Przysiecz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°33'47"N 17°51'23"E
- błąd 39 m
WD 50°33'47.14"N, 17°51'23.46"E, 50°38'N, 17°49'E
- błąd 0 m
Odległość 11 m
Przysiecz
wieś
Ilustracja
Fragment miejscowości
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat opolski
Gmina Prószków
Liczba ludności (2007) 563
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-060[1]
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0502546
Położenie na mapie gminy Prószków
Mapa konturowa gminy Prószków, w centrum znajduje się punkt z opisem „Przysiecz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Przysiecz”
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa konturowa województwa opolskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Przysiecz”
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa konturowa powiatu opolskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Przysiecz”
Ziemia50°33′47″N 17°51′23″E/50,563056 17,856389

Przysiecz (dodatkowa nazwa w j. niem. Przyschetz, w latach 1931–1945 Lichtenwalde; przed wojną występowała też nazwa Przysiec[2]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Prószków.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Przysiecz[3][4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0998910 Kolonia Przysiecka część wsi
0998926 Leśniki część wsi

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy’ego nazwa wiąże się z karczowaniem drzew w procesie deforestacji i pochodzi od polskich określeń "przesiecz" lub "przesieka"[6][7]. Pierwsza odnosi się do zwaliska powalonych drzew fortyfikujących uczęszczany szlak. Druga natomiast oznacza drogę przez las lub linię wycinki drzew dla utworzenia, których wykarczowano las. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości oraz wcześniejszą od niemieckiej wymienia Przysiec podając jej znaczenie "Rodeplatz" czyli po polsku "Wykarczowane miejsce"[6].

Pierwszą wzmiankę o wsi zanotowano w łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295-1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej staropolskiej formie Prissecz we fragmencie Prissecz et Elgotha solvuntur decime more polonico[8][9]. Kolejny zapis datuje się na rok 1334, kiedy to Beldo von Proskau - jeden z antenatów hrabiów Prószkowskich - darował opolskiemu klasztorowi minorytów nieruchomość pomiędzy Prószkowem a wsią Przesecz. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje również nazwy Arnsdorf, Przcziza i Pritze. W 1784 miejscowość jest wymieniana jako Pryschez.

Gmina Prószków w swoim wniosku o ustanowienie dwujęzycznych tablic chciała, aby w przypadku Przysieczy obowiązywała nazwa Lichtenwalde. Mimo, że wprowadzono ją w 1931 roku, a więc jeszcze w okresie Republiki Weimarskiej, i zgodnie z obowiązującymi przepisami powinna zostać uznana za oficjalny niemiecki odpowiednik, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji nie chciało się na nią zgodzić[10].

Po wielomiesięcznych staraniach (które blokowały ustawienie tablic w pozostałych miejscowościach gminy) władze Prószkowa kompromisowo zgodziły się na nazwę Przyschetz, obowiązującą przed 1931 rokiem. Nazwa Lichtenwalde była przez jakiś czas nadal używana przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców na Śląsku Opolskim.

Historia i współczesność[edytuj | edytuj kod]

W XVIII wieku Przysiecz należała do domeny prószkowskiej zamieszkanej przez 15 kmieci, kilku chałupników i 123 mieszkańców. Funkcjonował tutaj folwark i piec do palenia dziegciu[11]. W połowie XIX wieku w Przysieczy było 48 domów - w tym: młyn, smolarnia, palarnia potażu, kowal, przewoźnik i bielnik. Mieszkało tutaj 390 osób, w tym 5 ewangelików[12]. W czasie plebiscytu w 1921 403 mieszkańców głosowało za pozostaniem w Rzeszy, a 44 za przyłączeniem do Polski[13].

Po dawnych dziejach nie zostało zbyt wiele obiektów o znaczeniu historycznym. Obecnie we wsi znajduje się kilka kapliczek (w tym jedna kaplica-dzwonnica z XVIII wieku), kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej (konsekrowany w 1925 roku), budynek straży pożarnej, dawne przedszkole i biblioteka.

Od 1950 miejscowość administracyjnie należy do województwa opolskiego. W roku 2003 miejscowość otrzymała I miejsce w konkursie "Piękna Wieś Opolska" za współpracę i aktywność mieszkańców, a także za organizację życia wiejskiego (zrealizowane projekty to np. uporządkowanie centrum wsi, częściowy remont Domu Spotkań Rumcajs). Ten sam konkurs w 2006 roku nagrodził pierwszym miejscem jedno z gospodarstw (państwa Lipińskich).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Północnym skrajem miejscowości przebiega autostrada A4 - niemniej jednak bez możliwości zjazdu (niemieckie plany autostrady przewidywały tutaj węzeł[14]; najbliższy wjazd oddalony o 12 km). Na terenie miejscowości zlokalizowane jest Miejsce Obsługi Podróżnych. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 414 łącząca Przysiecz z Opolem i Prudnikiem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1046 [dostęp 2020-12-23] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Przedwojenna mapa Instytutu Śląskiego
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  6. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 41.
  7. Hasło przesieka w Słowniku języka polskiego.
  8. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  9. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  10. Krzysztof Świderski: Tablice będą dwujęzyczne i dwuczęściowe (pol.). W: nto.pl [on-line]. 2012-05-10. [dostęp 2012-07-29].
  11. red. Andrzej Hanich: Quellen zur Geschichte von Proskau. Źródła do dziejów Prószkowa. Opole: Państwowy Instytut Naukowy - Instytut Śląski w Opolu, Parafia Rzymskokatolicka św. Jerzego w Prószkowie, Urząd Miasta i Gminy w Prószkowie, 2012, s. 463. ISBN 978-83-7126-283-8.
  12. Przysiec, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 226.
  13. Wyniki plebiscytu w powiecie opolskim
  14. Mapa z 1944