Przysiecz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Przysiecz
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat opolski
Gmina Prószków
Liczba ludności (2007) 563
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-060[1]
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0502546
Położenie na mapie gminy Prószków
Mapa lokalizacyjna gminy Prószków
Przysiecz
Przysiecz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Przysiecz
Przysiecz
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Przysiecz
Przysiecz
Położenie na mapie powiatu opolskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu opolskiego
Przysiecz
Przysiecz
Ziemia50°33′47″N 17°51′23″E/50,563056 17,856389

Przysiecz (dodatkowa nazwa w j. niem. Przyschetz, w latach 1931–1945 Lichtenwalde; przed wojną występowała też nazwa Przysiec[2]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Prószków.

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Przysiecz[3][4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0998910 Kolonia Przysiecka część wsi
0998926 Leśniki część wsi

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy nazwa wiąże się z karczowaniem drzew w procesie deforestacji i pochodzi od polskich określeń "przesiecz" lub "przesieka"[6][7]. Pierwsza odnosi się do zwaliska powalonych drzew fortyfikujących uczęszczany szlak. Druga natomiast oznacza drogę przez las lub linię wycinki drzew dla utworzenia, których wykarczowano las. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości oraz wcześniejszą od niemieckiej wymienia Przysiec podając jej znaczenie "Rodeplatz" czyli po polsku "Wykarczowane miejsce"[6].

Pierwszą wzmiankę o wsi zanotowano w łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej w latach 1295-1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej staropolskiej formie Prissecz we fragmencie Prissecz et Elgotha solvuntur decime more polonico.[8][9] Kolejny zapis datuje się na rok 1334, kiedy to Beldo von Proskau - jeden z antenatów hrabiów Prószkowskich - darował opolskiemu klasztorowi minorytów nieruchomość pomiędzy Prószkowem a wsią Przesecz. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje również nazwy Arnsdorf, Przcziza i Pritze. W 1784 miejscowość jest wymieniana jako Pryschez.

Gmina Prószków w swoim wniosku o ustanowienie dwujęzycznych tablic chciała, aby w przypadku Przysieczy obowiązywała nazwa Lichtenwalde. Mimo, że wprowadzono ją w 1931 roku, a więc jeszcze w okresie Republiki Weimarskiej, i zgodnie z obowiązującymi przepisami powinna zostać uznana za oficjalny niemiecki odpowiednik, Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji nie chciało się na nią zgodzić[10].

Po wielomiesięcznych staraniach (które blokowały ustawienie tablic w pozostałych miejscowościach gminy) władze Prószkowa kompromisowo zgodziły się na nazwę Przyschetz, obowiązującą przed 1931 rokiem. Nazwa Lichtenwalde była przez jakiś czas nadal używana przez Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców na Śląsku Opolskim.

Historia i współczesność[edytuj | edytuj kod]

W XVIII wieku Przysiecz należała do domeny prószkowskiej zamieszkanej przez 15 kmieci, kilku chałupników i 123 mieszkańców. Funkcjonował tutaj folwark i piec do palenia dziegciu[11]. W połowie XIX wieku w Przysieczy było 48 domów - w tym: młyn, smolarnia, palarnia potażu, kowal, przewoźnik i bielnik. Mieszkało tutaj 390 osób, w tym 5 ewangelików[12]. W czasie plebiscytu w 1921 403 mieszkańców głosowało za pozostaniem w Rzeszy, a 44 za przyłączeniem do Polski[13].

Po dawnych dziejach nie zostało zbyt wiele obiektów o znaczeniu historycznym. Obecnie we wsi znajduje się kilka kapliczek (w tym jedna kaplica-dzwonnica z XVIII wieku), kościół pw. Matki Boskiej Bolesnej (konsekrowany w 1925 roku), budynek straży pożarnej, dawne przedszkole i biblioteka.

Od 1950 miejscowość administracyjnie należy do województwa opolskiego. W roku 2003 miejscowość otrzymała I miejsce w konkursie "Piękna Wieś Opolska" za współpracę i aktywność mieszkańców, a także za organizację życia wiejskiego (zrealizowane projekty to np. uporządkowanie centrum wsi, częściowy remont Domu Spotkań Rumcajs). Ten sam konkurs w 2006 roku nagrodził pierwszym miejscem jedno z gospodarstw (państwa Lipińskich).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Północnym skrajem miejscowości przebiega autostrada A4 - niemniej jednak bez możliwości zjazdu (niemieckie plany autostrady przewidywały tutaj węzeł[14]; najbliższy wjazd oddalony o 12 km). Na terenie miejscowości zlokalizowane jest Miejsce Obsługi Podróżnych. Przez miejscowość przebiega droga wojewódzka nr 414 łącząca Przysiecz z Opolem i Prudnikiem.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Przedwojenna mapa Instytutu Śląskiego
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  6. a b Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 41.
  7. Hasło przesieka w Słowniku języka polskiego.
  8. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  9. H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
  10. Krzysztof Świderski: Tablice będą dwujęzyczne i dwuczęściowe (pol.). W: nto.pl [on-line]. 2012-05-10. [dostęp 2012-07-29].
  11. red. Andrzej Hanich: Quellen zur Geschichte von Proskau. Źródła do dziejów Prószkowa. Opole: Państwowy Instytut Naukowy - Instytut Śląski w Opolu, Parafia Rzymskokatolicka św. Jerzego w Prószkowie, Urząd Miasta i Gminy w Prószkowie, 2012, s. 463. ISBN 978-83-7126-283-8.
  12. Przysiec w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksze. Warszawa 1888.
  13. Wyniki plebiscytu w powiecie opolskim
  14. Mapa z 1944