Peltasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tracki peltasta z V/IV wieku p.n.e.
Peltasta wojsk Aleksandra Wielkiego

Peltasta (stgr. πελταστής peltastēs, lm. πελτασταί peltastáj) – w starożytnej Grecji lekkozbrojny piechur walczący za pomocą krótkiej włóczni i wyposażony w lekką tarczę.

Peltastów rekrutowano początkowo z plemion trackich, z czasem jednak nazwa stała się synonimem charakterystycznej formacji zbrojnej, niezależnie od miejsca pochodzenia żołnierzy. Peltasta zazwyczaj był uzbrojony w kilka-kilkanaście oszczepów o długości ok. 1-1,6 m, przeznaczonych do miotania, lekką tarczę, skórzane nagolennice, krótki miecz i niekiedy hełm. Tarcza peltasty wykonana z wikliny obciągniętej skórą, miała kształt owalu (średnica ok. 0,6 m) z jednym lub dwoma półksiężycowatymi wycięciami; od jej nazwy (gr. πέλτη, péltē) powstała nazwa tej piechoty.

Peltaści operowali razem z innymi typami lekkozbrojnej greckiej piechoty (łucznikami, procarzami). Osłaniali formującą się na polu bitwy falangę i nękali z dystansu hoplitów przeciwnika. Lżejsze niż u hoplity uzbrojenie pozwalało im na łatwe unikanie ataków ciężkozbrojnych piechurów. Było jednak na tyle skuteczne, że w walce wręcz zapewniało przewagę nad innymi typami lekkozbrojnych. Taktyka peltastów osiągnęła dojrzałość podczas wojen peloponeskich, gdy zdarzało się, że rozstrzygali oni o losach bitwy (np. podczas walk o Sfakterię, pod Lechajon).

 Osobny artykuł: Tarcza Amazonek.

Po śmierci Aleksandra Wielkiego, w królestwie Macedonii rządzonym przez Antygonidów, mianem tym określano zawodowe oddziały uderzeniowe wyposażone we włócznie i tarcze. Prawdopodobnie były one formacją pochodną od hypaspistów[potrzebny przypis].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Warry: Armie świata antycznego. Warszawa: Wydawnictwo 69 / Cinderella Books, 1995.
  • Ryszard Kulesza: Ateny – Sparta 431-404 p.n.e. Warszawa: Bellona, 1997.
  • Krzysztof Kęciek: Kynoskefalaj 197 p.n.e. Warszawa: Bellona, 2002, ​ISBN 83-11-09471-3​, OCLC 749275933
  • Ksenofont: Historia grecka (tłum. W. Klinger). Wrocław: Ossolineum, 1958.
  • Tukidydes: Wojna peloponeska (tłum. i przedmowa K. Kumaniecki). Warszawa: Czytelnik, 1988.