Raimondo Montecuccoli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Raimondo Montecuccoli
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 21 lutego 1609
Pavullo nel Frignano
Data i miejsce śmierci 16 października 1680
Linz
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Przewodniczący Nadwornej Rady Wojennej
Okres od 1668
do 1681

Raimondo, hrabia de Montecúccoli lub Montecucculi, Raimondo Graf Montecúccoli (ur. 21 lutego 1609 w zamku Montecucculo w Modenie, zm. 16 października 1680 w Linzu) – cesarski wódz, książę Świętego Cesarstwa Rzymskiego i neapolitański książę Melfi, wybitny teoretyk wojskowy[1].

Początki – wojna trzydziestoletnia[edytuj | edytuj kod]

Rodzina jego wywodziła się z Burgundii i osiedliła się w północnych Włoszech w X w. W wieku 16 lat Montecuccoli rozpoczął karierę wojskową[2], służąc pod dowództwem swego wuja, hrabiego Ernesta Montecuccolego, generała austriackiego. Cztery lata później, po bardzo czynnej służbie w Niemczech i Niderlandach, został kapitanem piechoty. Został ciężko ranny podczas szturmu na Neubrandenburg i jeszcze w tym samym 1631 r. wpadł w ręce Szwedów podczas I bitwy pod Breitensfeld. Ponownie został ranny w bitwie pod Lützen w 1632 r. Podczas rekonwalescencji został awansowany na majora w regimencie swego wuja. Wkrótce potem został pułkownikiem-porucznikiem kawalerii. Odznaczył się w bitwie pod Nordlingen w 1634 r. oraz podczas szturmu Kaiserslautern. W następnym roku został pułkownikiem za wyczyn wojskowy o niezwykłej błyskotliwości, za znakomitą szarżę przełamującą dowodzonej przez niego ciężkiej kawalerii.

Walczył na Pomorzu, w Czechach i w Saksonii (zaskoczenie pod Wolmirstedt w 1636 r., bitwy pod Wittstock i Chemnitz), a w 1639 r. dostał się do niewoli w Melniku, w czasie której przez dwa i pół roku przebywał w Szczecinie i Weimarze. W niewoli studiował, nie tylko sztukę wojenną, ale także geometrię euklidesową, historię Tacyta i architekturę Witruwiusza, planował napisać swą własną rozprawę na temat wojny.

Po uwolnieniu ponownie wyróżnił się podczas walk na Śląsku. W 1642 r. pobił Szwedów w bitwach pod Opawą i Brzegiem.

Walki z Rakoczym i koniec wojny trzydziestoletniej[edytuj | edytuj kod]

W 1643 r. na żądanie cesarza Ferdynanda III wyruszył do Włoch. 22 czerwca 1644 awansował na stopień marszałka polnego porucznika[3] i otrzymał stanowisko w Radzie Wojennej. W latach 1645-1646 służył na Węgrzech, walcząc przeciwko księciu siedmiogrodzkiemu Jerzemu Rakoczemu, a następnie toczył walki nad Dunajem i Neckarem przeciwko Francuzom. Potem znów wałczył na Śląsku i Czechach przeciwko Szwedom. Zwycięstwo pod Trzebielą na Śląsku przyniosło mu 23 czerwca 1648 awans na stopień generała kawalerii[3]. W bitwie pod Zusmarshausen w 1648 r. zajadła postawa dowodzonej przez niego ariergardy uratowała armię cesarską przed całkowitym zniszczeniem.

Kilka lat później po pokoju westfalskim Montecuccoli zaangażował się głównie w działania Rady Wojennej, a w międzyczasie wyjeżdżał do Flandrii i Anglii jako reprezentant cesarza, a także do Szwecji jako wysłannik papieża Innocentego X do królowej Krystyny, następnie do Modeny, gdzie nawet wziął udział w turnieju rycerskim na kopie, który wygrał.

Wojna z Karolem Gustawem[edytuj | edytuj kod]

W 1657 r., zaraz po ślubie z hrabiną Margarethe de Dietrichstein, wziął udział w ekspedycji przeciwko Rakoczemu i Szwedom, którzy walczyli z Polską. 12 stycznia 1658 r. został marszałkiem polnym armii cesarskiej[3]. Wspólnie z elektorem Brandenburgii Fryderykiem Wilhelmem oraz ekspedycyjnymi wojskami polskimi pod Stefanem Czarnieckim walczył w Danii przeciwko Szwedom. Walki te zakończył pokój w Oliwie w 1660.

Walki z Turkami[edytuj | edytuj kod]

W latach 1661-1664 Montecuccoli, mając znacznie słabsze siły, bronił Austrii przed Turkami. W bitwie w pobliżu opactwa Szentgotthárd nad Rabą (1 sierpnia 1664) całkowicie pobił Turków, co doprowadziło do dwudziestoletniego rozejmu zawartego w Vasvár. Otrzymał Order Złotego Runa oraz został przewodniczącym Nadwornej Rady Wojennej, a także naczelnikiem artylerii. 6 sierpnia 1664 został awansowany na stopień generała lejtnanta[3]. Poświęcał się także swoim pracom z dziedziny historii sztuki wojennej oraz nauki.

Wojna z Francją[edytuj | edytuj kod]

Od 1672 r. przeciwstawiał się podbojom francuskich armii Ludwika XIV, a gdy nieuchronna wojna w końcu wybuchła otrzymał dowództwo nad cesarską armią. W kampanii 1673 r. z sukcesami manewrował, mając za rywala marszałka de Turenne’a nad Neckarem i Renem, następnie zabezpieczył zdobycie Bonn. Później połączył swą armię z armią księcia orańskiego nad dolnym Renem.

Wycofał się, gdy w 1674 r. naczelnym wodzem nad Renem został Fryderyk Wilhelm. Jednak błyskotliwe sukcesy Turenne’a zimą 1674-1675 spowodowały, że powrócił nad Ren. Przez miesiące dwaj wodzowie manewrowali w dolinie Renu do momentu, gdy w bitwie pod Nieder Sasbach Turenne poległ. Montecuccoli najechał zaraz Alzację, gdzie prowadził walkę manewrową z Kondeuszem Wielkim. Ostatnim osiągnięciem Monteccuccoliego w wojnie było oblężenie Philippsburg.

Emerytura[edytuj | edytuj kod]

Resztę życia spędził w Wiedniu w wojskowej administracji, poświęcając się pracy literackiej i naukowej. W 1679 r. cesarz uczynił go księciem cesarstwa, a wkrótce potem od króla Neapolu otrzymał księstwo Melfi.

Montecuccoli zmarł w Linzu 16 października 1680 na skutek wypadku. Był jednym z najwybitniejszych wodzów cesarskich. Jego Memorie della guerra (opublikowane w Wiedniu w 1703 r.)[4] znacznie wpłynęły na rozwój sztuki wojennej w następnym stuleciu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Wojskowa 1935 ↓, s. 564.
  2. Encyklopedia Wojskowa 1935 ↓, s. 564, tu podano, że służbę wojskową rozpoczął w 1627, jako szeregowy.
  3. a b c d Schmidt-Brentano 2006 ↓, s. 66.
  4. Memorie della querrera... według zbiorowego opracowania „Pod císařským praporem” ​ISBN 80-902745-5-2​ Praha 2002, strona 83.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antonio Schmidt-Brentano: Kaiserliche und k.k. Generale (1618-1815). Wiedeń: Austriackie Archiwum Państwowe, 2006.
  • Encyklopedia Wojskowa. Otton Laskowski (red.). T. V: Lehwaldt – Obrączka kostna. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej i Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, 1935.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, wyd. I, 1967