Rimavská Baňa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Rimavská Baňa
Ilustracja
Kościół ewangelicki
Państwo  Słowacja
Kraj bańskobystrzycki
Powiat Rymawska Sobota
Starosta Jaroslav Suja[1]
Powierzchnia 26,2 km²
Wysokość 256 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

544
21 os./km²
Nr kierunkowy 047
Kod pocztowy 980 53
Tablice rejestracyjne RS
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Rimavská Baňa
Rimavská Baňa
48°30′40″N 19°56′30″E/48,511111 19,941667
Strona internetowa

Rimavská Baňa – w dalekiej przeszłości miasteczko górniczo-hutnicze, obecnie niewielka rolnicza wieś (obec) na Słowacji położona w kraju bańskobystrzyckim, w powiecie Rymawska Sobota.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Rimavská Baňa leży na terasie rzeki Rimavy, u ujścia do niej Rimavicy, ok. 7 km na południe od miasta Hnúšťa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Należy do najstarszych miejscowości w Malohoncie. W 1268 r. otrzymała od Stefana, arcybiskupa Kalocsy, prawa miejskie na wzór Krupiny. Prawa te zostały później w 1278 r. potwierdzone przez arcybiskupa Władysława (Ladislava).[2] Pierwsze pisemne wzmianki o miejscowości “Baňa „ pochodzą z roku 1270[3],[4]. Zapewne na przełomie XIII i XIV w. zbudowano w niej istniejący do dziś (choć przebudowany) kościół. Później należała ona do feudalnego “państwa” Hajnáčka.

Już we wczesnym średniowieczu istniało tu górnictwo rud metali, zwłaszcza zaś złota. Wraz z przybyciem fali kolonistów niemieckich w drugiej połowie XIII w. weszło ono na wyższy poziom, umożliwiający wydobycie systemem głębinowym. Rozwój miejscowości, która dążyła do uzyskania statusu królewskiego wolnego miasta górniczego załamał się w XV w. w związku z wyczerpaniem się miejscowych złóż.

Po upadku górnictwa miejscowa ludność zajmowała się rolnictwem i hodowlą bydła. W XVI I XVII w. miejscowość wiele ucierpiała ze strony Turków, którym musiała płacić trybut.[4] W XIX w. przez pewien czas istniała we wsi niewielka kopalnia rudy żelaza, którą przerabiano w miejscu zwanym Hámor, już na terenie sąsiedniej wsi Rimavské Brezovo.[5]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 549 osób, w tym 262 kobiety i 287 mężczyzn[6].

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco[7]:

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[7]:

    Zmiany liczby ludności w miejscowości Rimavská Baňa od 1996 roku.
    Źródło: Štatistický úrad Slovenskej republiky

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół na wzgórzu nad wsią, pierwotnie katolicki, od końca XVI w. ewangelicki. Dawne wezwanie nie zachowało się. Pierwotnie późnoromański z końca XIII w., przebudowany w stylu gotyckim ok. 1415 i 1500 r. Rozbudowany i odnowiony w końcu XVIII w. Otoczony renesansowym murem obronnym z bramką. Orientowany, murowany, jednonawowy, z wielobocznie zamkniętym prezbiterium i niewielką zakrystią dobudowaną od strony północnej. Sylwetkę świątyni wyróżnia kwadratowa wieża dostawiona w 1783 r. na osi, lecz nietypowo, bo od strony prezbiterium. Dach wieży przebudowany w 1906 r. Trzy gotyckie portale - do zakrystii (ok. roku 1415) oraz południowy i północny portal nawy (ok. 1500 r.). Na zworniku sklepienia prezbiterium herb Ścibora Ściborowica, który przed 1413 r. ożenił się z Dorotą z rodu Szécsényi, właścicieli Rimavskiej Bani. We wnętrzu gotyckie malowidła: na północnej ścianie nawy m. in. rozległy fresk przedstawiający legendę św. Władysława z ok. 1370 r., w prezbiterium scena Sądu Ostatecznego, a na łuku tęczy przedstawienia św. Jerzego walczącego ze smokiem i św. Barbary. W nawie malowany, kasetonowy strop z 1783 r. Drewniane empory przy ścianie zachodniej z 1670 r., przy ścianach północnej i południowej z roku 1726. Na południowej, zewnętrznej ścianie nawy fragmenty fresków przedstawiających Matkę Boską, archanioła Michała i św. Krzysztofa.[8]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lista wybranych wójtów, burmistrzów gmin i miast w wyborach do organów gminy (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09].
  2. Według strony wsi Rimavská Baňa [1]
  3. Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  4. a b Linhart Kamil a kolektív: Slovenské Rudohorie. Stolické vrchy, Muránska planina. Turistický sprievodca ČSSR, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1987, s. 231-232
  5. Wg strony wsi Rimavská Baňa [2]
  6. Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09].
  7. a b Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  8. Wg portalu apsida.sk http://apsida.sk/c/4196/rimavska-bana