego. Wieś należy do parafii w Dylągowej w diecezji przemyskiej.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest nad potokiem Łysa, będącym prawym dopływem Sanu. Graniczy od zachodu z Bartkówką, od południa z Dylągową a na wschodzie częściowo z Sielnicą. San otacza wieś od strony północno–zachodniej i wschodniej w formie wygiętego łuku.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Pawłokoma[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
1000752 Dymitówki część wsi
0602012 Kaczmarówka część wsi
0602029 Kolonia część wsi
1000806 Radanówki część wsi
0602035 Zagóra część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka w dokumentach o miejscowości Pawłokoma pochodzi z 13 października 1441, kiedy to w wyniku nadania królewskiego wieś została przejęta przez Mikołaja Kmitę.

W czasach zaborów, do 1918, wieś położona była w powiecie brzozowskim, w austriackiej prowincji Galicja. W połowie i pod koniec XIX wieku właścicielem posiadłości tabularnej w Pawłokomie był Ludwik Skrzyński[6]. Po roku 1918 wieś należała do powiatu brzozowskiego, sąd powiatowy w Dynowie, sąd okręgowy w Sanoku. W okresie międzywojennym był tu cieśla, kołodziej, kowal, krawiec, szewcy, oraz trafika i gospoda.

W okresie do wybuchu II wojny światowej we wsi działała polska organizacja Związku Strzeleckiego oraz ukraińska Proswita.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po 17 września 1939 wieś, w wyniku ustalenia nowej granicy niemiecko-sowieckiej, znalazła się w ZSRR. 10 lutego 1940 rozpoczęły się pierwsze wywózki Polaków w głąb Związku Radzieckiego. W okresie po kwietniu 1943 część ukraińskich mieszkańców zgłosiła się na ochotnika do 14 Dywizji Grenadierów SS. Od 1944 do maja 1945 na terenie Pawłokomy oraz ościennych wsi dochodziło do starć polsko-ukraińskich.

W kwietniu 1944 policja ukraińska z Jawornika Ruskiego aresztowała pięciu mieszkańców Pawłokomy pod zarzutem przynależności do AK i posiadania broni. Aresztowanymi byli Jan Kuś, Jan Radon, Jan Ulanowski, Maria Ulanowska i Katarzyna Kocyło (oprócz nich także jeden mieszkaniec Dylągowej).

3 marca 1945 członkowie samoobrony z kilku okolicznych wsi zamordowali od 150 do 366 osób narodowości ukraińskiej z Pawłokomy, w tym greckokatolickiego księdza Wołodymyra Łemcię. Mord odbył się na cmentarzu obok miejscowej cerkwi.

 Osobny artykuł: zbrodnie w Pawłokomie.

W latach 60. XX wieku cerkiew została rozebrana a materiał budowlany z niej pozyskany posłużył do wzniesienia domu ludowego[7].

W 2006 odbyły się uroczystości upamiętniające polskie i ukraińskie ofiary wydarzeń z II wojny światowej, których uczestnikami był prezydent Polski, Lech Kaczyński, i prezydent Ukrainy, Wiktor Juszczenko[8].

Urodzeni w Pawłokomie[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Iwan Fedak, wspomnienie w: Zakerzonnia – spohady wojakiw UPA, wyd. Archiwum Ukraińskie, Warszawa 1994, s. 283–386
  • Zdzisław Konieczny. Był taki czas. U źródeł akcji odwetowej w Pawłokomie. Przemyśl 2000. wyd. Archiwum Państwowego w Przemyślu
  • Petro Poticzny, Pawłokoma – istorija seła 1441–1947, Lviv, 2001
  • K. Wolski, Gródek w Pawłokomie nad Sanem. „Z otchłani wieków” r. XXI. 1952. s. 128–141.
  • A. Żaki, O grodzie w Sielnicy „Pawłokomie” i innych warowniach małopolskich. „Z otchłani wieków” r. XXII: 1953. s. 93–97
  • Edward Prus, Operacja „Wisła”, Wrocław 2006

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]