Rozdoły (województwo lubelskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie lubelskim. Zobacz też: artykuł o wsi w województwie pomorskim.
Artykuł 50°46′53.63″N 23°24′37.87″E
- błąd 0 m
WD 50°46'54"N, 23°24'38"E
- błąd 39 m
Odległość 4 m
Rozdoły
wieś
Ilustracja
Drewniany krzyż przydrożny
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat zamojski
Gmina Sitno
Liczba ludności (2008) 281
Strefa numeracyjna 84
Tablice rejestracyjne LZA
SIMC 0898171
Położenie na mapie gminy Sitno
Mapa lokalizacyjna gminy Sitno
Rozdoły
Rozdoły
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Rozdoły
Rozdoły
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Rozdoły
Rozdoły
Położenie na mapie powiatu zamojskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu zamojskiego
Rozdoły
Rozdoły
Ziemia50°46′53,63″N 23°24′37,87″E/50,781564 23,410519

Rozdoływieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie zamojskim, w gminie Sitno.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Rozdoły położone są w północno-wschodniej części gminy Sitno zajmując powierzchnię 612,09 ha. Podźródła (północna część wsi) położone w okolicach źródełek, z których bierze początek Marianka (dopływ Wolicy), znajdują się na terenie Działów Grabowieckich, częściowo w obrębie Skierbieszowskiego Parku Krajobrazowego.

W okresie międzywojennym teren współczesnej wsi administracyjnie należał do gminy Nowa Osada.

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie zamojskim.[potrzebny przypis]

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi powstała na początku XX wieku i jest nazwą topograficzną, związaną z ukształtowaniem terenu. Na terenie Rozdołów funkcjonuje kilka nazw lokalnych: Kolonia[a] (część południowo-wschodnia), Podzagajnik (część centralna), Podźródła (część północna), Krzaki[1].

Nazwa wsi w określonych granicach administracyjnych wymieniona została po raz pierwszy w 1952 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prehistoria[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady pobytu człowieka na terenie dzisiejszej wsi związane są z kulturą trzciniecką.

Na zachodnim skraju wsi znajduje się cmentarzysko kurhanowe[b] składające się z 6–8[2] kopców o średnicach 2–5 m, a wysokościach do ok. 1 m. Jeden z kopców, zlokalizowany na polu prywatnym, jest niemal całkowicie zniwelowany. Nie przeprowadzono dotąd badań wykopaliskowych kurhanów.

Znaleziono również ślady osadnictwa (fragmenty naczyń glinianych i ceramiki) z okresu wczesnego średniowiecza.

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

Na mapie z 1910 roku obszar wsi porastał las. Na mapie z 1938 roku na obszarze dzisiejszego Podzagajnika zaznaczone zostało kilka zabudowań i napis Rozdoły jako nazwa lasu Ordynacji Zamojskiej. Na obszarze dzisiejszych Podźródeł widniał napis Rozdoły i skupisko kilku domów.

W okresie międzywojennym przybyli tu pierwsi osadnicy, którzy zakupili działki od Państwowego Banku Rolnego w Warszawie. W połowie lat 30. las Rozdoły został bowiem przejęty przez Bank od Ordynacji Zamojskiej. Wśród pierwszych mieszkańców Rozdołów były rodziny Milkowskich, Mazurów, Soboniów i Śmieciuszewskich.

W czasie II wojny światowej mieszkańcy zostali wysiedleni. Po wojnie na terenie wsi osiedlała się ludność głównie z terenów południowej Zamojszczyzny (gminy: Tereszpol, Łukowa, Aleksandrów).

Tuż po II wojnie światowej we wsi powstała szkoła podstawowa, której fundamenty wystawiono z kamienia pochodzącego z rozbiórki spichlerza w byłym majątku Grodeckich w Horyszowie Polskim. Szkołę otwarto po koniec lat 50. Działała do 1979 roku, a następnie w latach 1987–1997.

Nowa remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Rozdołach.

W 1954 roku została powołana we wsi jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej stacjonująca w wybudowanej w 1958 roku drewnianej remizie. Nowa remiza powstała w latach 1993–1996.

W 1965 roku wieś została zelektryfikowana.

W 1971 roku na terenie wsi powstała sieć wodociągowa.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • czerwiec 2007 – 283 mieszkańców[2]
  • lipiec 2008 – 281 mieszkańców

Kultura i folklor[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość znana jest w regionie z kultywowania tradycji ludowych. Artystki ludowe z Rozdołów były laureatkami konkursów sztuki ludowej (Zofia Gilewska, Elżbieta Dudek, Wanda Jersak, Edyta Antończak[3], Agata Jersak[3]). Rękodzieła Zofii Gilewskiej znajdują się w zbiorach Muzeum Zamojskiego.

Osobliwością Podźródeł jest dziewięć źródełek, z których początek bierze Marianka. Nad największym z nich, tzw. Źródłem Zjawienia lub Zjawieniem, na dębowych palach stała cerkiew drewniana wybudowana w 1886 roku na planie krzyża, a poświęcona przez prawosławnego biskupa Lublina, Flawiana. Impulsem do wybudowania świątyni było cudowne objawienie maryjne, które dokonało się 15 lipca 1882 roku na oczach wiejskiej dziewczyny, a kilkunastu dalszym osobom w dniach następnych. Odpust, który odbywał się 2 lipca (Matki Bożej Jagodnej) przyciągał pielgrzymki prawosławnych (najwięcej Ukraińców z pobliskich miejscowości: Cześników, Horyszowa i Sławęcina). Katolicy czerpali ze źródła wodę mającą uzdrawiać z chorób po wypiciu lub obmyciu.

W 1939 roku cerkiew została zniszczona. Po dawnej świątyni zostały tylko częściowo zachowane pale drewniane.

W 1999 roku łąkę, na której znajduje się źródło, zakupił Krzysztof Wróblewski z Sitna. Obok źródła ustawiono kapliczkę z płaskorzeźbą Matki Bożej, wykonaną przez jego ojca. Miejsce zostało poświęcone przez biskupa Jana Śrutwę 6 sierpnia 2001 roku i otoczone jest kultem miejscowym.[potrzebny przypis]

Miejscowość należy częściowo do Parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Horyszowie Polskim[4][5] oraz częściowo do Parafii Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny w Łaziskach[6].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Cmentarz z czasów I wojny światowej – Położony w lesie na wschodnim skraju wsi (Kolonia, na granicy ze Stanisławką). Założony w 1915 roku. Na powierzchni ok. 0,02 ha znajduje się 8 zbiorowych mogił ziemnych i 8 indywidualnych, w których spoczywa 52 żołnierzy armii rosyjskiej i 48 armii austriackiej. Cmentarz otoczony jest wałem ziemnym.
Przydrożna figura św. Jana Nepomucena w Rozdołach.
  • Figura św. Jana Nepomucena – Umiejscowiona przy szosie w kierunku Janówki (Podzagajnik). Rzeźba kamienna przedstawiająca Jana Nepomucena naturalnej wielkości stojącego na około dwumetrowym kamiennym cokole. Święty ubrany jest w strój kanonika, w prawej ręce trzyma krzyż. Według relacji ustnych mieszkańców figura została wykonana w 1939 roku, a jej fundatorem był mieszkaniec Jarosławca nazwiskiem Piłat. Do Rozdołów figurę przywieziono prawdopodobnie w 1942 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Część miejscowości niewymieniona w TERYT (Wyniki wyszukiwania – Kolonia. W: TERYT [on-line]. GUS. [dostęp 2014-04-05].).
  2. Nr rej. zabytków: ZAa/78 (Projekt Strategii Rozwoju Gminy Sitno. Biuletyn Informacji Publicznej • Urząd Gminy w Sitnie. s. 57. [dostęp 2014-04-06].).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyniki wyszukiwania – Krzaki. W: TERYT [on-line]. GUS. [dostęp 2014-04-05].
  2. a b Projekt Strategii Rozwoju Gminy Sitno. Biuletyn Informacji Publicznej • Urząd Gminy w Sitnie. s. 7. [dostęp 2014-04-06].
  3. a b Kultura. Gmina Sitno. [dostęp 2014-04-05].
  4. PARAFIA RZYMSKO-KATOLICKA P.W. PODWYŻSZENIA KRZYŻA ŚWIĘTEGO W HORYSZOWIE POLSKI. W: Parafia [on-line]. Gmina Sitno. [dostęp 2014-04-05].
  5. Łaziska • parafia pw. • Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny. Diecezja Zamojsko-Lubaczowska. [dostęp 2014-04-05].
  6. Horyszów Polski • parafia pw. • Podwyższenia Krzyża Świętego. Diecezja Zamojsko-Lubaczowska. [dostęp 2014-04-05].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]