Poznaniacy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nie mylić z: Posaniacy.
Poznaniacy (Poznanioki)
Rejon Wielkopolska
Państwo Polska
Język polski standardowy, gwara poznańska
Religia rzymski katolicyzm
Grupa Wielkopolanie

Poznaniacy (Poznaniaki, gwarowo Poznanioki, Pyry, niem. Posener) – grupa etnograficzna ludności polskiej, zamieszkująca środkową część Wielkopolski[1], określany niekiedy jako region Poznańskie.

Mieszkańcy Poznańskiego to Poznaniacy, przy czym słowo to odnosi się nie tylko do mieszkańców miasta Poznania, lecz również całego regionu. Występuje przy tym różnica w pisowni: słowo „poznaniak”' pisane małą literą oznacza mieszkańca Poznania, a wyraz „Poznaniak” pisany wielką literą – mieszkańca całego regionu – niekoniecznie Poznania[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Janusz Kamocki przedstawia, że u większości Wielkopolan nastąpiło zatarcie różnic kulturowych pomiędzy poszczególnymi grupami etnograficznymi. Spośród nich Poznaniacy ulegli w największym stopniu wpływom miejskim[1].

Za cechy Poznaniaków uważa się przede wszystkim: zmysł praktyczny, pragmatyzm, pracowitość, punktualność, oszczędność i gospodarność, poszanowanie prawa (legalizm)[3].

Według częstych opinii cechy te wpoili Poznaniakom Niemcy w czasie zaboru pruskiego. Prawdziwość tej tezy jest przedmiotem kontrowersji[4]; jest faktem, że cechy te często obracały się przeciwko Niemcom[5]. Legalizm Poznaniaków nie oznaczał też wyrzeczenia się walki zbrojnej. W Poznańskiem w latach 1794–1918 było kilka zrywów niepodległościowych, a dwa z nich – powstanie wielkopolskie z 1918/1919 r. oraz powstanie wielkopolskie 1806 roku – były jednymi z nielicznych (obok III powstania śląskiego oraz powstania sejneńskiego) zwycięskich powstań w Polsce.

Gwara poznańska[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Gwara poznańska.

Poznaniacy posługują się gwarą poznańską. Była ona zwalczana w okresie PRL[potrzebny przypis], również ze względu na fakt, iż charakteryzuje ją duża liczba germanizmów, niemiecki szyk zdania itp.

Architektura pruska okresu zaboru jako nieodzowny element również dzisiejszej kultury Poznaniaków

Święta obchodzone przez Poznaniaków[edytuj | edytuj kod]

Święto stanowią również (obchodzone w sposób przypominający niektóre uroczystości niemieckie) imieniny ulicy Św. Marcin w Poznaniu[6]. Najhuczniej obchodzone przez Poznaniaków święto kościelne[potrzebny przypis] to Boże Ciało, kiedy odbywa się (w Poznaniu celebrowana razem z Bambrami przy wsparciu Towarzystwa Bambrów Poznańskich[7]) Procesja Bożego Ciała.

Stowarzyszenia regionalne[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Ziemi Czarnkowskiej – miejsce przechowywania pamiątek etnograficznych z północno-zachodnich obrzeży Poznańskiego

Obecnie do tradycji Poznaniaków odwołuje się szereg wielkopolskich stowarzyszeń regionalnych, jak: Towarzystwo im. Hipolita Cegielskiego, Unia Wielkopolan, Ruch Regionalny Wielkopolan, Wielkopolskie Towarzystwo Kulturalne czy Wiara Lecha.

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Istnieje zespół folklorystyczny Wielkopolanie, który odwołuje się do tradycji ludowej Poznańskiego.

Media[edytuj | edytuj kod]

Poznaniacy posiadają swoje programy i słuchowiska, jak np. prowadzone w gwarze poznańskiej (przez Jacka Hałasika) „Blubry Heli przy niedzieli”, emitowane w Radio Merkury. Felietony pisane gwarą Poznaniaków (głównie autorstwa Juliusza Kubla) publikowane są m.in. w „Głosie Wielkopolskim” i w czasopiśmie „Lofer. Miesięcznik Wielkopolanina”, w „Rzeczy Krotoszyńskiej” ukazują się felietony „Okrakiem na ryczce” (autorstwa Jana Rosika).

Osoby propagujące kulturę Poznańskiego:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Janusz Kamocki: Zarys grup etnograficznych w Polsce. W: Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze: Ziemia 1965 – Prace i materiały krajoznawcze. Warszawa: Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, 1966, s. 111.
  2. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN, Warszawa, 2003, s. 1448.
  3. Włodzimierz Łęcki: Poznań. Przewodnik. Poznań: Zysk i S-ka, 1997, s. 19.
  4. Porównaj: [1].
  5. Stefan Bratkowski, Najkrótsza historia Wielkopolski, rozdział 51: Apostołowie gospodarności. Poznań: W Drodze, 1999, s. 319.
  6. Centrum Kultury Zamek – organizator imienin ulicy.
  7. Towarzystwo Bambrów Poznańskich – dostęp 27 lipca 2014.
  8. Towarzystwo Bambrów Poznańskich – zarząd.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]