Prawiek i inne czasy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Prawiek i inne czasy
Ilustracja
Autorka
Autor Olga Tokarczuk
Tematyka obyczajowa
Typ utworu powieść
Data powstania 1996
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Polska
Język polski
Data wydania 1996
Wydawca W.A.B.. Warszawa[1]

Prawiek i inne czasy – powieść Olgi Tokarczuk wydana w 1996 roku nakładem wydawnictwa W.A.B.[2]

Miejsce akcji[edytuj | edytuj kod]

Tworząc miejsce akcji powieści, Olga Tokarczuk wzorowała się na mieszczącej się na Kielecczyźnie wsi Zagrody, gdzie spędzała wakacje w dzieciństwie[3]. Autorka podkreślała jednak mocno, że choć tytułowy Prawiek zawdzięcza Zagrodom swoją topografię, to jest miejscem przez nią zmyślonym. Tokarczuk odrzuca łączenie przedstawionych w książce osób z prawdziwymi mieszkańcami wsi, a podejmowana w latach 90. dziennikarską próba tego typu bardzo ją oburzyła[4]. W 2012 roku mieszkańcy powiatu staszowskiego zorganizowali projekt dokumentowania miejsc przedstawionych w powieści. W ramach ich działań odbył się m.in. plener malarski, dokumentacja fotograficzna i gra miejska[3].

Konstrukcja powieści[edytuj | edytuj kod]

Powieść podzielona jest na 60 małych rozdziałów, opowiadających o różnych czasach, różnych powieściowych bohaterów. Zdaniem Tokarczuk taki fragmentaryczny sposób tworzenia opowieści (pogłębiony później w Domu dziennym, domu nocnym) odpowiada jej sposobowi postrzegania rzeczywistości. Zdaniem autorki taki sposób pisania podpowiada sposób interpretacji i pokazuje, że te osobne fragmenty są częścią czegoś większego. Jak sama twierdzi w wywiadzie, pisząc nie miała do końca świadomości, czemu ma służyć taki zabieg, ale bardzo mocno broniła go przed wydawcą, który sugerował jego zniesienie[5].

Odbiór książki[edytuj | edytuj kod]

Po wydaniu książka stała się przedmiotem licznych omówień krytycznych. Ewa Kraskowska pisała, że w literaturze nastał „czas Olgi”, określała jej prozę jako jedno z najbardziej urzekających zjawisk w literaturze i zestawiała ją z pisarstwem Bolesława Leśmiana i Brunona Schulza. Dariusz Nowacki określał prozę Tokarczuk mianem konformistycznej, jej pisarstwo uznawał za przejaw showbiznesu i narzekał na to, że postać pisarki jest wszechobecna w mediach. Wojciech Browarny wskazywał na pierwiastek feministyczny w tym pisarstwie (choć zarzekał się, że nie należy Tokarczuk włączać do grona pisarek feministycznych), Anna Tatarkiewicz zaliczała ją z kolei przedstawicielek prozy młodokobiecej. Książkę recenzowali także m.in. Przemysław Czapliński i Kinga Dunin[6].

Książka została nominowana do Nagrody Literackiej „Nike” w 1997[7], uzyskała też nagrodę czytelników[8]. Za to dzieło autorka dostała również Paszport „Polityki” za rok 1996 i nagrodę Fundacji im. Kościelskich w 1997[8]. Powieść okazała się sukcesem czytelniczym[9]. Została też przełożona na ponad dwadzieścia języków[9]. Ukazała się między innymi w wersji angielskiej jako Primeval and Other Times w przekładzie Antonii Lloyd-Jones[10]. Trafiła również do zestawu lektur szkolnych[10].

Adaptacje[edytuj | edytuj kod]

  • spektakl Prawiek i inne czasy Białostockiego Towarzystwa Wierszalin, reż. Sebastian Majewski, premiera 1997[11]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Prawiek i inne czasy / Olga Tokarczuk.
  2. Przemysław Czapliński, Kalendarium życia literackiego 1976-2000 : wydarzenia, dyskusje, bilanse, wyd. 1, Kraków: Wyd. Literackie, 2003, s. 448, ISBN 83-08-03511-6, OCLC 53952728 [dostęp 2019-12-27].
  3. a b Redakcja, Prawiek z powieści „Prawiek i inne czasy” – to wieś Zagrody w gminie Staszów. Niezwykła historia jednego z dzieł Noblistki Olgi Tokarczuk, Echo Dnia Świętokrzyskie, 11 października 2019 [dostęp 2019-12-27] (pol.).
  4. Chciałabym pilnować środka – rozmowa z Olgą Tokarczuk [w:] Piotr Śliwiński, Kontrapunkt. Rozmowy o książkach, wyd. 1, Poznań: Obserwator, 1999, s. 243, ISBN 83-87235-18-0, OCLC 44740948 [dostęp 2019-12-27].
  5. Chciałabym pilnować środka – rozmowa z Olgą Tokarczuk [w:] Piotr Śliwiński, Kontrapunkt. Rozmowy o książkach, wyd. 1, Poznań: Obserwator, 1999, s. 244, ISBN 83-87235-18-0, OCLC 44740948 [dostęp 2019-12-27].
  6. Przemysław Czapliński, Kalendarium życia literackiego 1976-2000 : wydarzenia, dyskusje, bilanse, wyd. 1, Kraków: Wyd. Literackie, 2003, s. 461, ISBN 83-08-03511-6, OCLC 53952728 [dostęp 2019-12-27].
  7. Nagroda Nike 1997. nike.org.pl. [dostęp 2015-07-20].
  8. a b Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy (ang.). instytutksiazki.pl. [dostęp 2017-03-23].
  9. a b Olga Tokarczuk. Prawiek i inne czasy (pol.). wydawnictwoliterackie.pl. [dostęp 2017-03-23].
  10. a b Dyskusja o „Prawieku” Olgi Tokarczuk (pol.). culture.pl. [dostęp 2017-03-23].
  11. Przemysław Czapliński, Kalendarium życia literackiego 1976-2000 : wydarzenia, dyskusje, bilanse, wyd. 1, Kraków: Wyd. Literackie, 2003, s. 485, ISBN 83-08-03511-6, OCLC 53952728 [dostęp 2019-12-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]