Roman Krogulski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Roman Jan Krogulski
Data i miejsce urodzenia 10 czerwca 1868
Rzeszów
Data i miejsce śmierci 4 grudnia 1936
Rzeszów
burmistrz i prezydent Rzeszowa
Okres od 1913
do 1935
Przynależność polityczna Polskie Stronnictwo Demokratyczne (1861–1918)

od 1922 Unia Narodowo-Państwowa

poseł do austriackiej Rady Państwa

XII kadencja

Okres od 14 maja 1912
do 28 października 1918
Przynależność polityczna Polskie Stronnictwo Demokratyczne (1861–1918)
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Medal Niepodległości

Roman Jan Krogulski (ur. 10 czerwca 1868 w Rzeszowie, zm. 4 grudnia 1936 tamże) – polski adwokat i samorządowiec, działacz społeczny, burmistrz i prezydent Rzeszowa (1913–1935).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Romana Wawrzyńca Krogulskiego i Marii z Raczyńskich, wuj Floriana Węglowskiego i Henryka Węglowskiego. Ukończył C. K. I Gimnazjum Miejskie w Rzeszowie[1] oraz studia prawa na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, otrzymując w 1892 roku tytuł doktora prawa. Prowadził własną kancelarię adwokacką w Rzeszowie przy ul. Zamkowej (obecnie Lisa-Kuli 5).

Od 1895 roku zasiadał w Radzie Miejskiej, pełniąc obowiązki wiceburmistrza (1903–1913), a następnie burmistrza (1913–1933). W 1933 roku został (przy okazji zmiany ustawy o samorządzie) pierwszym prezydentem Rzeszowa. Ustąpił z urzędu w roku 1935.

W latach 1906–1919 był prezesem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Rzeszowie. Przywódca Polskiego Stronnictwa Demokratycznego w Rzeszowie (1903-1918). Członek Wydziału Finansowego Komisji Tymczasowej Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych[2]. Był posłem do austriackiej Rady Państwa XII kadencji (od 14 maja 1912 - do 28 października 1918) wybrany zastępcą posła w okręgu wyborczym nr 21 (Rzeszów - Ropczyce - Sędziszów) - mandat poselski objął po rezygnacji Leona Bilińskiego. Należał do grupy posłów demokratycznych i był członkiem Koła Polskiego w Wiedniu[3].

W 1914 roku jako przedstawiciel demokratów był członkiem sekcji zachodniej Naczelnego Komitetu Narodowego[4]. Przewodniczący przedstawicielstwa Polskiej Komisji Likwidacyjnej na miasto i powiat rzeszowski (1 listopad 1918 - 28 stycznia 1919[5].

Założyciel Unii Narodowo-Państwowej (1922)[6]. W dwudziestoleciu międzywojennym stał na czele struktur BBWR w mieście[7]. Członek zarządu Związku Miast Polskich w 1932[8].

Był egzekutorem testamentu dr. Henryka Hanasiewicza w zakresie powołania Szpitala im. Dzieciątka Jezus w Rzeszowie[9] oraz był członkiem kuratorium Przytułku Dzieciątka Jezus w Rzeszowie[10].

Roman Krogulski napisał dramat pt. Maskarada. Impromptu w 3 aktach (Kraków-Warszawa 1909) oraz powieść wierszowaną pt. Kamil Róg (Kraków 1922).

W 1898 poślubił w Sanoku Marię z domu Nowak[11]. Jego szwagrem i przyjacielem był Paweł Biedka, także absolwent rzeszowskiego gimnazjum, również adwokat oraz burmistrz Sanoka[12]. Krogulscy mieli córkę, również Marię, która wyszła za mąż za lekarza, Walentego Klisiewicza. Roman Krogulski pochowany został na Cmentarzu Pobitno w Rzeszowie.

Jego imię nosi park na Lisiej Górze w Rzeszowie, gdyż doprowadził do uruchomienia tam stacji pomp i filtrów na Wisłoku. Ma też ulicę swojego imienia w rzeszowskiej dzielnicy Staromieście.

Odznaczony Medalem Niepodległości, Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim (1928)[13] Orderu Polonia Restituta i Krzyżem Walecznych. 21 listopada 1933 otrzymał Honorowe Obywatelstwo Miasta Rzeszowa[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Edward Zając, Mecenas z tytułem doktora, Tygodnik Sanocki, nr 6 (587) z 7 lutego 2003, s. 6.
  2. Wanda Kiedrzyńska, Powstanie i organizacja Polskiego Skarbu Wojskowego 1912—1914, w: "Niepodległość", t. XIII zeszyt 1 (33), 1936, s. 94.
  3. Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848-1918, Warszawa 1996, s. 433.
  4. Konstanty Srokowski, N.K.N. Zarys historii Naczelnego Komitetu Narodowego, Kraków 1923, s. 146.
  5. Marek Przeniosło, Polska Komisja Likwidacyjna 1918-1919, Kielce 2010, s. 25, 49, 54, 71, 328. 374 ​ISBN 978-83-7133-428-3
  6. Deklaracja programowa. [Inc.:] Polska jako naród ani na chwilę nie przestawała istnieć [...] : 28 czerwca 1922 r. / [Unia Narodowo-Państwowa]
  7. Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem, „Encyklopedia...”, s. 34
  8. Samorząd Miejski : organ Związku Miast Polskich 1932 z. 8, s. 475.
  9. Szpital im. Dzieciątka Jezus w Rzeszowie (1922-1933 – leczenie kalek). „Gazeta Rzeszowska”, s. 1-2, Nr 50 z 10 grudnia 1933. 
  10. Prawda o Przytułku Dzieciątka Jezus. „Zew Rzeszowa”, s. 88, Nr 11 z 1 czerwca 1935. 
  11. Kronika. Z życia towarzyskiego. „Głos Rzeszowski”, s. 2, Nr 42 z 16 października 1898. 
  12. Kronika. Zmarli. „Gazeta Rzeszowska”, s. 4, Nr 20 z 11 maja 1930. 
  13. Kronika. Odznaczenie. „Gazeta Rzeszowska”, s. 3, Nr 39 z 18 listopada 1928. 
  14. Uczczenie zasług prezydenta m. Rzeszowa. „Gazeta Lwowska”, s. 7, Nr 325 z 25 listopada 1933. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gacek Jerzy, Roman Krogulski [w:] Encyklopedia Rzeszowa, red. Zdzisław Budzyński, RS Druk, Rzeszów 2004, s. 257.
  • Grzegorczyk Lesław, Ludzie-legendy Rzeszowa [w:] tegoż, Ludzie starego Rzeszowa, Rzeszów 1999.
  • Krogulski Mariusz Lesław, Spuścizna minionych pokoleń, Tuchów 2005.