Pełcznica (Świebodzice)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fasada willi Jana Mikulicza-Radeckiego przy ul. Sikorskiego 43

Pełcznica (niem. Polsnitz[1]) – śródgórska dzielnica Świebodzic. Włączona w granice miasta w 1957 roku, wcześniej samodzielna wieś. W latach 1945-54 siedziba gminy Pełcznica.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego geografa oraz językoznawcy Heinricha Adamy pierwotna nazwa miejscowości jest patronimiczną nazwą pochodzącą od imienia męskiego Paweł[2], którego posiadacz był zasadźcą, właścicielem lub patronem miejscowości. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia on nazwę miejscowości w staropolskim brzmieniu Polsnica podając jej znaczenie "Dorf des St. Paulus" czyli po polsku "Wieś św. Pawła"[2].

Miejscowość została wymieniona w staropolskiej, zlatynizowanej formie Polsnice w łacińskim dokumencie wydanym 12 sierpnia 1201 roku przez kancelarię papieża Innocentego III wydanym w Segni[3]. Nazwa została później przez Niemców zgermanizowana na Polsnitz.

Po II wojnie światowej polska administracja wprowadziła nazwę Pełcznica, która nie ma związku z pierwszym znaczeniem.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Dzielnica położona jest w malowniczej kotlinie i wciska się pomiędzy garby Pogórza Świebodzickiego. Otoczona licznymi zalesionymi wzgórzami leży na wysokości około 330 m n.p.m. Stanowi doskonałą bazę wypadową do Książa i do zamku Cisy. Nieopodal ulicy Moniuszki rośnie najstarszy cis w Sudetachcis Bolko.

Przez Pełcznicę przepływa rzeka o tej samej nazwie, wywołująca częste powodzie, z których największe miały miejsce w roku 1997 i 2002.

Dzielnica jest silnie uprzemysłowiona; znajduje się tutaj szereg zakładów, m.in. Termet, GEA Klimator.

Osiedla[edytuj | edytuj kod]

W skład Pełcznicy wchodzą osiedla: Wilcza Góra i Osiedle WSK oraz Zimny Dwór. Z wyżej położonych części dzielnicy widać Zamek Książ.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[4]:

  • kościół pw. św. Anny, ruiny, prawdopodobnie z przełomu XII i XIII w., ze stylu romańskiego na gotyk przebudowany na przełomie XIV-XV w., najstarsza budowla sakralna na terenie Świebodzic, ul. Mikulicza

inne zabytki:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262)
  2. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 23.
  3. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 58.
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 172. [dostęp 15.10.2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.