Roald Hoffmann

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Roald Hoffmann
Roald Safran
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 18 lipca 1937
Złoczów
Zawód, zajęcie chemik
Alma Mater Uniwersytet Columbia

Roald Hoffmann (ur. 18 lipca 1937 w Złoczowie[1]) – polsko-amerykański chemik żydowskiego pochodzenia[2], laureat Nagrody Nobla w dziedzinie chemii (1981).

Urodził się w żydowskiej rodzinie inż. Hillela Safrana i Clary z d. Rosen w Złoczowie w Polsce (obecnie Ukraina). Otrzymał imię na cześć norweskiego badacza Roalda Amundsena[1].

W czasie II wojny światowej w 1941 r. Złoczów znalazł się pod okupacją niemiecką. Roalda wraz z siostrą, matką i wujostwem uratowali przed Zagładą Mykoła i Maria Diukowie, ukrywając ich przez kilkanaście miesięcy (w 2007 r. zostali za to odznaczeni pośmiertnie jako Sprawiedliwi wśród Narodów Świata). Jego ojciec przebywał w obozie pracy przymusowej i został zamordowany przez Niemców w 1943 r. jako współorganizator próby ucieczki. Po wojnie matka Roalda wyszła powtórnie za mąż za Naftaliego Marguliesa (także ocalonego z zagłady), a później rodzina przyjęła nazwisko Hoffmann. W 1949 roku rodzina Hoffmanów wyemigrowała do Stanów Zjednoczonych[3].

Roald Hoffmann w 1955 roku ukończył Stuyvesant High School, a w 1958 roku Uniwersytet Columbia. W 1962 roku uzyskał stopień naukowy doktora chemii, pracując pod kierunkiem laureata Nagrody Nobla, Williama Lipscomba[1].

Zajmował się chemią teoretyczną. W 1968 został profesorem Uniwersytetu Cornella w Ithaca w USA[1]. Jest członkiem m.in. National Academy of Sciences[2] i American Academy of Arts and Sciences[2][4]. Prowadził prace w zakresie teorii reakcji chemicznych – wraz z R.B. Woodwardem (laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie chemii w 1965 r.) opracował reguły dotyczące reakcji pericyklicznych (tzw. reguły Woodwarda-Hoffmanna) i rozszerzył je na reakcje jonowe.

W 1981 roku otrzymał (niezależnie od Ken’ichiego Fukuia) Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii[2]. W 1998 r. został pierwszym laureatem Medalu im. Włodzimierza Kołosa[5].

Hoffmann jest też pisarzem i poetą, autorem zbiorów poezji „The Metamict State” (1987) i „Gaps and Verges” (1990) oraz książek popularnonaukowych z dziedziny chemii. Współprowadził program The World of Chemistry prod. PBS[2].

Żonaty z Evą Börjesson. Ma z nią syna Hillela Jana i córkę Ingrid Helen[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Roald Hoffmann - Biographical, www.nobelprize.org [dostęp 2018-12-07] (ang.).
  2. a b c d e f Long Biography, www.roaldhoffmann.com [dostęp 2018-12-07] (ang.).
  3. Dyuk family (ang.). W: The Righteous Among The Nations [on-line]. Jad Waszem. [dostęp 2018-12-07].
  4. Members of the American Academy of Arts & Sciences: 1780–2018, American Academy of Arts & Sciences, 2018, s. 279 [dostęp 2018-12-07] (ang.).
  5. Laureaci Medali PTChem. Polskie Towarzystwo Chemiczne. [dostęp 2018-12-07].