Przedmieście Ząbkowickie (Kłodzko)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przedmieście Ząbkowickie
Dzielnica Kłodzka
Ilustracja
Ulica Nadrzeczna
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat kłodzki
Miasto Kłodzko
Data założenia XII wiek
W granicach Kłodzka XV wiek
Wysokość 290–326 m n.p.m.
Strefa numeracyjna 0-74
Kod pocztowy 57-300
Tablice rejestracyjne DKL
Położenie na mapie Kłodzka
Położenie na mapie
50°26′30″N 16°39′22″E/50,441667 16,656111
Portal Portal Polska
Ulica Kolejowa
Ulica Forteczna

Przedmieście Ząbkowickie (niem.: Frankensteiner Vorstadt) – historyczne przedmieście (dzielnica) Kłodzka, położona w centralnej części miasta, na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej[1]. Powstało jako jedno z pierwszych przedmieść miasta już w średniowieczu i oficjalnie zostało włączone do Kłodzka w XVI wieku[2]. Zamieszkuje je ponad tysiąc mieszkańców.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Przedmieście Ząbkowickie położone jest w centralnej części Kłodzka. Graniczy na północy z osiedlem im. św. Wojciecha, na zachodzie i południu ze Starym Miastem, na wschodzie poprzez Nysę Kłodzką z Jurandowem oraz Przedmieściem Wojciechowickim, a na południu poprzez Młynówkę i Nysę Kłodzką z Przedmieściem Piasek. Od centrum miasta oddalone jest o ok. 0,2 km[1].

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

To historyczne przedmieście położone jest na wysokości około 290–326 m n.p.m.[3] Ciągnie się ono wąskim terenem położonym pomiędzy Forteczną Górą a Nysą Kłodzką[4]. Teren ten ograniczony jest od wschodu gwałtownie opadającym w kierunku rzeki stokiem, zaś od zachodu innym stokiem, który stromo wznosi się w kierunku twierdzy. Otoczenie zajmuje w zdecydowanej większości obszar zabudowany[5].

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Obszar Przedmieścia Ząbkowickiego od zawsze dzielił losy polityczno-administracyjne z Kłodzkiem, zostając do niego oficjalnie włączony już w średniowieczu[6]. Po zakończeniu II wojny światowej znalazł się w granicach Polski. Wszedł jako część Kłodzka w skład województwa wrocławskiego, powiatu kłodzkiego[7]. Z kolei po zmianach w administracji terenowej w latach 70. XX wieku wszedł w skład województwa wałbrzyskiego[8]. W 1999 roku ponownie reaktywowano powiat kłodzki, który wszedł w skład województwa dolnośląskiego[9].

Na terenie Kłodzka nie występują pomocnicze jednostki administracyjne, takie jak: osiedla, czy dzielnice, dlatego też o większości spraw decyduje samorząd miejski, którego siedziba znajduje się w ratusz na pl. Bolesława Chrobrego, na Starym Mieście. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta siedmiu radnych co 4 lata, tworząc okręg wyborczy nr 1, wraz z całą środkową i północno-zachodnią częścią miasta, położoną na lewym brzegu Nysy Kłodzkiej[10].

Edukacja i kultura[edytuj | edytuj kod]

Przedmieście Ząbkowickie ma długowiekowe tradycje kulturalno-oświatowe, ponieważ działały tu szkoły zarówno prowadzone przez zakonników, jak i władze świeckie. Po II wojnie światowej przy ul. Łukasińskiego powstało Liceum Medyczne Pielęgniarstwa wraz z internatem, który ulokowano w dawnym Szpitalu św. Marii Magdaleny[11]. W 1990 roku obok likwidowanego Liceum Medycznego, przekształconego w Medyczne Studium Zawodowe powstało II Liceum Ogólnokształcące, które zostało w 2003 roku włączone w skład Kłodzkiej Szkoły Przedsiębiorczości i przeniesione do jej gmachu na Śródmieściu[12].

Miejscowe dzieci w wieku 7–13 lat pobierają naukę w mieszczącej się na osiedlu Kruczkowskiego – Szkole Podstawowej nr 3 im. kpt. Betleja przy ul. Jana Pawła II 2-4[13]. Następnie kontynuują kształcenie w Gimnazjum nr 1 im. Adama Mickiewicza. Po jego ukończeniu młodzież uczy się w zdecydowanej większości w szkołach średnich położonych w centrum miasta[14].

W 2012 roku w budynku dawnego liceum została założona niepubliczna Sudecka Szkoła Wyższa.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców dzielnicy stanowią wyznawcy Kościoła rzymskokatolickiego. Przedmieście Ząbkowickie wchodzi w skład katolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, która obejmuje swoim zasięgiem całą środkową i północno-zachodnią część miasta oraz Gołogłowy. Została ona utworzona w średniowieczu. Jej siedziba znajduje się na terenie starówki. Obecnie funkcję proboszcza sprawuje ks. Henryk Całka, SJ. Parafia ta wchodzi w skład diecezji świdnickiej i dekanatu kłodzkiego[15].

Filialną świątynią tej parafii jest kościół św. Jerzego i św. Wojciecha (dawniej Chrystusa Króla), którego początki sięgają XV wieku. Przy nim znajduje się klasztor, w którym od 1946 roku mieszkają siostry zakonne klaryski od wieczystej Adoracji[16]. Cały kompleks znajduje się na północnym krańcu ul. Łukasińskiego[1].

W dzielnicy przy ul. Kolejowej swoją siedzibę ma także kłodzka parafia ewangelicko-augsburska, której proboszczem jest ks. Robert Sitarek. Ma ona swoje trzy filie w: Opolnicy, Kudowie-Zdroju oraz Ząbkowicach, a jej początki sięgają 1531 roku[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Kłodzko. Plan miasta, 1:10 000, wyd. 3, wyd. PPWK, Warszawa-Wrocław 1999.
  2. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994, s. 194.
  3. Opracowano na podstawie „Google-Earth”.
  4. Slownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 479.
  5. T. Broniewski, Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław 1970, s. 36.
  6. Por.: Plan von Glatz, 1:4500, pod red. M. Krausego, Glatz ca 1896.
  7. A. Herzig, M. Ruchniewicz, Dzieje Ziemi Kłodzkiej, Hamburg- Wrocław 2006, s. 385.
  8. A. i A. Galasowie, Dzieje Śląska w datach, Wrocław 2001, s. 285.
  9. Popularna Encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, pod red. J. Laski i M. Kowalcze, t. 1 i 2, Kłodzko 2009, s. 6.
  10. Granice okręgu na stronie PKW dotycząca wyborów samorządowych z 2010 roku [on-line] [dostęp 2010-03-25].
  11. Kłodzko. Dzieje miasta, op. cit., s. 166.
  12. Historia KSP na oficjalnej stronie szkoły [on-line] [dostęp 2012-12-04].
  13. uchwała z dnia 28.05.2009 r. w sprawie zmiany obwodów szkół podstawowych w Kłodzku [on-line] [dostęp 2012-12-04].
  14. Dane Wydziału Oświaty UM w Kłodzku.
  15. Schematyzm Diecezji Świdnickiej, pod red. A. Bałabucha, Świdnica 2005.
  16. K. Marcinek, W. Prorok, op. cit., s. 39–40.
  17. Informacje o kłodzkiej parafii ewangelicko-augsburskiej [on-line] [dostęp 2012-12-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Broniewski T., Kłodzko. Śląsk w zabytkach sztuki, Wrocław 1970.
  • Kłodzko. Dzieje miasta, pod red. R. Gładkiewicza, Kłodzko 1998.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 15, Wrocław 1994.
  • Marcinek K., Prorok W., Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, Fundacja Rozwoju Miasta i Ziemi Kłodzkiej „Actus”.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]