Piotraszewo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Piotraszewo
wieś
Ilustracja
Kościół św. Bartłomieja Apostoła
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Dobre Miasto
Liczba ludności (2011) 212
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 11-040
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0472816
Położenie na mapie gminy Dobre Miasto
Mapa lokalizacyjna gminy Dobre Miasto
Piotraszewo
Piotraszewo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Piotraszewo
Piotraszewo
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Piotraszewo
Piotraszewo
Położenie na mapie powiatu olsztyńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu olsztyńskiego
Piotraszewo
Piotraszewo
Ziemia54°03′59″N 20°23′16″E/54,066389 20,387778

Piotraszewo (dawniej niem. Peterswalde) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Dobre Miasto. Do 1954 roku siedziba gminy Piotraszewo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.Wieś znajduje się w historycznym regionie Warmia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś lokowana była 14 grudnia 1335 roku przez wójta warmińskiego Henryka z Lutr. Zasadźcą wsi na prawie chełmińskim był Piotr, który miał do zagospodarowania 60 włók. Piotr otrzymał 6 włók wolnych, urząd sołecki, karczmę i pół morgi jako uposażenie karczmy, ponadto dochody z sadownictwa niższego oraz prawo połowu ryb na własne potrzeby w jeziorach: Bugi i Potary. Proboszcz w Piotraszewie wymieniany był w dokumencie z 1363 roku. W 1375 r. bp Henryk Sorbom dodał wsi 12 włók lasu. Wieś została zniszczona w czasie wojny głodowej w 1414 r. Wówczas w miejscowym kościele zamordowano proboszcza. W 1451 r. bp Franciszek Kuhschmalz nadał wiosce posiadłość Lamoten, licząca 6 włók ziemi.

Z akt wizytacyjnych parafii wynika, że w drugiej połowie XVI funkcjonowała tu szkoła parafialna. Kościół w Piotraszewie w wykazie parafii sprzed 1525 roku w archiprezbiteratów warmińskich ujęty był jako kościół filialny Bieniewa i jako taki wymieniany był w pierwszych latach XVII wieku. W 1612 r. bp Szymon Rudnicki wystawił przywilej dla Antoniego Poschmana (tutejszy sołtys) dotyczący karczmy, jednej morgi ziemi oraz jednej włoki w zamian za czynsz w wysokości 6 grzywien. W tym, czasie dokonano pomiarów wsi, wykazując nadwyżkę gruntów. W 1615 r. bp Szymon Rudnicki badał wójtowi krajowemu i staroście jeziorańskiemu, Eustachemu Knobelsdorfowi nadwyżkę w wielkości 3 łanów oraz trzech mórg ziemi na prawie chełmińskim koło dóbr Urbanowo. W roku 1622 Piotraszewo miało ponownie swojego proboszcza.

W roku 1688 we wsi było 17 gospodarstw chłopskich, 5 zagrodników i 10 komorników.

Po II wojnie światowej Piotraszewo zostało wsią sołecką i funkcjonuje tutaj szkoła podstawowa.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Gotycki kościół w Piotraszewie wybudowano w drugiej połowie XIV wieku. Później musiał być przebudowywany, ponieważ ponownie był konsekrowany w roku 1580 przez biskupa warmińskiego Marcina Kromera. Kościół był remontowany w latach 1738-1742 i w latach 1886-1887.

Świątynia w Piotraszewie jest orientowana, z układem salowym. Drewniana wieża, w dolnej części murowana z roku 1739, znajduje się w części zachodniej kościoła. Na wieży chorągiewka z herbem biskupa Szembeka. Po stronie północnej kościoła znajduje się zakrystia (XVII-XVIII w.), a po południowej kruchta. Na ścianie południowej świątyni wykonano zegar słoneczny z datą 1772.

Ołtarz główny rokokowy z 1782 roku wykonany w pracowni Chrystiana Bernarda Schmidta z Reszla. W centralnej części ołtarza znajduje się patron kościoła św. Bartłomiej. Obraz świętego wyszedł spod pędzla Korzeniewskiego. Tabernakulum i balustradę przy ołtarzu wykonał w 1798 Chrystian Beniamin Schultz z Lidzbarka. Jego dziełem jest także klasycystyczna ambona. Ołtarze boczne wykonane zostały w połowie XIX w.. Kropielnica i chrzcielnica wykonane zostały jeszcze w średniowieczu z granitu. Ta ostatnia umieszczona została w rokokowej zagrodzie z drugiej połowy XVIII wieku. Chór muzyczny wykonany został w XVIII w., a organy pod koniec XIX w. Do najstarszych zabytków kościoła należy dzwon z XV wieku.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W roku 1783 w Piotraszewie było 49 domów.

Liczba mieszkańców kształtowała się następująco: w roku 1818 - 267 osób, w 1939 - 537, w 1998 - 211.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Chrzanowski, Przewodnik po zabytkowych kościołach północnej Warmii, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn, 1978. (str. 131-132 opis kościoła)
  • Jan Chłosta, Słownik Warmii, Wydawnictwo LITTERA, Olsztyn, 2002, ​ISBN 83-914158-5-6​ (str. 260-261 - opis wsi)
  • Suchenek Zygmunt, Dobre Miasto - skrawek uroczej Warmii, Olsztyn 2011, ​ISBN 978-83-61602-97-2