Radiotelegrafista

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Radiotelegrafista na statku Stefan Batory

Radiotelegrafista (radiooperator) – osoba posiadająca specjalistyczną wiedzę na temat radiołączności, umiejętność nadawania i odbierania wiadomości kodowanych za pomocą kodu Morse’a, członek załogi statków powietrznych (cywilnych, wojskowych), statków morskich, hobbysta krótkofalowiec.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początkiem radiotelegrafii było skonstruowanie nadajnika iskrowego oraz detektora fal elektromagnetycznych, który został wykorzystany przez konstruktorów Aleksandra Popowa i Guglielmo Marconiego. Jako pioniera radiotelegrafii uznaje się Samuela Finley Breese Morse'a, który w 1837 opracował pierwszy amerykański telegraf, urządzenie do przekazywania informacji tekstowych kodowanych za pomocą tzw. kodu Morse’a, sposób ten został wykorzystywany łącznościach przewodowych w 1910, a później rozpowszechnił się na świecie w łącznościach telegraficznych przy wykorzystaniu fal radiowych. Był to jedyny rodzaj transmisji radiowej podczas pierwszych trzydziestu lat istnienia radia, aż do I wojny światowej; okres ten nazwany został "erą bezprzewodowej telegrafii". W radiotelegrafii radiowej informacje są przesyłane za pomocą impulsów fal radiowych o dwóch różnych długościach zwanych jako "kropki" i "kreski”, które radiotelegrafista generował przy pomocy klucza telegraficznego podczas nadawania wiadomości, a odbierane były w odbiorniku w postaci sygnałów dźwiękowych w głośniku tłumaczone z kodu Morse'a i zapisywane do postaci standardowego tekstu. Począwszy od I wojny światowej nastąpił rozwój łączności bezprzewodowej, podczas II wojny światowej szkolono radiotelegrafistów na potrzeby wojska. Radiotelegrafiści znajdowali się we wszystkich rodzajach wojsk, zapewniając łączność. Radiotelegrafistami byli także niektórzy agenci wywiadów, żołnierze oddziałów sabotażowo-dywersyjnych (np.cichociemni) i partyzanckich podczas II wojny światowej[1]. W czasie II wojny światowej znaczna ilość kobiet na tyłach pełniła funkcje radiotelegrafistek, np. jednostki łączności I Armii Wojska Polskiego i II Armii Wojska Polskiego[2] oraz w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie[3]. Najbardziej znanymi radiotelegrafistami byli: radziecki polarnik Ernst Krenkel oraz w czasie II wojny światowej szpieg niemiecki, brytyjski podwójny agent Edward Arnold Chapman, przeszkolony w radiotelegrafii przez specjalistów z Abwehry w 1942 w Nantes we Francji[4]. Bardziej zaawansowane konstrukcje radiostacji zbudowano z wykorzystaniem lamp elektronowych, a później tranzystorów, obecnie radiostacje oparte są na układach scalonych i mikroprocesorach.

Radiooperator, radiotelegrafista[edytuj | edytuj kod]

Radiotelegrafista nadaje wiadomość kluczem telegraficznym, Birma 1941-1945

Osoba obsługująca jeden z środków łączności, jakim jest radiostacja. Radiooperator odbywa specjalistyczne szkolenie z zakresu: radiotechniki, propagacji fal radiowych, przepisów radiokomunikacyjnych, budowy i eksploatacji sprzętu radiowego i anten, prowadzi łączności przy wykorzystaniu AM, SSB,FM oraz posiada umiejętność nadawania lub odbioru radiogramów nadawanych za pomocą kodu Morse’a, posługując się kluczem telegraficznym emisją CW na falach krótkich (KF). Radiostacje miały możliwość przeprowadzania dwóch rodzajów łączności: fonicznych oraz telegraficznych, dlatego wymogiem była umiejętność nadawania i odbioru telegrafią Morse'a. Łączności telegraficzne na tych samych radiostacjach i takich samych parametrach umożliwiały łączności na nawet dwukrotnie większe odległości od łączności fonicznych (np.radiostacja produkcji francuskiej z 1922 RKG/A, moc 500 W, zasięg łączności: fonia 150 km, telegrafia 230-300 km)[5]. W przypadkach wiadomości tajnych lub poufnych radiotelegrafista zajmuje się także szyfrowaniem i deszyfrowaniem wiadomości o charakterze militarnym, wywiadowczym lub dyplomatycznym[6]. Radiotelegrafista to także jedna ze sprawności harcerskich w Związku Harcerstwa Polskiego[7].

Odznaka marynarza radiotelegrafisty

Radiooperator statku powietrznego[edytuj | edytuj kod]

Radiooperator pokładowy członek załogi statku powietrznego posiadający odpowiednie kwalifikacje i licencję[8]. Do jego obowiązków należy: obsługa urządzeń łączności, na polecenie kapitana prowadzi korespondencje ze służbami kontroli ruchu lotniczego, prowadzenie dziennika łączności oraz wykonywanie pomiarów goniometrycznych. Ponadto wymagana jest znajomość przepisów i procedury w ruchu lotniczym, znajomość zasad działania urządzeń radiowo-nawigacyjnych wymaganych w żegludze powietrznej, posiadanie umiejętności nadawania i odbierania wiadomości telegraficznych Morse'a z szybkością co najmniej 25 słów na minutę. Według przepisów Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego powinien odbyć 4-miesięczną praktykę radiotelegrafisty i 25 godzin praktyki w załodze w czasie lotów[9][10].

Medal z I Mistrzostw Polski w Szybkiej Telegrafii Sportowej

Radiotelegrafia, zawody[edytuj | edytuj kod]

Do współzawodnictwa startują radiotelegrafiści na zawodach, w których kryterium jest szybkość odbierania i nadawania znaków alfabetu Morse'a. Najlepsi zawodnicy potrafią odbierać z prędkością 220 liter na minutę, 240 cyfr na minutę. W latach 50. XX w. jednym najlepszych był polski krótkofalowiec Adam Sucheta. W 1955 na Międzynarodowych Zawodach Krótkofalarskich Krajów Demokracji Ludowej zorganizowanych przez ZSRR zdobył 1 miejsce w grupie nasłuchowców. Na zawodach krótkofalowców amatorów Intercontest 1974/75 w pracy telegraficznej emisją CW zajął 1 miejsce. W latach pięćdziesiątych Wiesław Wysocki, krótkofalowiec, został dwukrotnie mistrzem Polski w szybkiej telegrafii w ramach zawodów organizowanych przez Ligę Przyjaciół Żołnierza i Ligę Obrony Kraju. W Polsce zawody Szybkiej Telegrafii Sportowej odbyły po raz pierwszy w 1977r. w Toruniu, drugie w 1983r. w Krakowie. Na świecie organizowane są międzynarodowe zawody dla radiotelegrafistów, których organizatorem jest European CW Association, a w randze mistrzostw świata organizowane są od 1995 przez Międzynarodowa Unie Radioamatorska (IARU). 7 edycja Mistrzostw Europy HST odbyła się w dniach 5–9 października 2010 w Polsce w Skierniewicach[11]. Obecnie łączności telegraficzne prowadzą krótkofalowcy, najlepsi zrzeszeni są w klubach, np. w Polskim Klubie Telegrafistów.

W muzyce i filmie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ppłk Mieczysław Hucał Łączność Radiowa w czasie II wojny światowej PDF
  2. ZESZYTY NAUKOWE WSOWL Nr 3(173) 2014r. ”AGENTURALNA ŁĄCZNOŚĆ RADIOWA W STRUKTURACH WYWIADU OPERACYJNEGO ARMII CZERWONEJ W KOŃCOWYM OKRESIE II WOJNY ŚWIATOWEJ /1944 PDF]
  3. W łączności było 603 z 953 w pozostałych służbach, Wojskowy Przegląd Historyczny rok XVI, Warszawa 1971, Wacław Jurgielewicz "Kobiety w regularnych jednostkach Wojska Polskiego na frontach II wojny światowej" s177,s180
  4. Nicholas Booth „Zigzag”s118
  5. Mirosław Pakuła „Sprzęt radiotelegraficzny (radiowy) sił lądowych w okresie II Rzeczypospolitej ”
  6. 65. rocznica nawiązania stosunków dyplomatycznych z Chińską Republiką Ludową. www.mzs.gov.pl, 19 czerwca 2015.
  7. Regulamin i programy sprawności Głównej Kwatery ZHP nr 24/2014 z dnia 11 czerwca 2014 r.
  8. w Polsce licenję wydaje Urząd Lotnictwa Cywilnego
  9. Jerzy Osiński „Transport Lotniczy”Wydawnictwo Komunikacyjne 1954r s176
  10. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KOMUNIKACJI z dnia 7 września 1961 r. Personel lotniczy. Dz.U.61.45.236
  11. IARU HST world championships. www.iaru-r1.org. [dostęp 19 grudnia 2018].
  12. Various – Czterej Pancerni I Pies. www.discogs.com. [dostęp 11 grudnia 2018].
  13. Radiotelegrafistki - YouTube
  14. S jak szpieg, odc. 4 - Przypadki pewnego radiotelegrafisty. programtv.onet.pl. [dostęp 11 grudnia 2018].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam NOGAJ ZESZYTY NAUKOWE WSOWL Nr 3(173) 2014 „AGENTURALNA ŁĄCZNOŚĆ RADIOWA W STRUKTURACH WYWIADU OPERACYJNEGO ARMII CZERWONEJ W KOŃCOWYM OKRESIE II WOJNY ŚWIATOWEJ 1944-1945” ISSN 17318157