Pierre Curie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pierre Curie
Ilustracja
Pierre Curie około 1906
Data i miejsce urodzenia 15 maja 1859
Paryż
Data i miejsce śmierci 19 kwietnia 1906
Paryż
Przyczyna śmierci wypadek drogowy
Miejsce spoczynku Panteon
Zawód, zajęcie fizyk
Tytuł naukowy profesor zwyczajny
Małżeństwo Maria Skłodowska-Curie
Dzieci Irène Joliot-Curie
Ève Curie
Faksymile
Dyplom Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki, przyznany w grudniu 1903 r. Piotrowi i Marii Curie.

Pierre Curie, pol. Piotr Curie[1], (ur. 15 maja 1859 w Paryżu, zm. 19 kwietnia 1906 tamże)[2]francuski fizyk, wykładowca na Uniwersytecie Paryskim, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki (1903). Mąż Marii Skłodowskiej-Curie, ojciec Ève Curie i Irène Joliot-Curie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Pierre z żoną, około 1895

Był synem lekarza, Eugene Curie i Sophie-Claire z d. Depouilly. Nie uczęszczał do szkoły ani liceum. Edukację zapewniali mu rodzice, a następnie nauczyciel, który zaszczepił w nim zainteresowanie matematyką. W wieku 16 lat, w listopadzie 1875 roku, zdał maturę z przedmiotów ścisłych[3]. Miał starszego brata Jacques’a, obaj studiowali fizykę na Sorbonie. 25 lipca 1895 roku zawarł małżeństwo z Marią Skłodowską[4].

Praca naukowa[edytuj | edytuj kod]

Zajmował się badaniem kryształów, rozwinął teorię promieniotwórczości. W roku 1880 (wraz z bratem Jacques’em) odkrył zjawisko piezoelektryczności i wynalazł elektrometr, wykorzystany później w badaniach nad radioaktywnością. W roku 1895 odkrył zjawisko zaniku właściwości magnetycznych przez ferromagnetyki pod wpływem wzrostu temperatury, określił na podstawie doświadczeń temperatury progowe dla różnych materiałów. W roku 1898 wspólnie z żoną odkrył pierwiastki rad i polon. Gdy zaczęto stosować rad do leczenia raka, Pierre Curie przeprowadził na sobie pierwsze doświadczenia[potrzebny przypis]. W roku 1903 otrzymał wraz z żoną Nagrodę Nobla z fizyki za badania nad zjawiskiem promieniotwórczości.

W roku akademickim 1904–1905, został profesorem zwyczajnym Uniwersytetu Paryskiego na Wydziale Matematyczno-Fizycznym. W 1905 roku został członkiem Francuskiej Akademii Umiejętności[4].

Zginął w wypadku drogowym, przejechany przez konny wóz ciężarowy przy ul. Dauphine w Paryżu[5]. W 1995 r. prochy jego i Marii Skłodowskiej-Curie zostały przeniesione do paryskiego Panteonu[6].

Miał dwie córki: Ève i Irène. Irène odkryła wraz z mężem Frédérikiem Joliot-Curie sztuczną promieniotwórczość, za co dostała Nagrodę Nobla w 1935 roku.

Strona tytułowa rozprawy doktorskiej opublikowanej w 1895 roku.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Sur un électromètre astatique pouvant servir comme wattmètre (Na astatycznym elektrometrze, który może być używany jako watomierz), z René Blondlotem, 1889.[7]
  • Balance de précision apériodique et à lecture directe des derniers poids (Na nieokresowej skali precyzyjnej z bezpośrednim odczytem ostatnich odważników), 1889.[8]
  • Sur la symétrie dans les phénomènes physiques, symétrie d'un champ électrique et d'un champ magnétique (O symetrii w zjawiskach fizycznych, symetrii pola elektrycznego i pola magnetycznego), 1894.[9]
  • Propriétés magnétiques des corps à diverses températures (Magnetyczne właściwości ciał w różnych temperaturach), rozprawa doktorska, 1895.
  • Sur une nouvelle substance fortement radioactive contenue dans la pechblende (O nowej silnie radioaktywnej substancji zawartej w blendzie smolistej), z Marią Skłodowską-Curie i Gustavem Bémontem, 1898.[10]
  • Les nouvelles substances radioactives et les rayons qu’elles émettent (Nowe substancje radioaktywne i emitowane przez nie promienie), 1900.[11]
  • Notice sur les travaux scientifiques de Pierre Curie (Ogłoszenie o pracy naukowej Pierre'a Curie), 1902.[12]
  • Sur un appareil pour la détermination des constantes magnétiques (O urządzeniu do wyznaczania stałych magnetycznych), 1904.[13]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Curie – Wielki słownik ortograficzny PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2020-10-26] (pol.).
  2. Pierre Curie Biographical (ang.). Nobelprize.org. [dostęp 2018-08-19].
  3. Curie Pierre, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2020-08-01].
  4. a b Maria Skłodowska-Curie: Piotr Curie. Warszawa: 1953.
  5. Prof. Curie killed in a Paris street, The New York Times [dostęp 2018-08-10] (ang.).
  6. Marie Curie Enshrined in Pantheon, The New York Times, 21 kwietnia 1995 [dostęp 2018-08-10] (ang.).
  7. Sur un électromètre astatique pouvant servir comme wattmètre (ang.). [dostęp 2020-08-01].
  8. Balance de précision apériodique et à lecture directe des derniers poids (ang.). [dostęp 2020-08-01].
  9. Sur la symétrie dans les phénomènes physiques, symétrie d'un champ électrique et d'un champ magnétique (ang.). [dostęp 2020-08-01].
  10. Sur une nouvelle substance fortement radio-active contenue dans la pechblende. [dostęp 2020-08-01].
  11. LES NOUVELLES SUBSTANCES RADIOACTIVES ET LES RAYONS QU’ELLES ÉM ETTENT. [dostęp 2020-08-01].
  12. Notice sur les travaux scientifiques de Pierre Curie. [dostęp 2020-08-01].
  13. Sur un appareil pour la détermination des constantes magnétiques (ang.). [dostęp 2020-08-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Podręczny słownik chemiczny, Romuald Hassa (red.), Janusz Mrzigod (red.), Janusz Nowakowski (red.), Katowice: Videograf II, 2004, s. 79, ISBN 83-7183-240-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]