Roman Odzierzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Roman Władysław Odzierzyński
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 28 lutego 1892
Lwów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 9 lipca 1975
Londyn, Wielka Brytania
Przebieg służby
Lata służby 1910-1945
Siły zbrojne Wappen Kaisertum Österreich 1815 (Klein).png Armia Austro-Węgier
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpgPolskie Siły Zbrojne
Jednostki 11 Grupa Artylerii
4 Dywizja Piechoty
4 Brygada Kadrowa Strzelców
Armia Polska na Wschodzie
2 Korpus Polski
Stanowiska dowódca pułku
dowódca grupy
komendant centrum
dowódca artylerii dywizyjnej
dowódca artylerii brygady
dowódca artylerii armii
dowódca artylerii korpusu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Legia Zasługi - Commander (USA) Order Imperium Brytyjskiego od 1936 (wojskowy) Krzyż Wojenny za Męstwo Wojskowe (Włochy od 1943) Medal Waleczności (Austro-Węgry) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” (w czasie wojny) Krzyż Wojskowy Karola Krzyż Pamiątkowy Mobilizacji 1912–1913
Roman Odzierzyński
Data i miejsce urodzenia 28 lutego 1892
Lwów, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 9 lipca 1975
Londyn
Członek Rady Trzech
Okres od 1966
do 15 października 1968
Poprzednik Tadeusz Bór-Komorowski
Następca Stanisław Mglej
Przewodniczący Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego
Okres od 1954
do 1955
Następca Adam Ciołkosz (zastępca)
Premier Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie
Okres od 25 września 1950
do 8 grudnia 1953
Poprzednik Tadeusz Tomaszewski
Następca Jerzy Hryniewski

Roman Władysław Odzierzyński (ur. 28 lutego 1892 we Lwowie, zm. 9 lipca 1975 w Londynie) – generał brygady Wojska Polskiego, Prezes Rady Ministrów na Uchodźstwie w latach 1950–1954.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Antoniego i Leopoldyny z Obermannów. Ukończył gimnazjum oraz studia na Wydziale Prawa i Umiejętności Politycznych Uniwersytetu Franciszka Józefa we Lwowie. W niepodległej Polsce, już na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, uzyskał w 1919 stopień naukowy doktora praw.

Wcielony 1 października 1910 do armii austro-węgierskiej, ukończył Oficerską Szkołę Artylerii dla jednorocznych ochotników. 2 sierpnia 1914 został powołany do 11 pułku haubic polowych. Całą wojnę przebył, pełniąc funkcje oficera ogniowego i dowódcy baterii w 11 pułku haubic polowych, a później w 111 pułku artylerii polowej[1]. W czasie służby w c. i k. armii awansował na kolejne stopnie w korpusie oficerów rezerwy artylerii: chorążego (1 marca 1913), podporucznika (1 listopada 1914) i porucznika (1 sierpnia 1916[2]).

Od 1 listopada 1918 w Wojsku Polskim. Dowodził baterią w obronie Lwowa. Formalnie został przyjęty do Wojska Polskiego z byłej armii austro-węgierskiej 20 maja 1919 roku z zatwierdzeniem posiadanego stopnia porucznika ze starszeństwem z dniem 1 sierpnia 1916 roku, z zaliczeniem do I Rezerwy armii, z jednoczesnym powołaniem do czynnej służby na czas wojny aż do demobilizacji[3]. Mianowany kapitanem 8 stycznia 1919. Podczas wojny polsko-bolszewickiej dowodził dywizjonem w 3 pułku artylerii polowej, Szkołą Podoficerską nr 5, dywizjonem w 17 i 14 pułku artylerii polowej oraz 17 dywizjonem artylerii ciężkiej. 15 lipca 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu majora, w artylerii, w grupie oficerów byłej armii austro-węgierskiej[4].

31 marca 1924 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku i 22. lokatą w korpusie oficerów artylerii[5]. W latach 1921–1928 pełnił kolejno funkcje dowódcy 17 Brygady Artylerii i 17 dac, zastępcy dowódcy 7 pułku artylerii ciężkiej, komendanta poligonu artyleryjskiego, dowódcy dywizjonu w 12. W sierpniu 1926 roku został wyznaczony na stanowisko zastępcy dowódcy 5 pułku artylerii polowej we Lwowie[6]. W maju 1927 roku został przeniesiony do 6 pułku artylerii ciężkiej we Lwowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku[7]. W marcu 1928 roku został przeniesiony do 21 pułku artylerii polowej w Bielsku na stanowisko dowódcy pułku[8]. 24 grudnia 1929 został mianowany pułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 i 5. lokatą w korpusie oficerów artylerii[9]. 19 czerwca 1933 został komendantem Szkoły Strzelania Artylerii w Toruniu[10]. 14 listopada 1935 objął dowodzenie 11 Grupą Artylerii, przemianowaną w maju 1938 na Grupę Artylerii Przeciwlotniczej. Od 14 listopada 1938 pełnił funkcję komendanta Centrum Wyszkolenia Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej w Trauguttowie.

Na tym stanowisku została go wojna. 20 września 1939 z resztkami Centrum przekroczył granicę Rumunii. W styczniu 1940 przedostał się do Francji, gdzie objął dowodzenie artylerią 4 Dywizji Piechoty, a po zlikwidowaniu etatu dowódcy artylerii dywizji mianowany dowódcą 4 pułku artylerii lekkiej[11]. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii był (od sierpnia 1940) dowódcą artylerii 4 Brygady Kadrowej Strzelców. Stamtąd, wraz z grupą 200 oficerów i podchorążych, został przewieziony do Iraku. We wrześniu 1942 objął dowodzenie Zgrupowaniem Artylerii Armii Polskiej na Wschodzie. 1 stycznia 1943 awansowany do stopnia generała brygady. Po reorganizacji wojsk w lipcu 1943 mianowany dowódcą artylerii 2 Korpusu Polskiego[12].

Po wojnie, 4 listopada 1945 powrócił do Wielkiej Brytanii. 7 kwietnia 1949 prezydent RP na uchodźstwie August Zaleski mianował go ministrem obrony narodowej i powierzył mu kierownictwo Ministerstwem Spraw Wewnętrznych w rządzie Tadeusza Tomaszewskiego[13]. 11 sierpnia 1950, w związku ze śmiercią dotychczasowego premiera, Tadeusza Tomaszewskiego Prezydent RP na Uchodźstwie, August Zaleski powierzył mu pełnienie obowiązków Prezesa Rady Ministrów oraz kierownictwo Ministerstwa Skarbu i Ministerstwa Sprawiedliwości do czasu powołania nowego rządu[14]. 25 września 1950 prezydent RP na uchodźstwie August Zaleski mianował go Prezesem Rady Ministrów, ministrem obrony narodowej i kierownikiem Ministerstwa Sprawiedliwości oraz zwolnił z urzędu kierownika Ministerstwa Skarbu i Ministerstwa Spraw Wewnętrznych[15]. 8 grudnia 1953 prezydent RP na uchodźstwie August Zaleski zwolnił go z urzędu Prezesa Rady Ministrów, ministra obrony narodowej i kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Skarbu oraz powierzył mu pełnienie obowiązków do czasu wyłonienia nowego rządu, co nastąpiło 18 stycznia 1954[16].W latach 1954–1955 był przewodniczącym Egzekutywy Zjednoczenia Narodowego, a w latach 1966–1968 – członkiem Rady Trzech. Od 1970 do 1972 był przewodniczącym Głównej Komisji Skarbu Narodowego[17].

Zmarł 9 lipca 1975 w Londynie i został pochowany na cmentatrzu Gunnersbury. Był żonaty z Anną z domu Stelmachowicz (1895-1983)[18].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 1202.
  2. Lista starszeństwa c. i k. Armii 1918 ↓, s. 1068.
  3. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 60 z 31 maja 1919 roku, poz. 1913.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 29 z 4 sierpnia 1920 roku, s. 677.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 32 z 2 kwietnia 1924 roku, s. 167.
  6. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 33 z 21 sierpnia 1926 roku, s. 273.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 23 maja 1927 roku, s. 147.
  8. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 21 marca 1928 roku, s. 89.
  9. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 21 z 24 grudnia 1929 roku, s. 438.
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 134.
  11. Szczurowski 2001 ↓, s. 58.
  12. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 138.
  13. Dziennik Ustaw RP Nr 1 z 30 kwietnia 1949 r.
  14. Dziennik Ustaw RP Nr 1 z 21 sierpnia 1950 r.
  15. Dziennik Ustaw RP Nr 3 z 27 września 1950 r.
  16. Dziennik Ustaw RP Nr 1 z 27 stycznia 1954 r.
  17. Eugeniusz S. Kruszewski. Prawno-polityczne podstawy funkcjonowania władz Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w latach 1939-1990. „Przegląd Polsko-Polonijny”. 2, s. 64, 2011. ISSN 2083-3121. 
  18. Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 45, s. 100, Czerwiec 1983. Koło Lwowian w Londynie. 
  19. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 9, Nr 2 z 31 grudnia 1975. 
  20. Łukomski G., Polak B., Suchcitz A., Kawalerowie Virtuti Militari 1792 - 1945, Koszalin 1997, s. 371.
  21. M.P. z 1933 r. nr 259, poz. 277.
  22. M.P. z 1933 r. nr 258, poz. 276.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]