Powiatowa Komenda Uzupełnień Brzeziny w Tomaszowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Powiatowa Komenda Uzupełnień Brzeziny w Tomaszowie
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 21 sierpnia 1921
Rozformowanie 1 stycznia 1927
Tradycje
Rodowód PKU 30 pp
Dowódcy
Ostatni ppłk Mikołaj Pełczyński
Działania zbrojne
wojna polsko-bolszewicka
Organizacja
Dyslokacja Brzeziny
Tomaszów Mazowiecki
Podległość DOGen. „Łódź”
DOK IV

Powiatowa Komenda Uzupełnień Brzeziny w Tomaszowie (PKU Brzeziny w Tomaszowie) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu okręgu[1].

Historia komendy[edytuj | edytuj kod]

21 sierpnia 1919 roku na terenie Okręgu Generalnego „Łódź” została utworzona Powiatowa Komenda Uzupełnień 30 pułku piechoty w Brzezinach[2]. Okręg poborowy obejmował powiaty: brzeziński, rawski i skierniewicki[3][2]. Powiat brzeziński został wyłączony z dotychczasowej VIII PKU w Łodzi, natomiast powiaty rawski i skierniewicki z X PKU w Łowiczu[4]. W styczniu 1920 roku PKU 30 pp została przeniesiona z Brzezin do Tomaszowa Mazowieckiego[5][6]. Przez cały okres istnienia komenda miała swoją siedzibę przy ul. św. Tekli 30 (obecnie ul. Norberta Barlickiego)[5].

Z dniem 15 listopada 1921 roku, po wprowadzeniu podziału kraju na dziesięć okręgów wojskowych i wprowadzeniu pokojowej organizacji służby poborowej, PKU 30 pp została przemianowana na Powiatową Komendę Uzupełnień Brzeziny w Tomaszowie i podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi. Okręg poborowy PKU Brzeziny w Tomaszowie obejmował powiat brzeziński, w siedzibie którego rezydował oficer ewidencyjny. Powiaty rawski i skierniewicki zostały podporządkowane PKU Skierniewice[7][8][9][10].

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[11], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[12]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[7][13]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[14].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[7]. W skład PKU Brzeziny w Tomaszowie wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy[7]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[15][16][17].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[18].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Brzeziny w Tomaszowie normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[19]

Z dniem 1 stycznia 1927 roku PKU Brzeziny w Tomaszowie została zlikwidowana. Powiat brzeziński został włączony do okręgu poborowego PKU Łódź Powiat[20][21].

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Komendanci
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925[28][9]
  • I referent
    • kpt. piech. Stanisław Bolesławski[a] (do I 1924[31] → 25 pp)
    • por. piech. Władysław Grzesiewicz (I 1924[31] – IX 1925[32] → 30 pp)
    • kpt. piech. Józef Hryniewicz (IX 1925[32] – II 1926 → kierownik I referatu)
  • II referent – urzędnik wojsk. XI rangi / por. kanc. Stanisław Chodań (1923 – II 1926 → referent)
  • oficer instrukcyjny – por. piech. Kazimierz Dorożyński (do XII 1923[33] → oficer instrukcyjny PKU Łódź Miasto)
  • oficer ewidencyjny Brzeziny
    • urzędnik wojsk. XI rangi Bruno Kochański (1923)
    • por. kanc. Stefan Życki (XII 1924[34] – II 1926 → kierownik II referatu)
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w 1926 roku[35]
  • kierownik I referatu administracji rezerw – kpt. piech. Józef Hryniewicz (II 1926 – I 1927[36] → kierownik I referatu PKU Łódź Powiat)
  • kierownik II referatu poborowego – por. kanc. Stefan Życki
  • referent – por. kanc. Stanisław Chodań (II – IX 1926[37] → kierownik II referatu PKU Wilno Miasto)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kpt. piech. Stanisław Bolesławski vel Stanisław Ogórek[29] (ur. 22 października 1892 roku) został 2 maja 1933 roku odznaczony Medalem Niepodległości[30].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  2. a b Jarno 2001 ↓, s. 40.
  3. Rozkaz DOGen. Kielce ↓, Nr 69 z 23 czerwca 1921 roku, zał. nr 2 do pkt 11.
  4. Dz. Rozp. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 30 listopada 1918 roku, poz. 144.
  5. a b Jarno 2015 ↓, s. 155.
  6. Jarno 2001 ↓, s. 41, tu autor wskazał luty 1920 roku.
  7. a b c d Jarno 2001 ↓, s. 169.
  8. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1461.
  9. a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1329.
  10. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  11. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  12. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  13. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  14. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  16. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  17. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  19. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  20. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 2 z 21 stycznia 1927 roku, poz. 15.
  21. Jarno 2001 ↓, s. 169-170.
  22. Jarno 2015 ↓, s. 153, wg autora ustalenie tożsamości pierwszego komendanta wymaga dalszych badań.
  23. Jarno 2015 ↓, s. 153.
  24. Jarno 2015 ↓, s. 153, 155.
  25. a b Jarno 2015 ↓, s. 156.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 66 z 20 czerwca 1925 roku, s. 336, mjr Lityński pełnił służbę w Oddziale Ogólnym Sztabu DOK IV, minister spraw wojskowych powierzył mu pełnienie obowiązków komendanta PKU na okres sześciu miesięcy.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 22 stycznia 1927 roku, s. 10.
  28. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1461, 1555, 1560.
  29. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 25 marca 1922 roku, s. 247.
  30. M.P. z 1933 r. nr 102, poz. 123.
  31. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 18 stycznia 1924 roku, s. 23.
  32. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 96 z 25 września 1925 roku, s. 522.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 75 z 6 grudnia 1923 roku, s. 701.
  34. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 132 z 20 grudnia 1924 roku, s. 749.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 12.
  36. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 22 stycznia 1927 roku, s. 12.
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 20 września 1926 roku, s. 311.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]