Piotr Kaszowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Janina
Jan Matejko Rzeczpospolita Babińska, 1881, Muzeum Narodowe w Warszawie, na obrazie Stanisław Pszonka w koronie ze słoneczników, arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Dzierzgowski siedzi w fotelu, poeta i sekretarz królewski Andrzej Trzecieski z piórem w ręku obok Pszonki, wojewoda lubelski Piotr Firlej siedzi przy stoliku, Andrzej Frycz Modrzewski siedzi obok Firleja, Piotr Kaszowski w słomianym kapeluszu, Mikołaj Rej wsparty o stolik, ksiądz i pisarz Stanisław Orzechowski rozmawia z Rejem, jego żona Magdalena Chełmska huśta się obok, lutnista królewski Valentin Bakfark i lekarz-filozof Sebastian Petrycy siedzą na lewo pod drzewem, Jan Kochanowski z kronikarzem Marcinem Bielskim grają w szachy, heraldyk Bartosz Paprocki siedzi roześmiany za grającymi w szachy, ze wzniesionymi kielichami stoją magnaci: Jan Łaski, Mikołaj Oleśnicki i stolnik sandomierski Stanisław Lupa Podlodowski

Piotr Kaszowski z Kaszowa herbu Janina, (ok.1520 – ok. 1594) – współzałożyciel (ok. 1550-1560) Rzeczypospolitej Babińskiej, popularny „babiński kanclerz”, satyryk, dziedzic Wysokiego, sędzia ziemski lubelski, deputat sądów ultimae instantiae województw: sandomierskiego, lubelskiego i podlaskiego[1].

kalwinista, fundator zboru kalwińskiego w Wysokiem.

Syn Łukasza Kaszowskiego (1470-1523 ) – podkomorzego lubelskiego (1514 ), właściciela Wysokiego i Urszuli Sienickiej (zm. po 1523). Brat Jana Kaszowskiego (1510-1570).

Gdy miał dziesięć lat, w 1530 Wysokie zostało spalone przez Tatarów. Spaliły się również przywileje miejskie, które jego ojciec Łukasz Kaszowski wznowił u króla Zygmunta I w 1550 r.

Piotr Kaszowski ożenił się z Anną – córką Mikołaja Pszonki z Babina. Brat Anny, Stanisław Pszonka z Piotrem Kaszowskim (obaj byli sędziami lubelskimi), założyli Rzeczpospolitą Babińską. Ta społeczność wesołych kpiarzy, założona w połowie XVI w skupiała na dworze Pszonków w Babinie pod Lublinem, oprócz braci szlachty – najprawdopodobniej wybitnych pisarzy takich jak : Rej, Kochanowski, Trzecieski, Sarnicki, Paprocki

Piotr Kaszowski był kalwinistą i kościół zamienił na zbór kalwiński. W zborze tym kaznodzieją był jego przyjaciel Jakub Sadurski. Po śmierci Piotra Kaszowskiego w 1594 r., właścicielami Wysokiego zostają w 1610 r. jego synowie: Łukasz i Jan Kaszowscy.

Jan Kaszowski (1560-1620) – rotmistrz królewski, starosta sokalski i berestecki żenił się dwukrotnie z ewangeliczkami: po raz pierwszy z Elżbietą Gorajską (z Goraja), a po jej śmierci z Zofią Firlej (z Firleja) córką Andrzeja Firleja – kasztelana radomskiego i ks. Barbary Kozińskiej. Był działaczem różnowierczym Po śmierci Jana, Wysokie dziedziczy syn jego; Henryk Kaszowski, (który brał udział w wojnie z Tatarami, gdzie dostał się do niewoli tatarskiej, skąd został wykupiony). Był zapewne ostatnim z rodziny kalwinistą i jednym z ostatnich senatorów różnowierczych. Zbór w Wysokiem upadł nieco wcześniej, bo koło 1649 roku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bronisław Nadolski, Cyprian Mielczarski, Dobrosława Platt Towarzystwa literackie i naukowe. W: Teresa Michałowska, Barbara Otwinowska, Elżbieta Sarnowska-Temeriusz: Słownik literatury staropolskiej : średniowiecze, renesans, barok. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydaw., 2002. ​ISBN 83-04-04621-0​.
  • Polski Słownik Biograficzny (t. 12 s. 209)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wojciech Sokołowski, Politycy schyłku Złotego Wieku. Małopolscy przywódcy szlachty i parlamentarzyści w latach 1574-1605, Warszawa 1997, s. 71.