Rafał Abkowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rafał Abkowicz
Lata życia ur. 1896 w Trokach
zm. 1992 we Wrocławiu
Hazzan Trok
Okres urzędowania od 1919
do 1921
Hazzan Łucka
Okres urzędowania od 1929
do 1938
Hazzan Wilna
Okres urzędowania od 1938
do 1946
Hazzan Wrocławia
Okres urzędowania od 1946
do 1992
Grób hazzana Rafała Abkowicza na Cmentarzu Karaimskim w Warszawie

Rafał Abkowicz (karaim. Refaeł Abkowicz; ur. 16 marca 1896 w Trokach, zm. 12 września 1992 we Wrocławiu) – ostatni hazzan karaimski w Polsce, założyciel wrocławskiej kienesy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Trokach w rodzinie karaimskiej, jako syn Abrahama Szemoela Abkowicza i Estery z domu Aranowicz. Był wnukiem Ananiasza Abrahama Abkowicza, starszego hazzana trockiego; miał brata Józefa oraz dwie siostry: Ninę i Zofię. W 1911 ukończył czteroklasową szkołę w Trokach i rozpoczął pracę w powiatowej kasie skarbowej. Jednocześnie przygotowywał się do egzaminu z zakresu 6 klasy gimnazjalnej oraz studiował teologię karaimską przy Duchownym Zarządzie Karaimskim. Jego nauczycielami byli starszy hazzan Bogusław Firkowicz oraz hazzan Zachariasz Mickiewicz.

W lipcu 1915 zaciągnął się do armii rosyjskiej w charakterze ochotnika i po ukończeniu szkoły oficerskiej w Moskwie w marcu 1916 został przydzielony do 177 Izborskiego Pułku Piechoty. W jego szeregach, w charakterze dowódcy kompanii brał udział w I wojnie światowej. W 1918 po demobilizacji znalazł w Charkowie swoją rodzinę, a następnie jako obywatel litewski wrócił do Trok, gdzie zastał zrujnowane i zaniedbane zabudowania gminy karaimskiej. Sam zdecydował się na uporządkowanie midraszu, czyli religijnej szkoły karaimskiej. W 1919 po wkroczeniu wojsk polskich do Trok i utworzeniu Starostwa oraz inspektoratu szkolnego, na wniosek Abkowicza utworzono powszechną szkołę dla dzieci karaimskich z polskim językiem wykładowym. Został tam nauczycielem religii i języka karaimskiego. Szkoła istniała do sierpnia 1920.

W lutym 1919 został wyświęcony przez Zachariasza Mickiewicza na ribbi, a w czerwcu tego samego roku został wybrany na stanowisko młodszego hazzana. W 1921 zrezygnował z tego stanowiska i podjął pracę jako pracownik biurowy, na którym to stanowisku pozostawał do 1925. W tym samym roku został wybrany na radnego miasta Troki, a następnie w latach 1925–1927 pełnił funkcję sekretarza Magistratu. W latach 1927–1929 pracował jako nauczyciel języka karaimskiego i religii w Wilnie. W latach 1929–1938 pełnił funkcję hazzana i nauczyciela religii w Łucku, a w latach 1938–1946 równorzędne stanowisko w Wilnie. Od 1938 był członkiem Towarzystwa Miłośników Historii i Literatury Karaimskiej w Wilnie.

W marcu 1946 jako repatriant wraz z żoną i młodszymi synami znalazł się we Wrocławiu. Tam zorganizował Karaimską Gminę Wyznaniową oraz w swoim mieszkaniu prowadził jedyną w powojennej historii Polski kienesę, która czynna była do 1989. Był jedynym hazzanem w powojennej Polsce. Oprócz tego pracował także jako księgowy do emerytury w 1958.

Rafał Abkowicz zmarł we Wrocławiu. Jest pochowany na cmentarzu karaimskim przy ulicy Redutowej 34 w Warszawie. Jego żoną była Natalia z domu Firkowicz (1901-1986), z którą miał piątkę dzieci: Bogusława (1921-2004), Michała, Emanuela (1923-2009), Annę i Gabriela. Jego wnuczką jest Mariola Abkowicz, która we wspomnieniach napisała: Wyróżniał się silnym głosem, którym potrafił w drżenie wprawić ściany świątyni. Animator życia religijnego w Polsce powojennej, pełnił służbę duchowną aż do śmierci. Autor corocznie wydawanego kalendarza karaimskiego.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Karaj Łuchotłary jiłha 5691 jaratyłmysyndan dunjanym (1930-31) [pol. Kalendarz karaimski na rok 5691 od stworzenia świata (1930-31)], Karaj Awazy 1931, z. 1, s. 31–32.
  • Ne anłatadłar biźniń moedłerimiz da eźge ajryksy kinłerimiz [pol. Co oznaczają nasze święta i inne specjalne dni], w: Łuwachłar. Dert Jiłha [pol. Kalendarz karaimski na 4 lata], red. Aleksander Mardkowicz, [Łuck] 1932, s. 8-9 (polski przekład w: Almanach Karaimski 2007, red. Mariola Abkowicz, Anna Sulimowicz. Wrocław 2007, ss. 11-13).
  • Sany hazzanłarynyn Trok dzymatnyn [pol. Lista hazzanów gminy trockiej], opr. Rafał Abkowicz, Karaj Awazy 1936, z. 10, s. 2-okładka.
  • Wspomnienie, opr. Mariola Abkowicz, Awazymyz 1999, z. 1 (2), s. 4-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rafał Abkowicz: Wspomnienie (pol.). [dostęp 25 grudnia 2008].
  • Mariola Abkowicz: Rafał Abkowicz (pol.). [dostęp 25 grudnia 2008].