Roman Proszek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Roman Józef Aleksander Proszek
Ilustracja
Roman Proszek (przed 1933)
major broni pancernych major broni pancernych
Data i miejsce urodzenia 23 stycznia 1911
Stróże Wyżne
Data i miejsce śmierci 27 listopada 1985
Cambridge
Przebieg służby
Lata służby 19301985
Siły zbrojne Wojsko Polskie II RP
Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie
Jednostki 22 Pułk Artylerii Lekkiej
5 Batalion Pancerny
1 Pułk Pancerny
510 Oddział PKPR
Stanowiska dowódca plutonu
zastępca dowódcy pułku
dowódca szwadronu
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (od 1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Wojska (dwukrotnie) Medal Pamiątkowy Wielkiej Wojny (Francja) Gwiazda 1939–1945 (Wielka Brytania) Defence Medal (Wielka Brytania)
Stróże, pomnik mjr. Romana Proszka i rtm. Mariana Jureckiego

Roman Józef Aleksander Proszek (ur. 23 stycznia 1911 w Stróżach Wyżnych, zm. 27 listopada 1985 w Cambridge) – major broni pancernych Polskich Sił Zbrojnych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Roman Proszek urodził się 23 stycznia 1911 roku w Stróżach Wyżnych, w rodzinie Józefa, maszynisty kolejowego, i Zofii z domu Bisztyga. Do szkoły Powszechnej uczęszczał w rodzinnej miejscowości Stróże, maturę zdał w Gimnazjum Humanistycznym w Grybowie, studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim na wydziale matematyczno-fizycznym. W 1930 roku wstąpił do wojska, odbył roczny Kurs Unitarny w Szkole Podchorążych Piechoty w Różanie, przeniesiony do Szkoły Podchorążych Artylerii w Toruniu. 5 sierpnia 1933 roku Prezydent RP mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1933 roku i 58. lokatą w korpusie oficerów artylerii, a Minister Spraw Wojskowych wcielił do 22 pułku artylerii lekkiej w Przemyślu. W 1936 roku awansował na stopień porucznika, skierowany na 9 miesięczny Kurs Aplikacyjny dla Oficerów w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych w Modlinie. Po ukończeniu kursu został przeniesiony z korpusu oficerów artylerii do korpusu oficerów broni pancernych z jednoczesnym przydziałem do 5 batalionu pancernego w Krakowie.

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku walczył jako dowódca plutonu techniczno-gospodarczego 51 dywizjonu pancernego. Od 20 września do 26 października 1939 roku przebywał w obozie internowanych w miejscowości Zebegeny na Węgrzech. Z obozu przedostał się do Francji, wstąpił do odtworzonej przez gen. Maczka 10 Brygady Kawalerii Pancernej 1 pułku czołgów w miejscowości Coëtquidan. Ponownie brał udział w walkach na terenie Francji a po kapitulacji Francji ewakuował się do Anglii. 30 maja 1941 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy 3 kompanii 65 baonu czołgów[1].

W 1942 roku Roman Proszek dostał przydział do 1 pułku pancernego, a w 1943 roku został awansowany na kapitana w korpusie oficerów broni pancernych. Po przeprowadzeniu przez aliantów inwazji w Normandii jednostka wojskowa kapitana Proszka została przerzucona do walki na teren Francji, w sierpniu 1944 roku. Od Normandii przez Falaise, Chambois, Belgię, Holandię i północne Niemcy przeszedł cały szlak bojowy polskiej 1 Dywizji Pancernej sprawując w okresie od listopada 1944 roku do 10 czerwca 1947 roku funkcję pierwszego zastępcy dowódcy pułku. 1 lutego 1945 roku został awansowany na majora w korpusie oficerów broni pancernych.

16 kwietnia 1947 roku, po dwóch latach okupacji Niemiec, powrócił z 1 Dywizją Pancerną do Anglii. 21 maja 1947 roku wstąpił do Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia. 10 czerwca 1947 roku, po rozwiązaniu pułku, został dowódcą szwadronu 1-go pułku pancernego w składzie 510 Oddziału PKPR[2]. 31 października 1947 roku objął dowództwo pododdziału noszącego nazwę „Szwadron 1/2 Pułków Pancernych”, powstałego z połączenia dotychczasowych szwadronów 1 i 2 pułku pancernego[3].

W 1948 roku Roman Aleksander Proszek wyemigrował do Kanady, kupił farmę i osiedlił się najpierw w Sheffield a potem przeniósł się do Cambridge w Ontario. 25 października 1950 zawarł związek małżeński z Zofią Hanną Siemaszko (była żołnierzem Armii Krajowej), która w 1945 roku została uwolniona z obozu jenieckiego w Oberlangen w Niemczech przez 1 Dywizję Pancerną. Major Proszek był jednym z założycieli Stowarzyszenia Żołnierzy 1 Dywizji Pancernej w Kanadzie, piastując aż do śmierci funkcję przewodniczącego. Działał również w Stowarzyszeniu Weteranów Armii Polskiej, w Stowarzyszeniu Polskich Kombatantów, w Kole Koleżeńskim 1 i 2 pułku pancernego oraz w Royal Canadian Legion. Zmarł nagle 27 listopada 1985 roku w Cambridge, Ontario (Kanada).

17 czerwca 2015 roku w miejscowości Stróże został odsłonięty pomnik ku pamięci majora Romana Proszka i rotmistrza Mariana Jureckiego, ufundowany przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ponadto posiadał polskie odznaczenia kombatanckie:

  • Miecze Hallerowskie Stowarzyszenia Weteranów Armii Polskiej
  • Złoty Krzyż Zasługi Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Kanadzie
  • Srebrna Odznaka Honorowa Federacji Światowej SPK

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozkaz dzienny 65 Baonu Czołgów Nr 125/42 z 30 maja 1942 roku.
  2. Kronika 1947 ↓, s. 6.
  3. Kronika 1947 ↓, s. 26-27.
  4. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 16, Nr 3 z 31 grudnia 1984. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]