Powstanie Czedżu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Powstanie Czedżu
Czas 3 kwietnia 1948 – 17 sierpnia 1949
Miejsce wyspa Czedżu
Terytorium  Korea Południowa
Przyczyna niezadowolenie społeczne z dyktatury Li Syng Mana
Wynik krwawe stłumienie powstania
Strony konfliktu
Komitety Ludowe
milicje ludowe
socjaliści
 Korea Południowa
 USA
Dowódcy
Yi Tŏk Ku
Kim Chi Hoe
Kim Dal Sam
Korea Południowa Li Syng Man (w Seulu)
Korea Południowa Kim Ik Ryŏl,
Stany Zjednoczone William Roberts
Stany Zjednoczone Jimmie Leach
Siły
1000–4000
500
Korea Południowa 3000
Straty
wysokie; następnie masakra ludności ~200
Położenie na mapie Korei Południowej
Mapa lokalizacyjna Korei Południowej
miejsce bitwy
miejsce bitwy
33°22′N 126°32′E/33,366667 126,533333

Powstanie Czedżu – powstanie na wyspie Czedżu na terenie Korei Południowej, wybuchło 3 kwietnia 1948, a ostatnie walki rozegrały się w 1949 roku. Powstanie zostało brutalnie stłumione przez siły wierne rządowi, w walkach i rządowych pacyfikacjach zginęło 27 719 mieszkańców wyspy, a zniszczeniu uległo 39 285 budynków[1].

Geneza[edytuj | edytuj kod]

14 listopada 1947 Organizacja Narodów Zjednoczonych przegłosowała rezolucję ONZ nr 112, wzywającą do przeprowadzenia w Korei wyborów pod nadzorem Komisji ONZ. Związek Radziecki odmówił zastosowania się do rezolucji i dostępu komisji do północnej części kraju[2][3]. Wybory na północy odbyły się przy frekwencji w wysokości 99,6%. 86,3% wyborców poparło kandydatów wspieranych przez rząd. Południowokoreańska Partia Pracy postanowiła bojkotować wybory na południu. Władze USA szacowały, że około 60 000 (20% ogółu) mieszkańców wyspy było członkami partii komunistycznej; przystąpiły do zorganizowanej akcji przeciw komunistom, zaaresztowano 2500 działaczy, z których co najmniej trzech zostało zabitych.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

3 kwietnia 1948 policja na wyspie ostrzelała demonstrację upamiętniającą walkę Koreańczyków z japońskimi okupantami. Oburzeni ludzie zaatakowali 12 posterunków policji. Ten dzień przyjmuje się za początek powstania.

W pierwszych walkach zginęło ok. 100 policjantów i cywilów. Rebelianci spalili centra wyborcze. Rząd Korei Południowej wysłał 3000 żołnierzy na pomoc lokalnej policji, ale 29 kwietnia kilkuset żołnierzy zbuntowało się przeciwko dowódcom, wręczając duże ilości broni rebeliantom. Rząd w Seulu zorganizował bojówki antykomunistyczne, składające się głównie z młodzieży wywodzącej się ze środowisk skrajnej prawicy. Bojówki przystąpiły do zabijania mężczyzn mieszkających na wyspie, zawłaszczając przy tym ziemie należące do ofiar[1][4].

Próby rozwiązania konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Generał Kim Ik Ryŏl, dowódca wojsk Korei Południowej na wyspie, próbował zakończyć powstanie poprzez pokojowe negocjacje z rebeliantami. Spotkał się kilkakrotnie z jednym z liderów rebeliantów Kim Dal Samem (komunistą), ale żadna ze stron nie mogła zgodzić się na stawiane warunki. Rząd chciał natychmiastowego złożenia broni przez rebeliantów. Buntownicy natomiast domagali się rozbrojenia miejscowej policji, zwolnienia wszystkich urzędników rządzących na wyspie, delegalizacji terrorystycznych grup paramilitarnych na wyspie i ponownego zjednoczenia państwa koreańskiego.

Walki partyzanckie[edytuj | edytuj kod]

Gdy siły rządowe opanowały pas nadmorski, partyzanci wycofali się w góry, gdzie założyli swoje obozy wypadowe. Cześć mieszkańców zamieszkująca rolnicze obszary wyspy pomiędzy wybrzeżem i wzgórzami znalazła się w potrzasku pomiędzy walczącymi stronami. W październiku 1948 roku armia rebeliantów, składająca się z około 4000 słabo uzbrojonych żołnierzy, zwyciężyła w szeregu walk z wojskiem. Wiosną 1949 roku na wyspę przysłano cztery bataliony wojsk Korei Południowej. Połączone siły szybko wygrały starcia z siłami rebelianckimi. 17 sierpnia 1949 kierownictwo wojsk rebelianckich rozpadło się po zabiciu ich głównego przywódcy – Yi Tuk-ku. W czasie powstania na wyspie znajdowała się też niewielka liczba Amerykanów, kapitan Jimmie Leach był jedynym oficjalnym „doradcą” w składzie sił południowokoreańskich. Później wyspę wizytował generał William Roberts. Amerykanie nie zareagowali na brutalną pacyfikację wyspy, nazywając ją „udaną akcją”[1].

Mieszkańcy wyspy czekający na egzekucje w maju 1948

Bezpośrednio po wybuchu wojny koreańskiej, wobec ofensywy Korei Północnej na Południową, wojsko południowokoreańskie przeprowadzało „prewencyjne” obławy na podejrzanych działaczy w całym kraju. Także tysiące osób zostało aresztowanych na Czedżu. Podejrzani byli sortowani na cztery grupy, oznaczone literami A, B, C i D. 30 sierpnia 1950 starszy oficer południowokoreańskiego wywiadu policji w Czedżu, nakazał zabicie wszystkich osób w grupie C i D przez pluton egzekucyjny nie później, niż 6 września[5].

 Zobacz też: Masakra ligi Bodo.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Bruce Cummings: The Question of American Responsibility for the Suppression of the Chejudo Uprising (ang.). W: Report on US Crimes in Korea [on-line]. Korea International War Crimes Tribunal. [dostęp 2019-03-24].
  2. „United Nations Resolution 112: The Problem of the Independence of Korea”.
  3. North Korea Through The Looking Glass.
  4. Deane, Hugh. The Korean War, 1945–1953 (October 1999 ed.). China Books & Periodicals.
  5. Ghosts of Cheju.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Merrill, John (1989). Korea: The Peninsular Origins of the War. University of Delaware Press. ​ISBN 0-87413-300-9​. „Examines the local backdrop of the war, including large-scale civil unrest, insurgency and border clashes before the North Korean attack in June, 1950.”