Porozumienie czterech mocarstw w sprawie Berlina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Porozumienie czterech mocarstw w sprawie Berlina (niem. Viermächteabkommen über Berlin) – porozumienie, do którego doszło 3 września 1971 roku, między rządami państw alianckich z czasów II wojny światowej, które reprezentowali ministrowie spraw zagranicznych: Wielkiej Brytanii Alec Douglas-Home, Związku Radzieckiego Andriej Gromyko, Francji Maurice Schumann i Stanów Zjednoczonych William P. Rogers. Porozumienie negocjowano od marca 1970[1].

Sytuacja polityczna[edytuj | edytuj kod]

Przybycie delegacji mocarstw na uroczystość podpisania porozumienia

Od momentu powstania dwóch państw niemieckich, atmosfera między nimi była napięta, a Niemiecka Republika Demokratyczna nie uznawała Berlina Zachodniego. W roku 1970, aby złagodzić napięcia, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec Willy Brandt zgodził się negocjować z Niemiecką Republiką Demokratyczną. Doszło do pierwszego od roku 1948 spotkania wysokich przedstawicieli państw: Willy’ego Brandta z premierem NRD Willi Stophem w Erfurcie. Doszło również do rozmów Brandta z rządem radzieckim, w których zrezygnowano z użycia siły względem siebie. RFN zobowiązała się uznać granicę na Odrze i Nysie i granicę wewnątrzniemiecką. Nie zmieniła się jednak pozycja RFN pod względem możliwości negocjowania zjednoczenia Niemiec. Ustalono również z władzami w Moskwie, iż konieczne jest porozumienie regulujące status Berlina Zachodniego. Państwa alianckie zdecydowały się podjąć negocjacje mające na celu ustalenie statusu Berlina Zachodniego[2].

Proces negocjacji[edytuj | edytuj kod]

Związek Radziecki zgodził się na kilka ważnych ustępstw: zrzeczenia się możliwości blokowania ruchu do i z Berlina Zachodniego oraz zaakceptowania związków Berlina Zachodniego i Republiki Federalnej Niemiec. Postawiono jednak warunek, że Berlin nie może być traktowany jako terytorium zachodnioniemieckie i być zarządzane przez RFN. Za negocjację warunków, na jakich miałby odbywać się ruch między RFN a Berlinem Zachodnim, odpowiedzialność ponosiły oba państwa[2].

Treść porozumienia[edytuj | edytuj kod]

Zadaniem porozumienia, którego tekst liczył 28 stron, było zapobieżenie konfliktom między Berlinem Zachodnim a władzami Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Porozumienie ustalało następujące założenia[1]:

  • Ruch drogowy, kolejowy i wodny między Berlinem Zachodnim a Republiką Federalną Niemiec nie może być w żaden sposób blokowany.
  • Obywatele Berlina Zachodniego mają mieć swobodę wyjazdów do Niemieckiej Republiki Demokratycznej w celu odwiedzenia rodziny, innym osobistym bądź biznesowym. Założono budowę nowych przejść granicznych.
  • Republika Federalna Niemiec będzie reprezentowała interesy Berlina Zachodniego na arenie międzynarodowej, włącznie z usługami konsularnymi. Związek Radziecki otworzy konsulat w Berlinie Zachodnim i będzie mógł prowadzić tam działalność gospodarczą.
  • Opowiedziano się za podtrzymaniem więzów handlowych i kulturalnych między Berlinem Zachodnim a Republiką Federalną Niemiec, przy założeniu, że RFN nie będzie rządziła Berlinem Zachodnim i ograniczy tam działalność polityczną.
  • Wszelkie dyskusje w sprawie Berlina powinny być prowadzone spokojnie bez gróźb użycia siły. Żadne państwo-sygnatariusz nie może zmienić samodzielnie treści umowy. Wszelkie konflikty należy regulować negocjacjami.

Porozumienie zawierało trzy aneksy; jeden z nich zawierał obietnicę wymiany terytoriów między Berlinem Zachodnim i NRD, aby ułatwić berlińczykom dostęp do eksklaw zachodnioberlińskich na terenie NRD. Aneks radziecki obiecywał poprawę w łączności telefonicznej, telegraficznej i transporcie między Berlinem Zachodnim i NRD[1].

Inne okoliczności[edytuj | edytuj kod]

Podpisanie porozumienia przełożono o jeden dzień z powodu dyskusji nad tłumaczeniem. Jednym z problemów było przetłumaczenie wyrażenia „ruch tranzytowy” (ang. transit traffic) – niemiecki odpowiednik różnił się w tekście przygotowanym dla NRD, tłumaczonym z rosyjskiego i RFN, tłumaczonym z angielskiego. Porozumienie podpisano w neoklasycystycznym budynku w zachodnioberlińskim Kleistpark[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d David Binder: Big Four Sign Agreement On Status of West Berlin (ang.). New York Times, 1971=09-04. [dostęp 2018-08-17].
  2. a b Ostpolitik: The Quadripartite Agreement of September 3, 1971 (ang.). [dostęp 2018-08-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]