Komenda Rejonu Uzupełnień Grodzisk Mazowiecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Komenda Rejonu Uzupełnień Grodzisk Mazowiecki
Powiatowa Komenda Uzupełnień
Grodzisk Mazowiecki
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1921
Rozformowanie 1939
Tradycje
Rodowód PKU Sochaczew[1]
PKU Grodzisk Mazowiecki
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Grodzisk Mazowiecki
Podległość DOK I
Skład PKU typ III
Komendy rejonów uzupełnień OK I

Komenda Rejonu Uzupełnień Grodzisk Mazowiecki (KRU Grodzisk Mazowiecki) – organ wojskowy właściwy w sprawach uzupełnień Sił Zbrojnych II Rzeczypospolitej i administracji rezerw w powierzonym mu rejonie[2].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W 1917 na terenie Grodziska funkcjonował Główny Urząd Zaciągu[3]. Z chwilą wejścia w życie rozkazu i sformowania nowego PKU, Główny Urząd Zaciągu do Wojska Polskiego zobowiązany był przekazać całość dokumentacji tej PKU na obszarze której znajdował się[4]. Dodatkowo GUZ w Grodzisku przekazał dokumentację PKU w Łowiczu[4].

18 listopada 1924 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 maja 1924 roku o powszechnym obowiązku służby wojskowej[5], a 15 kwietnia 1925 roku rozporządzenie wykonawcze ministra spraw wojskowych do tejże ustawy, wydane 21 marca tego roku wspólnie z ministrami: spraw wewnętrznych, zagranicznych, sprawiedliwości, skarbu, kolei, wyznań religijnych i oświecenia publicznego, rolnictwa i dóbr państwowych oraz przemysłu i handlu[6]. Wydanie obu aktów prawnych wiązało się z przejęciem przez władze cywilne (administracji I instancji) większości zadań związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem poboru[7][8]. Przekazanie większości zadań władzom cywilnym umożliwiło organom służby poborowej zajęcie się wyłącznie racjonalnym rozdziałem rekruta oraz ewidencją i administracją rezerw. Do tych zadań dostosowana została organizacja wewnętrzna powiatowych komend uzupełnień i ich składy osobowe. Poszczególne komendy różniły się między sobą składem osobowym w zależności od wielkości administrowanego terenu[9].

29 kwietnia 1925 roku minister spraw wojskowych zmienił nazwę PKU Sochaczew na PKU Grodzisk Mazowiecki[10].

Zadania i nowa organizacja PKU określone zostały w wydanej 27 maja 1925 roku instrukcji organizacyjnej służby poborowej na stopie pokojowej[7]. W skład PKU Grodzisk Maz. wchodziły dwa referaty: I) referat administracji rezerw i II) referat poborowy[7]. Nowa organizacja i obsada służby poborowej na stopie pokojowej według stanów osobowych L. O. I. Szt. Gen. 3477/Org. 25 została ogłoszona 4 lutego 1926 roku. Z tą chwilą zniesione zostały stanowiska oficerów ewidencyjnych[11][12][13].

12 marca 1926 roku została ogłoszona obsada personalna Przysposobienia Wojskowego, zatwierdzona rozkazem Dep. I L. 6000/26 przez pełniącego obowiązki szefa Sztabu Generalnego gen. dyw. Edmunda Kesslera, w imieniu ministra spraw wojskowych. Zgodnie z nową organizacją pokojową Przysposobienia Wojskowego zostały zlikwidowane stanowiska oficerów instrukcyjnych przy PKU, a w ich miejsce utworzone rozkazem Oddz. I Szt. Gen. L. 7600/Org. 25 stanowiska oficerów przysposobienia wojskowego w pułkach piechoty[14].

Od 1926 roku, obok ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność PKU Grodzisk Maz. normowała „Tymczasowa instrukcja służbowa dla PKU”, wprowadzona do użytku rozkazem MSWojsk. Dep. Piech. L. 100/26 Pob.[15]

W marcu 1930 roku PKU Grodzisk Mazowiecki była nadal podporządkowana Dowództwu Okręgu Korpusu Nr I w Warszawie i administrowała powiatami: sochaczewskim i błońskim z siedzibą w Grodzisku Mazowieckim[16]. W grudniu tego roku komenda posiadała skład osobowy typ III[17].

31 lipca 1931 roku gen. dyw. Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie ministra spraw wojskowych, rozkazem B. Og. Org. 4031 Org. wprowadził zmiany w organizacji służby poborowej na stopie pokojowej. Zmiany te polegały między innymi na zamianie stanowisk oficerów administracji w PKU na stanowiska oficerów broni (piechoty) oraz zmniejszeniu składu osobowego PKU typ I–IV o jednego oficera i zwiększeniu o jednego urzędnika II kategorii. Liczba szeregowych zawodowych i niezawodowych oraz urzędników III kategorii i niższych funkcjonariuszy pozostała bez zmian[18].

1 lipca 1938 roku weszła w życie nowa organizacja służby uzupełnień, zgodnie z którą dotychczasowa PKU Grodzisk Mazowiecki została przemianowana na Komendę Rejonu Uzupełnień Grodzisk Mazowiecki przy czym nazwa ta zaczęła obowiązywać 1 września 1938 roku[19], z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 1938 roku o powszechnym obowiązku wojskowym[20]. Obok wspomnianej ustawy i rozporządzeń wykonawczych do niej, działalność KRU Grodzisk Maz. normowały przepisy służbowe MSWojsk. D.D.O. L. 500/Org. Tjn. Organizacja służby uzupełnień na stopie pokojowej z 13 czerwca 1938 roku. Zgodnie z tymi przepisami komenda rejonu uzupełnień była organem wykonawczym służby uzupełnień[21].

Komendant rejonu uzupełnień w sprawach dotyczących uzupełnień Sił Zbrojnych i administracji rezerw podlegał bezpośrednio dowódcy Okręgu Korpusu Nr I, który był okręgowym organem kierowniczym służby uzupełnień. Rejon uzupełnień nie uległ zmianie i nadal obejmował powiaty: błoński i sochaczewski[22].

Obsada personalna[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiono wykaz oficerów zajmujących stanowisko komendanta Powiatowej Komendy Uzupełnień i komendanta rejonu uzupełnień oraz wykaz osób funkcyjnych (oficerów i urzędników wojskowych) pełniących służbę w PKU i KRU Grodzisk Mazowiecki, z uwzględnieniem najważniejszych zmian organizacyjnych przeprowadzonych w latach 1926 i 1938.

Komendanci
Stopień, imię i nazwisko okres pełnienia funkcji kolejne stanowisko (dalsze losy)
ppłk piech. Julian Olszycki do V 1923 komendant PKU Zamość[23]
tyt. płk art. Władysław Maluszycki V[23] – VI 1923[24] Rezerwa Oficerów Sztabowych DOK VIII
ppłk piech. Julian Olszycki[a] VI 1923[24][28][29] – V 1925[30] zastępca dowódcy 13 pp
mjr piech. Jan Kazimierz Gadomski[b] V 1925[31] – II 1927[32] komendant PKU Warszawa Powiat
mjr piech. Konstanty Podwysocki[c] II 1927[39] – III 1929[40] oddany do dyspozycji dowódcy OK I
ppłk art. Antoni Glanz III 1929[41] – VI 1930[42] komendant PKU Sosnowiec
mjr kanc. / piech. Paweł Thommée[d] VI 1930 – 31 X 1934 przeniesiony w stan spoczynku, †1940 Charków
mjr piech. Władysław Żwański XII 1934 – 1939 w konspiracji, kolejno w NOW, NSZ i NZW
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1921–1925[28][29]
I referent kpt. piech. Konstanty Kajetan Sikorski 1923
II referent por. piech. Adolf Wierzbicki do 4 VI 1923[49] OE Tuchola PKU Starogard
por. piech. Jan I Zych 4 VI 1923[49] – II 1925[50] OE Sandomierz PKU Ostrowiec
por. kanc. Józef Szukalski II 1925[50] – II 1926 referent
oficer instrukcyjny por. piech. Jan Mielczarski 1923
oficer ewidencyjny na powiat grodziski wakat
oficer ewidencyjny na powiat sochaczewski wakat
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych PKU w latach 1926–1938[51][52][53][54][55]
kierownik I referatu administracji rezerw

i zastępca komendanta

kpt. piech. Konstanty Kajetan Sikorski od II 1926, był w 1928
kpt. piech. Wacław Ernest Ziembiński był w 1932 – 1936 kierownik II referatu PKU Sarny
kpt. piech. Kazimierz Sarnowicz 1936 – 1937 przeniesiony w stan spoczynku
kierownik II referatu poborowego por. piech. Jerzy Konczynski od II 1926
kpt. piech. Wacław Ernest Ziembiński był w 1928
kpt. piech. Wiktor Wołochowicz do 1 VII 1933[56] przeniesiony do PKU Biała Podlaska
kpt. piech. Tadeusz Wilczewski[57] 2 VI 1933[56] – 31 VIII 1935[58] przeniesiony w stan spoczynku
referent por. kanc. Józef Szukalski II 1926 – IX 1930[59] kierownik II referatu PKU Piotrków
Obsada pozostałych stanowisk funkcyjnych KRU w latach 1938–1939[60][e]
kierownik I referatu ewidencji kpt. adm. (piech.) Hipolit Potocki był w III 1939
kierownik II referatu uzupełnień rtm. adm. (kaw.) Bohdan Grabowski był w III 1939

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Ppłk piech. Julian Olszycki ur. 1 marca 1881 roku w Kamieńcu Podolskim, w rodzinie Pawła i Józefy z Prejsów. Z dniem 15 kwietnia 1925 roku został przydzielony do macierzystego 13 pp z równoczesnym odkomenderowaniem na III trzymiesięczny kurs oficerów sztabowych w Grupie[25]. W maju tego roku został przydzielony do 13 pp na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W maju 1927 roku został przydzielony na stanowisko komendanta miasta Modlin[26]. W lutym 1929 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr IV, a z dniem 30 kwietnia tego roku przeniesiony w stan spoczynku[27]. W kwietniu 1940 roku został zamordowany w Charkowie.
  2. Mjr Jan Kazimierz Gadomski został przeniesiony z korpusu oficerów administracji (dział kancelaryjny) do korpusu oficerów piechoty w stopniu majora ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 255.01 lokatą, z równoczesnym wcieleniem do 13 pp i przydziałem do PKU Sochaczew na stanowisko komendanta. Do maja 1915 roku pełnił służbę w DOK I w Warszawie.
  3. Konstanty Podwysocki urodził się 2 lipca 1888 w Pawłowsku k. Petersburga, w rodzinie Izydora, pułkownika armii rosyjskiej, i Wiktorii z Batorskich. Został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku w korpusie oficerów piechoty. W styczniu 1925 roku został przydzielony z 21 pp w Warszawie do PKU Warszawa Miasto III na stanowisko I referenta[33]. W lutym 1926 roku został zatwierdzony na stanowisku kierownika I referatu administracji rezerw i zastępcy komendanta PKU Warszawa Miasto III[34]. W lutym następnego roku został przeniesiony do PKU Grodzisk Maz. na stanowisko komendanta. W marcu 1929 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr I. Z dniem 31 sierpnia 1929 roku został przeniesiony w stan spoczynku[35]. Był odznaczony Krzyżem Walecznych[36] i Złotym Krzyżem Zasługi (1928[37]). Zmarł 26 lipca 1978 w Warszawie[38].
  4. Paweł Thommée urodził się 1 października 1888 roku w Święcianach, w rodzinie Edwarda i Józefy z Egertów. Był młodszym bratem Wiktora (1881–1962), generała dywizji. W grudniu 1924 roku został przesunięty ze zlikwidowanego Szefostwa Poborowego do Oddziału Ogólnego DOK IX w Brześciu nad Bugiem na stanowisko kierownika referatu[43]. W czerwcu 1930 roku został przeniesiony z DOK IX do PKU Grodzisk na stanowisko komendanta[44]. W marcu 1934 roku został przeniesiony z korpusu oficerów administracji (dział kancelaryjny) do korpusu oficerów piechoty w stopniu majora ze starszeństwem z 1 lipca 1925 roku i 42,1 lokatą[45]. Z dniem 31 października 1934 roku został przeniesiony w stan spoczynku[46]. W latach 1937-1939 był dowódcą JHP w Nieszawie. Wiosną 1940 roku został zamordowany w Charkowie[47]. Był ojcem Mścisława (1917-1986), kapitana Wojska Polskiego, kawalera Krzyża Walecznych[48].
  5. Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939 roku, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939 roku[61].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Almanach oficerski 1923/24 ↓, s. 34.
  2. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  3. Szandrocho 2011 ↓, s. 42.
  4. a b Szandrocho 2011 ↓, s. 47.
  5. Dz.U. z 1924 r. nr 61, poz. 609.
  6. Dz.U. z 1925 r. nr 37, poz. 252.
  7. a b c Jarno 2001 ↓, s. 169.
  8. Moczyński 1928 ↓, s. 393, autor użył sformułowania „wszystkie czynności przygotowawcze do poboru, jak również jego przeprowadzenie przeszły do władz administracyjnych”, co nie odpowiadało podziałowi kompetencji władz wojskowych i cywilnych, określonych we wspomnianych aktach prawa.
  9. Moczyński 1928 ↓, s. 393-394.
  10. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 14 z 29 kwietnia 1925 roku, poz. 151.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7-20.
  12. Moczyński 1928 ↓, s. 393, wg autora stanowiska oficerów ewidencyjnych, po krótkotrwałym przydzieleniu ich do władz administracyjnych, zostały zniesione w 1925 roku.
  13. Jarno 2001 ↓, s. 169, autor także datuje zniesienie stanowisk oficerów ewidencyjnych na rok 1925, co stoi w sprzeczności z ogłoszoną 4 lutego 1926 roku obsadą służby poborowej na stopie pokojowej.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 1-10.
  15. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  16. Dz.U. z 1930 r. nr 31, poz. 270.
  17. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 40 z 23 grudnia 1930 roku, poz. 471.
  18. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 23 z 31 lipca 1931 roku, poz. 290.
  19. Jarno 2001 ↓, s. 173.
  20. Dz.U. z 1938 r. nr 25, poz. 220.
  21. Historia WKU Suwałki ↓.
  22. Dz.U. z 1939 r. nr 20, poz. 131.
  23. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 30 z 19 maja 1923 roku, s. 280.
  24. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 42 z 24 czerwca 1923 roku, s. 426.
  25. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 9 kwietnia 1925 roku, s. 194.
  26. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 maja 1927 roku, s. 130.
  27. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 71, 83.
  28. a b Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1478.
  29. a b Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1348.
  30. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925 roku, s. 265-266.
  31. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 45 z 23 kwietnia 1925 roku, s. 217.
  32. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 18 lutego 1927 roku, s. 66.
  33. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 18 stycznia 1925 roku, s. 27.
  34. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 7.
  35. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 215.
  36. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 119, 169.
  37. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 407.
  38. Biogram opracowany przez córkę Marię Podwysocką-Wajnikonis.
  39. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 18 lutego 1927 roku, s. 65.
  40. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 12 marca 1929 roku, s. 86.
  41. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 22 marca 1929 roku, s. 101.
  42. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 210.
  43. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 133 z 21 grudnia 1924 roku, s. 753.
  44. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 207.
  45. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 12 marca 1934 roku, s. 85.
  46. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 251.
  47. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 560.
  48. Tabliczki informacyjne ↓.
  49. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 12 czerwca 1923 roku, s. 393.
  50. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 8 lutego 1925 roku, s. 64.
  51. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 8.
  52. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 119, 127, 139, 831.
  53. Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 513.
  54. Lista starszeństwa 1933 ↓, s. 39, 60.
  55. Lista starszeństwa 1935 ↓, s. 24, 38, 57.
  56. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 11 kwietnia 1933 roku, s. 91.
  57. Kpt. Tadeusz Wilczewski (1889-1969).
  58. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 4 lipca 1935 roku, s. 86.
  59. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 20.
  60. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 847.
  61. Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]