Prozorliwyj (1899)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne jednostki pływające o tej nazwie.
Prozorliwyj (Прозорливый)
Ilustracja
„Prozorliwyj”
Klasa niszczyciel
Typ Sokoł
Historia
Stocznia Zakłady Newskie, Petersburg
Położenie stępki 1898
Wodowanie 8 lipca 1899
 Carska MW
Nazwa „Gagara” → „Prozorliwyj” (od 1902)
Wejście do służby maj 1902
 Flota Czerwona
Nazwa „Prozorliwyj”
Wycofanie ze służby kwiecień 1918
 Merivoimat
Nazwa S2
Wejście do służby 1918
Zatonął 2 października 1925
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność normalna: 220 ton
pełna: 240 t
Długość 57,91 metra
Szerokość 5,64 m
Zanurzenie 2,29 m
Napęd
2 maszyny parowe potrójnego rozprężania
4 kotły Yarrow
moc 3800 KM
2 śruby
Prędkość 26,5-27,5 węzła
Zasięg 450-660 Mm przy prędkości 13 węzłów
Uzbrojenie
1 działo 75 mm
3 działka kal. 47 mm (3 x I)
Wyrzutnie torpedowe 2 x 381 mm (2 x I)
Załoga 51-58

Prozorliwyj (Прозорливый)rosyjski niszczyciel z końca XIX wieku i okresu I wojny światowej, jedna z 27 jednostek typu Sokoł. Okręt został zwodowany 8 lipca 1899 roku w stoczni Zakładów Newskich w Petersburgu, a do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego wszedł w maju 1902 roku, z przydziałem do Floty Bałtyckiej. Od 1914 roku jednostkę wykorzystywano jako okręt łącznikowy, a w 1916 roku została przeklasyfikowana na torpedowiec. Opanowany przez bolszewików okręt został w kwietniu 1918 roku pozostawiony w Helsinkach i został wcielony do Fińskiej Marynarki Wojennej, gdzie służył pod nazwą S2. Jednostka zatonęła 2 października 1925 roku.

Projekt i budowa[edytuj | edytuj kod]

„Prozorliwyj” był jednym z kilkudziesięciu niszczycieli typu Sokoł, który został wykonany przez rodzimy przemysł okrętowy na wzór zbudowanego w Wielkiej Brytanii prototypu – „Sokoła[1]. Jednostka z racji niewielkiej wyporności bardziej odpowiadała klasie torpedowców[1].

Okręt zbudowany został w Zakładach Newskich w Petersburgu[1][2]. Stępkę niszczyciela położono w 1898 roku, został zwodowany jako „Gagara” („Гагара”) 8 lipca 1899 roku, a do służby w Marynarce Wojennej Rosji przyjęto go w maju 1902 roku, już pod nazwą „Prozorliwyj”[1][a].

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Okręt był niewielkim, czterokominowym niszczycielem z taranowym dziobem[3]. Długość całkowita wykonanego ze stali niklowej kadłuba wynosiła 57,91 metra, szerokość 5,64 metra i zanurzenie 2,29 metra[4][5]. Wyporność normalna wynosiła 220 ton, zaś pełna 240 ton[2][6][b]. Okręt napędzany był przez dwie maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy 3800 KM, do których parę dostarczały cztery kotły Yarrow[1][2]. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 26,5-27,5 węzła[1][2]. Okręt mógł zabrać zapas węgla o masie 58-80 ton, co zapewniało zasięg wynoszący od 450 do 660 Mm przy prędkości 13 węzłów[1][c].

Okręt wyposażony był w dwie pojedyncze wyrzutnie torped kalibru 381 mm, umieszczone na rufie, z zapasem sześciu torped[1][4]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiły: pojedyncze działo jedenastofuntowe kal. 75 mm L/48 Canet, umieszczone na platformie nad pomostem bojowym oraz trzy pojedyncze działka kal. 47 mm L/40 Hotchkiss na śródokręciu (dwa za przednim kominem i jedno między dwoma kominami rufowymi)[1][7].

Załoga okrętu liczyła od 51 do 58 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][2].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Niszczyciel wszedł w skład Floty Bałtyckiej[6][8]. W 1911 roku dokonano modernizacji uzbrojenia jednostki: zdemontowano obie wyrzutnie torped kal. 381 mm i wszystkie działka kal. 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kal. 450 mm oraz drugą armatę kal. 75 mm (usytuowaną w pobliżu rufy) i dwa pojedyncze karabiny maszynowe kal. 7,62 mm[1]. Prócz tego okręt przystosowano do przenoszenia 10 min[1][2]. W 1914 roku „Prozorliwyj” został pozbawiony uzbrojenia torpedowego i stał się okrętem łącznikowym[1][9]. W październiku 1915 roku jednostka wzięła udział w desancie wojsk rosyjskich na Przylądek Kolka, osłaniając transportowiec lotniczyOrlica” („Орлица”)[10]. W 1916 roku okręt ponownie został wyposażony w wyrzutnie torped i przeklasyfikowany na torpedowiec[1]. W marcu 1917 roku jednostka była przydzielona do sił podwodnych[11]. W wyniku rewolucji październikowej okręt został przejęty przez bolszewików, po czym, porzucony w Helsinkach, został 13 kwietnia 1918 roku zdobyty przez Finów[1][12]. Jednostka pełniła służbę w Marynarce Wojennej Finlandii pod nazwą S2 do 2 października 1925 roku, kiedy zatonęła[2][13].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905 okręt wszedł do służby w 1901 roku[2].
  2. Według Navypedii wyporność normalna wynosiła 250 ton, zaś pełna 305 ton[1].
  3. Według Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905 zapas węgla wynosił 60 ton[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Ivan Gogin: KRECHET torpedo boats (1900-1904) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-10-30].
  2. a b c d e f g h i Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 206.
  3. Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 205.
  4. a b Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 205-206.
  5. Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 2: Bitwa pod Cuszimą. Sandomierz: 2012, s. 247.
  6. a b T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1905. Portsmouth: 1905, s. 330.
  7. Robert Jackson: Niszczyciele, fregaty i korwety. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2001, s. 279.
  8. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 573.
  9. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 490.
  10. Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 197.
  11. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 512.
  12. Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 376.
  13. Ivan Gogin: S1 destroyers (1900-1902/1918) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-10-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]