Petro Hryhorenko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Obelisk w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych

Petro Hryhorowycz Hryhorenko (ukr. Петро Григорович Григоренко, ros. Пётр Григорьевич Григоренко ur. 16 października 1907, zm. 21 lutego 1987[1]) – radziecki dowódca wojskowy i działacz państwowy pochodzenia ukraińskiego, dysydent i działacz na rzecz praw człowieka w ZSRR.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był generałem Armii Czerwonej. Za krytykę Nikity Chruszczowa, I sekretarza KC Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego został poddany działaniom tzw. psychiatrii represyjnej oraz zdegradowany do stopnia szeregowca, pozbawiony wszystkich przywilejów, pracy a także prawa do emerytury wojskowej. Po zwolnieniu ze szpitala zaangażował się w nurt opozycyjny. Opublikował między innymi na Zachodzie książkę "Ukrywanie prawdy historycznej – zbrodnia wobec narodu", w której krytycznie odniósł się do posunięć Józefa Stalina w czasie II wojny światowej. Wspierał prześladowane mniejszości narodowe i etniczne w ZSRR, w tym między innymi Tatarów krymskich oraz Czeczenów. W czasie interwencji wojsk Układu Warszawskiego w Czechosłowacji poparł protestujących przeciwko agresji na moskiewskim Placu Czerwonym dysydentów radzieckich, w tym Natalię Gorbaniewską. Sam pisał jednocześnie list do przywódcy Praskiej Wiosny Alexandra Dubčeka, który osobiście złożył w ambasadzie Czechosłowacji w Moskwie. Był jednym z twórców Grupy Helsińskiej w ZSRR oraz Ukraińskiej Grupy Helsińskiej[2]. Pod koniec lat 70. XX wieku wyjechał na leczenie do USA, gdzie pozostał na emigracji w związku z pozbawieniem go przez władze ZSRR radzieckiego obywatelstwa. Zmarł 21 lutego 1987 roku w Nowym Jorku.

27 kwietnia 2015 roku w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych odsłonięto kamień upamiętniający jego osobę i posadzono drzewo pamięci[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Григоренко Пётр Григорьевич (1907-1987) генерал-майор, правозащитник, sakharov-center.ru [dostęp 2015-04-29] (pol.).
  2. Generał, który został dysydentem, wyborcza.pl [dostęp 2015-04-29] (pol.).
  3. Sprawiedliwi 2015 – Petro Hryhorenko, dzieje.pl [dostęp 2015-04-29] (pol.).