Prezydent Węgier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Prezydent Węgier
Magyarország köztársasági elnöke
Ilustracja
Sztandar Prezydenta Węgier
Obecny
Obecny Prezydent Węgier
János Áder – prezydent od 2012 roku
Stanowisko
Państwo  Węgry
Data utworzenia 23 października 1989
w obecnej formie w 2011 roku
Pierwszy Mátyás Szűrös
Długość kadencji 5 lat
maksymalnie 1 reelekcja
Obecny János Áder
Obecny od 10 maja 2012
Siedziba Pałac Sándora, Budapeszt
Strona internetowa
Węgry
Godło Węgier
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Węgier

Prezydent Węgier (węg. Magyarország köztársasági elnöke, államelnök, lub államfő) – głowa państwa Węgier.

Urząd prezydenta jest w większości ceremonialny, jednak może on zawetować ustawę lub odesłać ją do Trybunału Konstytucyjnego. Jego wybór oraz obowiązki są ustalone na podstawie Artykułu 11 Konstytucji Węgier z 2011 roku.

Obecnym prezydentem jest János Áder, który objął to stanowisko 10 maja 2012[1]. W 2017 roku został wybrany na drugą kadencję[2].

Wybory[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Konstytucją Węgier z 2011 roku prezydent jest wybierany przez Zgromadzenie Narodowe. Kadencja prezydenta trwa 5 lat, można ją powtórzyć jednokrotnie[3].

Kandydaci[edytuj | edytuj kod]

Kandydatem w wyborach na prezydenta może być każdy obywatel WęgierInformacje powiązane z artykułem „Obywatelstwo Węgier” w Wikidanych, który przed dniem wyborów ukończy 35 lat[3].

Głosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wybory na prezydenta zarządza przewodniczący Zgromadzenia Narodowego. Zgodnie Konstytucją wybory prezydenckie muszą odbyć się w dzień przypadający między 30. a 60. dniem przed końcem kadencji urzędującego prezydenta lub w ciągu 30 dni od opróżnienia urzędu[4][5].

Kandydat musi być zgłoszony do przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego na piśmie z poparciem co najmniej 20% członków Zgromadzenia Narodowego[6]. Jeden członek Zgromadzenia może poprzeć tylko jednego kandydata[6]. Oznacza to, że o urząd może ubiegać się maksymalnie 4 kandydatów.

Tajne głosowanie musi zostać zakończone maksymalnie w ciągu 2 od zamknięcia zgłoszeń kandydatów[7]. Kandydat zostaje wybrany na stanowisko w pierwszej turze, jeżeli uzyska więcej niż 2/3 głosów wszystkich członków Zgromadzenia Narodowego (133 głosy)[7].

Jeżeli żaden z kandydatów nie uzyska wymagającej liczby głosów w pierwszej turze, odbywa się druga tura, w której udział bierze 2 kandydatów z największą liczbą głosów. Kandydat zostaje wybrany na stanowisko w drugiej turze, jeżeli uzyska więcej głosów od swojego kontrkandydata. Jeżeli żaden z kandydatów nie zdobędzie 100 głosów, ogłaszane są nowe wybory[8].

Przysięga[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Konstytucją prezydent musi złożyć przysięgę przed Zgromadzeniem Narodowym. Przysięga w oryginale brzmi następująco:

Én, [imię] fogadom, hogy Magyarországhoz és annak Alaptörvényéhez hű leszek, jogszabályait megtartom és másokkal is megtartatom; [obejmowane stanowisko] tisztségemet a magyar nemzet javára gyakorolom. [Dodatkowo może dokończyć przysięgę słowami] „Isten engem úgy segéljen!”

Kompetencje i prerogatywy[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Konstytucją Węgier prezydent:

  • wyraża jedność narodu;
  • nadzoruje demokratyczne funkcjonowanie instytucji państwowych;
  • jest naczelnym dowódca Węgierskich Sił Obronnych(ang.);
  • reprezentuje Węgry poza granicami kraju
  • może uczestniczyć w posiedzeniach Zgromadzenia Narodowego z prawem głosu;
  • posiada inicjatywę ustawodawczą;
  • może inicjować referenda ogólnokrajowe;
  • określa datę wyborów do Zgromadzenia Narodowego;
  • uczestniczy w posiedzeniach rządu dotyczących wprowadzenia stan wojennego i stanu wyjątkowego;
  • zwołuje Zgromadzenie Narodowe po wyborach;
  • w określonych przypadkach może rozwiązać Zgromadzenie Narodowe;
  • może skierować uchwaloną przez Zgromadzenie Narodowe ustawę do Trybunału Konstytucyjnego;

Wspólnie z rządem podejmuje również decyzje o przyznaniu prawa łaski, organizacji terytorium kraju oraz o przyznaniu i odebraniu obywatelstwa WęgierInformacje powiązane z artykułem „Obywatelstwo Węgier” w Wikidanych.

Sukcesja[edytuj | edytuj kod]

Usunięcie ze stanowiska[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Artykułem 12 (3) Konstytucji kadencja prezydenta kończy się:

  • w przypadku niezdolności do pracy, która uniemożliwia wykonywanie obowiązków przez okres dłuższy niż 90 dni;
  • w momencie utraty możliwości bycia wybranym na stanowisko;
  • w momencie odwołania ze stanowiska
  • 5 lat po rozpoczęciu kadencji;
  • w momencie rezygnacji
  • w momencie śmierci;

Zgodnie z Artykułem 12 (4) Konstytucji Zgromadzenie Narodowe podejmuje decyzję większością 2/3 głosów o odwołaniu prezydenta ze stanowiska z jednego z powyższych powodów.

Tymczasowa absencja[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z Artykułem 14 (1), jeżeli prezydent jest czasowo niezdolny do wykonywania swoich funkcji i obowiązków, są one wykonywane przez przewodniczącego Zgromadzenia Narodowego (który nie może ich przekazać swoim zastępcom i który zostaje zastąpiony na w swoich dotychczasowych obowiązkach przez jednego z wiceprzewodniczących Zgromadzenia Narodowego) do końca niezdolności prezydenta.

Zgodnie z Artykułem 14 (2), tymczasowa niezdolność prezydenta do wykonywania swoich funkcji i obowiązków jest decydowana przez Zgromadzenie Narodowe na wniosek prezydenta, Rady Ministrów lub członka Zgromadzenia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hungary elects former Fidesz MP János Áder president | Politics.hu, web.archive.org, 4 marca 2016 [dostęp 2020-05-08] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04].
  2. HVG Kiadó Zrt, Áder János újraválasztották, hvg.hu, 13 marca 2017 [dostęp 2020-05-08] (węg.).
  3. a b The Hungarian State - The President of the Republic, www.kormany.hu [dostęp 2020-05-08].
  4. Np. w wyniku śmierci, rezygnacji bądź odwołania.
  5. Artykuł 11 (1) Konstytucji Węgier.
  6. a b Artykuł 11 (2) Konstytucji Węgier.
  7. a b Artykuł 11 (3) Konstytucji Węgier.
  8. Artykuł 11 (4) Konstytucji Węgier.