Piotr Ożański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Piotr Ożański
Data i miejsce urodzenia 29 czerwca 1925
Mołodycz
Data i miejsce śmierci 14 czerwca 1988
Kraków
Zawód, zajęcie murarz
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi
Grób Piotra Ożańskiego
Kraków, Cmentarz Grębałów.

Piotr Ożański (ur. 29 czerwca 1925 w Mołodyczu, zm. 14 czerwca 1988 w Krakowie) – polski przodownik pracy, członek Związku Młodzieży Polskiej i PZPR, murarz, budowniczy Nowej Huty.

Przodownik pracy[edytuj | edytuj kod]

Do Nowej Huty trafił w 1950 po odbyciu służby wojskowej jako ochotnik spod Rzeszowa. Wcześniej służył w Korpusie Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W Nowej Hucie pracował w 51. brygadzie ZMP.

Przed świętem 22 lipca 1950 wraz z zespołem położył 18 900 cegieł, co było rekordem. W pochodzie pierwszomajowym szedł ze wstęgą z napisem „802% normy”. Potem udało mu się wraz z kolegami ułożyć 34 000 cegieł[1]. Bicie rekordu opisał Sławomir Mrożek w reportażu "Młode Miasto", który ukazał się na łamach "Tygodnika Przekrój"[2]. Podczas próby ułożenia 50 000 cegieł Ożański poparzył się, dotykając gorącej cegły, która leżała obok ogniska służącego do podgrzewania lepiku do izolacji. Propaganda PRL twierdziła, że cegłę ktoś podłożył specjalnie, a Ożański w ostatniej chwili cofnął rękę. Tego dnia w ciągu 8 godzin dwunastoosobowy zespół położył 66 232 cegły.

Bolesław Bierut odznaczył go Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Po pracy w Nowej Hucie przez 20 lat kierował brygadą w koksowni, a będąc na rencie pracował na pół etatu w nowohuckim KBM (Kombinacie Budownictwa Mieszkaniowego) na osiedlu Teatralnym.

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

Został sportretowany w filmie Andrzeja WajdyCzłowiek z marmuru” jako Mateusz Birkut, postać tę zagrał Jerzy Radziwiłowicz.

Był bohaterem filmu dokumentalnego pt. „Z marmuru i z żelaza” w reżyserii Andrzeja Soroczyńskiego, a jego osoba była inspiracją dla Erwina Czerwenki do namalowania obrazu „Nowa Huta”.

Poeta Julian Przyboś poświęcił jego osobie wiersz pt. „Odchodzenie w niepamięć”.

Z inicjatywy radnego Macieja Twaroga (LPR) został patronem placu na osiedlu Willowym w Nowej Hucie, uchwała Rady Miasta Krakowa została jednak cofnięta głosami PO i PiS 18 marca 2009 na wniosek radnego Bartłomieja Gardy (PO).

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Dzieszyński, Jan L. Franczyk Encyklopedia Nowej Huty Wydawnictwo Towarzystwa Słowaków w Polsce, Kraków 2006, ISBN 978-83-7490-0607

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zdjęcie, na którym "Człowiek z marmuru" buduje Nową Hutę, Krowoderska.pl, 17 maja 2020 [dostęp 2020-07-09] (pol.).
  2. Zdjęcie, na którym "Człowiek z marmuru" buduje Nową Hutę, Krowoderska.pl, 17 maja 2020 [dostęp 2020-07-09] (pol.).