Pokrytki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°56'23"N 20°20'41"E
- błąd 38 m
WD 52°57'N, 20°21'E
- błąd 2286 m
Odległość 1264 m
Pokrytki
wieś
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat mławski
Gmina Strzegowo
Liczba ludności (2011) 190[1][2]
Strefa numeracyjna 23
Kod pocztowy 06-445[3]
Tablice rejestracyjne WML
SIMC 0126994[4]
Położenie na mapie gminy Strzegowo
Mapa konturowa gminy Strzegowo, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Pokrytki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Pokrytki”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Pokrytki”
Położenie na mapie powiatu mławskiego
Mapa konturowa powiatu mławskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Pokrytki”
Ziemia52°56′23″N 20°20′41″E/52,939722 20,344722

Pokrytkiwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mławskim, w gminie Strzegowo[5][4].

Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Mikołaja w Niedzborzu.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ciechanowskiego.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Pokrytki[5][4][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0127002 Aleksandrowo część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Pokrytkach pochodzi z 1349 r. Dokument wymienia nazwę Pokrite Wodi (dzisiejsze Pokrytki) i dotyczy odgraniczenia przez księcia płockiego Bolesława III dóbr uprawnych jego matki, księżnej Elżbiety. Wymienia on dziesięć miejscowości należących do kasztelanii wyszogrodzkiej, a wśród nich Pokrytki. W XVI w. wchodziły one w skład powiatu niedzborskiego, na pograniczu ziemi płockiej i zawkrzeńskiej (Zawkrze).

W 1502 roku Mikołaj Bartnicki kustosz katedry płockiej, sekretarz wielki koronny i właściciel Pokrytek wystąpił z prośbą o nadanie swej posiadłości praw miejskich. W 1503 r. król Aleksander Jagiellończyk dozwala księdzu Mikołajowi z Bartnik, swemu dworzaninowi lokować miasto w miejscu 2 wsi dziedzicznych Pokrytki, przyległych do siebie. 21 maja 1505 r. Pokrytki otrzymały miejskie prawo chełmińskie (Myedzyborze ex villa Pokrythy 1505). Nowe miasto nosiło nazwę Międzyborze (Myedziborze 1551 r.). W II połowie XVI w. nastąpiła zmiana w Niedzbórz (Niedzborz 1570 r. 1578 r.). Lokacja z 1503 r. wyraźnie dotyczyła 2 wsi Pokrytki, ale wbrew literze dokumentu jedna z tych wsi nie została włączona do nowo lokowanego miasta.

20 sierpnia 1944 r. w Pokrytkach oddziały partyzanckie wchodzące w skład Brygady Armii Ludowej "Synowie Ziemi Mazowieckiej" pod dowództwem mjr. Władysława Marchoła "Mazura" stoczyły największą bitwę partyzancką na wcielonych do Rzeszy ziemiach polskich[7]. 2 bataliony AL starły się z dwoma batalionami Waffen SS wspieranymi przez własowców i żandarmerię wyposażonymi m.in. w artylerię lekką, broń pancerną i wspartymi przez lotnictwo. Po ciężkiej, całodniowej walce oddział partyzancki wyrwał się z okrążenia. Hitlerowcy stracili sześciu żołnierzy SS (20 zostało rannych). Po stronie partyzanckiej padło siedmiu zabitych i pięciu rannych. W wyniku walk spłonęła połowa miejscowych zabudowań[8].

W bitwie polegli m.in.:

  • Szef wydziału operacyjnego — kpt. Czesław Wiśniewski („Wicher”)
  • Dowódca 2 Batalionu im. Ziemi Rypińskiej por. Józef Gumiński („Dąb”)
  • Dowódca plutonu — ppor. Eugeniusz Kopka („Jaszczur”).

18 września 1939 roku w Pokrytkach urodziła się posłanka na sejm II i III kadencji Anna Zalewska.

W Pokrytkach urodził się Franciszek Cieślak „Wilczur”, „Szatan” – żołnierz antykomunistycznego podziemia, aresztowany w 1946 roku, skazany na karę śmierci, wyrok w wyniku amnestii zamieniono na karę więzienia, w którym spędził 22 lata.

Grodzisko[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Pokrytek istniało grodzisko. Była to średniowieczna lokalizacja wsi o nazwie „Międzyleś”, obecnie znanej jako Niedzbórz. Na powierzchni terenu występują tu ślady zabudowy jak i wykopalisk archeologicznych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Pokrytki w liczbach, [w:] Polska w liczbach [online], polskawliczbach.pl [dostęp 2016-09-27] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2019-05-07].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 947 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  4. a b c GUS. Rejestr TERYT
  5. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  7. Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński "Mazowsze, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 200
  8. Józef Bolesław Garas „Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942 – 1945” Wydawnictwo MON 1971 str. 477

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik Historyczno-Geograficzny Ziem Polskich W Średniowieczu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk
  • Adam Wolff: Studia nad urzędami mazowieckimi 1370-1526, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk
  • Jerzy Antonowicz: Studia i materiały do dziejów ziemi zawkrzeńskiej, PWN 1971 r.
  • Antoni J. Nowowiejski: Płock: monografia historyczna, 1917 r.
  • Kwartalnik historii kultury materialnej, PAN 1953 r.
  • Atlas historyczny Polski, Komisja Atlasu Historycznego Polski, PAN 1930 r.
  • Miasta polskie w tysiącleciu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965 r.
  • Jan Pietka: Mazowiecka elita feudalna późnego średniowiecza, 1975 r.
  • Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987 r.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]