Prężyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Prężyna
wieś
Ilustracja
Kościół pw. św. Jakuba Starszego
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat prudnicki
Gmina Biała
Liczba ludności (2011) 315[1]
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 48-210[2]
Tablice rejestracyjne OPR
SIMC 0491506
Położenie na mapie gminy Biała
Mapa lokalizacyjna gminy Biała
Prężyna
Prężyna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Prężyna
Prężyna
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Prężyna
Prężyna
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu prudnickiego
Prężyna
Prężyna
Ziemia50°22′38″N 17°38′23″E/50,377222 17,639722
Strona internetowa

Prężyna (dodatkowa nazwa w j. niem. Groß Pramsen) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Biała[3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

W Prężynie ma swoją siedzibę rzymskokatolicka Parafia św. Jakuba Apostoła, administracyjnie należąca do dekanatu bialskiego w diecezji opolskiej[4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Wieś wzmiankowana w 1223 pod nazwą Pransina (wieś wydłużona, kręta). Niemiecki nauczyciel Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia nazwę miasta zanotowaną jako Prendzyna podając jej znaczenie "Flussschnelle" czyli "szybki prąd rzeki"[5]. W znaczeniu tym nazwa wywodzi się więc od prędkości prądu przepływającego przez miejscowość potoku[5].

W 1295 w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako wieś lokowana na prawie polskim iure polonico - Pramsina; we fragmencie Pramsina solvitur decima more polonico.[6]

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod polską nazwą Wielka Pransina oraz niemiecką Groß Pramsen[7] Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod polską nazwą Wielka Pręzyna, a także niemiecką Gross Pramsen we fragmencie: "Gross Pramsen (1379 Pramsin major, 1534 Gross-Prusin, polnisch Wielka Pręzyna)"[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie miejscowość lokowana na prawie polskim iure polonico i stanowiła własność rycerza Jana, syna Syboty. W miejscowości istniała siedziba Zakonu Templariuszy, leżąca nad potokiem, poniżej tworzącym rzekę Białą, na mapie Śląska z r. 1736 figuruje jako Pransina[potrzebny przypis].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[9]:

  • kościół par. pw. św. Jakuba Starszego, z 1300 r., l. 1888-89
  • kapliczki przydrożne, przy domach nr 27, nr 32 z XIX w., wypisane z księgi rejestru
  • domy nr 32, nr 36
  • studnia przy domu nr 13, z poł. XIX w.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2016-09-23].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych - Poczta Polska. „Spis numerów adresowych”, s. według indeksu nazw, 2013. Warszawa: Poczta Polska S.A.. 
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. Rocznik Diecezji Opolskiej. Opole: Wydawnictwo Świętego Krzyża, 2006, s. 81. ISBN 83-7342-095-9. (pol.)
  5. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 33.
  6. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  7. Johann Knie 1830 ↓, s. 285.
  8. Felix Triest 1865 ↓, s. 1092.
  9. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 103. [dostęp 8.1.2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  2. Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]