Repty Śląskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb Tarnowskich Gór Repty Śląskie
Repten
Dzielnica Tarnowskich Gór
Ilustracja
Rolniczy krajobraz Rept Śląskich
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat POL powiat tarnogórski flag.svg tarnogórski
Miasto POL Tarnowskie Góry flag.svg Tarnowskie Góry
Data założenia przed 1201
W granicach Tarnowskich Gór 1973
Zarządzający Justyna Kosmała
Powierzchnia 7,77 km²
Populacja (31.12.2018)
• liczba ludności

2 627[1] Increase2.svg
• gęstość 338,1 os./km²
Nr kierunkowy (+48) 32
Kod pocztowy 42-603, 42-604
Tablice rejestracyjne STA
Położenie na mapie Tarnowskich Gór
Mapa lokalizacyjna Tarnowskich Gór
Repty Śląskie
Repty Śląskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Repty Śląskie
Repty Śląskie
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Repty Śląskie
Repty Śląskie
Położenie na mapie powiatu tarnogórskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnogórskiego
Repty Śląskie
Repty Śląskie
Ziemia50°25′14″N 18°49′04″E/50,420417 18,817722
Portal Portal Polska

Repty Śląskiedzielnica Tarnowskich Gór, utworzona w 1998 roku. Obejmuje obszar miejscowości Repty[2] (niem. Repten), składającej się z miejscowości Stare Repty i Nowe Repty. W granicach miasta Tarnowskie Góry od 1973 roku.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Toponomastycy nazwę Repty wywodzą od staropolskiego czasownika reptać oznaczającego szemrać, szumieć, co sugeruje związek z przepływającą przez te tereny rzeką Dramą. Istnieje jednak również teoria głosząca pochodzenie nazwy Rept od właścicieli – Reptów. Wówczas byłaby to nazwa rodowa[3].

W alfabetycznym spisie miejscowości z terenu Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod polskimi nazwami Stare Repty i Nowe Repty oraz zgermanizowanymi Alt Repten oraz Neu Repten[4].

Wieś Repty jest również wymieniona w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego”.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Stare Repty[edytuj | edytuj kod]

Nieistniejący pałac w Reptach, niemiecka pocztówka

Stare Repty (niem. Alt Repten) to miejscowość[5], średniowieczna wieś, najstarsza część dzisiejszych Tarnowskich Górach. Pierwsza wzmianka pochodzi z bulli papieża Innocentego III z 12 sierpnia 1201 roku[6]. Należała wówczas do klasztoru norbertanów we Wrocławiu. Parafia repecka pw. św. Mikołaja obejmowała praktycznie cały teren dzisiejszego miasta Tarnowskie Góry. Jej pierwszym znanym proboszczem był Witoslaus, wymieniony w dokumencie z 1362 roku.

Na przełomie XV i XVI wieku wieś należała do rodziny Wrochemów. Na początku XVII w. dziedzicem Rept był już Jerzy Ibram z Suchej na Reptach (sędzia ziemski państwa bytomskiego) W połowie XVIII wieku na wschód od osady powstały Nowe Repty.

W 1824 roku Repty przeszły na własność rodziny Henckel von Donnersmarck ze Świerklańca:

Po plebiscycie została przyłączona do Polski w 1922 roku. W latach 1945–1954 siedziba gminy Repty Stare.

Nowe Repty[edytuj | edytuj kod]

Nowe Repty (niem. Neu Repten) to miejscowość[7], pierwotnie kolonia Rept (Starych). Została założona w 1748 roku, tuż po przejściu historycznego Śląska pod władzę Prus. Aż do początku XX wieku stanowiła osobną wieś i gminę. Około 1925 roku na wschód od wsi działała kopalnia „Segiet”. Po plebiscycie została przyłączona do Polski w 1922 roku.

W okresie międzywojennym w miejscowości stacjonowała placówka Straży Granicznej I linii „Repty Nowe”[8].

W latach 1945–1954 wchodziły w skład gminy Repty Stare.

Umowną granicą pomiędzy Starymi a Nowymi Reptami stanowi ulica Gliwicka. W 1973 roku obie wsie (jako części gminy Repty Stare) zostały włączone do Tarnowskich Gór.

Herb[edytuj | edytuj kod]

Według statutu dzielnicy Repty Śląskie do 2015 roku herbem dzielnicy był:

Quote-alpha.png
(...) figura biskupa w białej albie, ze złotym ornatem, pastorałem i infułą, na niebieskim polu[9].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Zabytkowe obiekty na terenie dzielnicy – a więc takie, które są wpisane do rejestru zabytków, bądź figurują w Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy Tarnowskie Góry – pochodzą w większości z XIX oraz I połowy XX wieku. Park (dawny zwierzyniec) oraz kościół świętego Mikołaja wpisane są do rejestru zabytków, natomiast pozostałe zabytki dzielnicy, przeważnie zabytkowe domy mieszkalne zlokalizowane przy ulicy Gliwickiej, Witosa i Żeromskiego, a także Źródełko Młodości przy ul. Waliski figurują w gminnej ewidencjj zabytków[10][11].

Park w Reptach[edytuj | edytuj kod]

Spacerowa alejka w parku repeckim prowadząca do Sztolni Czarnego Pstrąga

W północno-zachodniej części dzielnicy znajduje się zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Park w Reptach i dolina rzeki Dramy” (Park repecki), wpisany do rejestru zabytków (nr rej. A/660/66 z 30 grudnia 1966 roku[10]). Na jego terenie usytuowane są Sztolnia Czarnego Pstrąga (udostępniony do zwiedzania przez turystów fragment Głębokiej Sztolni „Fryderyk”), Górnośląskie Centrum Rehabilitacji „Repty”, Salezjański Ośrodek Szkolno-Wychowawczy, a także stadion klubu TS Tarnowiczanka Stare Tarnowice oraz stary amfiteatr.

Kościół św. Mikołaja[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Mikołaja w Reptach Śląskich

Na zachodnim skraju dzielnicy i miasta, tuż przy granicy z Ptakowicami znajduje się kościół pw. św. Mikołaja, wzniesiony w latach 1867-1871 w miejscu dawnej, XIII- lub XIV-wiecznej repeckiej świątyni, wpisany do rejestru zabytków (nr rej. A/340/11 z 27 maja 2011 roku).

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Ulica Gliwicka w Reptach Śląskich. Widok w kierunku południowym

Główną drogą przebiegającą przez dzielnicę Repty Śląskie jest ulica Gliwicka stanowiąca część drogi krajowej nr 78. Krzyżują się z nią drogi powiatowe klasy Z powiatu tarnogórskiego: biegnąca na wschód ku kolonii i rezerwatowi Segiet ulica Stefana Żeromskiego (droga nr 3305S) oraz kierująca się na zachód w stronę Ptakowic ul. Wincentego Witosa (droga nr 3221S), od której odchodzi ulica Repecka łącząca Repty ze Starymi Tarnowicami[12].

Komunikacja publiczna[edytuj | edytuj kod]

Publiczny transport zbiorowy na terenie dzielnicy obejmuje wyłącznie przewozy autobusowe, których organizatorem od 1 stycznia 2019 jest Zarząd Transportu Metropolitalnego Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Wcześniej przewozy organizowane były przez KZK GOP oraz MZKP Tarnowskie Góry.

Linią zapewniającą połączenie Rept z centrum miasta jest linia nr 289 (Tarnowskie Góry Dworzec – Tarnowskie Góry Gliwicka – Repty Śląskie Witosa). Ponadto przez Repty przejeżdżają i zatrzymują się autobusy łączące miasto z[13]:

  • Zabrzem – linia nr 83 (Tarnowskie Góry Dworzec – Tarnowskie Góry Gliwicka – Repty Śląskie Długa – Stolarzowice Plac Jana – Helenka Kościół – Rokitnica Pętla – Wieszowa Waldhof – Grzybowice Witosa – Mikulczyce Plac Kroczka – Zabrze Goethego),
  • Gliwicami – linia nr 112 (Tarnowskie Góry Dworzec – Tarnowskie Góry Gliwicka – Repty Śląskie Długa – Górniki Skrzyżowanie – Wieszowa Waldhof – Grzybowice Witosa – Świętoszowice Szkoła – SzałszaŻerniki Gospoda – Gliwice Plac Piastów),
  • Bytomiem:
    • linia nr 135 (Stare Tarnowice GCR Rondo – Stare Tarnowice Osiedle Przyjaźń – Tarnowskie Góry Gliwicka – Repty Śląskie Długa – Stolarzowice Plac Jana – Miechowice Plac Słoneczny – Karb – Bytom Dworzec)
    • linia nr 735 (Tarnowskie Góry DworzecOsada Jana – Tarnowskie Góry Kopalnia Zabytkowa – Repty Śląskie Długa – Stolarzowice Plac Jana – Miechowice Plac Słoneczny – Karb – Bytom Dworzec).

W granicach administracyjnych dzielnicy znajdują się przystanki: Repty Śląskie Długa i Repty Śląskie Skowronków (przy ul. Gliwickiej), Repty Śląskie Rezerwat Segiet i Repty Śląskie Piekarnia przy (ul. Stanisława Staszica), Repty Śląskie Boisko (przy ul. Myśliwskiej), Repty Śląskie Jaworowa i Repty Śląskie Witosa przy ulicach o odpowiadających im nazwach oraz Stare Tarnowice GCR Rondo przy Górnośląskim Centrum Rehabilitacji[13].

W przeszłości istniały plany przedłużenia linii tramwajowej ze Stolarzowic przez Repty do Tarnowskich Gór. Nigdy jednak nie zostały zrealizowane[14].

Sport[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy działa klub piłkarski LKS Zgoda Repty Śląskie z siedzibą przy ulicy Stanisława Staszica 83[15]. Zespół obecnie (sezon 2018/2019) gra w rozgrywkach śląskiej B-klasy w grupie Bytom[16].

Ludzie urodzeni w miejscowości[edytuj | edytuj kod]

W Reptach w 1911 roku urodził się Bernard Drzyzga – oficer Wojska Polskiego, Armii Krajowej i Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludność miasta Tarnowskie Góry według stanu na dzień 31.12.2018r. – Biuletyn Informacji Publicznej UM w Tarnowskich Górach.
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 4 sierpnia 2015 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2015 r. poz. 1636).
  3. Jan Drabina: Okręg tarnogórski przed założeniem miasta. W: praca zbiorowa pod red. Jana Drabiny: Historia Tarnowskich Gór. Tarnowskie Góry: Muzeum w Tarnowskich Górach, 2000, s. 24. ISBN 83-911508-3-6.
  4. Johann Knie 1830 ↓, s. 627.
  5. Nazwa urzędowa miejscowości to Stare Repty. Zob. http://eteryt.stat.gov.pl Stare Repty (0944043) część miasta Tarnowskie Góry.
  6. Panic 1991 ↓.
  7. Nazwa urzędowa miejscowości to Nowe Repty. Zob. http://eteryt.stat.gov.pl Nowe Repty (0943925) część miasta Tarnowskie Góry.
  8. Marek Jabłonowski, Bogusław Polak: Polskie formacje graniczne 1918−1839. Dokumenty organizacyjne, wybór źródeł. Tom II. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Politechniki Koszalińskiej, 1999, s. 25. ISBN 83-87424-77-3.
  9. Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego; tytuł: uchwała nr VII/75/2011 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 16 marca 2011 r. w sprawie Statutu Dzielnicy REPTY ŚLĄSKIE.
  10. a b Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2018-12-31].
  11. BIP – Urząd Miejski w Tarnowskich Górach: Gminna Ewidencja Zabytków (pol.). 2013-09-06. [dostęp 2018-07-21].
  12. Zarząd dróg powiatowych w Tarnowskich Górach – gmina Tarnowskie Góry.
  13. a b Lista przystanków: Tarnowskie Góry (pol.). W: Zarząd Transportu Metropolitalnego [on-line]. [dostęp 2019-01-15].
  14. Tomasz Rzerzycki. Z dziejów komunikacji międzygminnej. Niezrealizowane plany tramwaju – dokończenie. „Montes Tarnovicensis”, październik 2010. Oficyna „Monos”. ISSN 1640-0216. 
  15. Skarb – Zgoda Repty Śląskie (Tarnowskie Góry), www.90minut.pl [dostęp 2017-11-26] (pol.).
  16. 90minut.pl: Klasa B 2018/2019, grupa: Bytom (pol.). [dostęp 2018-08-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  • Idzi Panic: Wczesnośredniowieczne osadnictwo w kasztelanii bytomskiej. W: Z dziejów dzielnic Bytomia. Jan Drabina (red.). Bytom: Towarzystwo Miłośników Bytomia, 1991, s. 11, seria: Magazyn Bytomski tom VIII.
  • Repty w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. IX: Pożajście – Ruksze. Warszawa 1888.