SMS Kranich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
SMS Kranich (SM Tb 38)
Ilustracja
Jednostka bliźniacza „Kranicha” – „Uhu”.
Klasa torpedowiec
Typ Schichau
Historia
Stocznia Marinearsenal, Pula
Położenie stępki 1887
Wodowanie 1887
 K.u.K. Kriegsmarine
Nazwa „Kranich” → 38 (od 1910)
Wejście do służby 31 sierpnia 1894
Wycofanie ze służby 1 listopada 1918
 Królestwo SHS
Nazwa D-3
Wejście do służby 1920
Los okrętu złomowany 1927
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 78 ton
pełna: 93 t
Długość 39,9 metrów na KLW (całkowita)
39 m między pionami
Szerokość 4,8 m
Zanurzenie 1,9 m
Napęd
1 maszyna parowa potrójnego rozprężania
1 kocioł lokomotywowy (później 2 kotły Yarrow)
moc 1000 KM
1 śruba
Prędkość 19 węzłów
Zasięg 1200 Mm przy prędkości 10 węzłów
Uzbrojenie
2 działka kal. 37 mm (2 x I)
Wyrzutnie torpedowe 2 × 350 mm
Wyposażenie
reflektor ∅30 cm
Załoga 16

SMS Kranich (SM Tb 38)austro-węgierski torpedowiec z końca XIX wieku i okresu I wojny światowej, jedna z 22 jednostek typu Schichau. Okręt został zwodowany w 1887 roku w stoczni Marinearsenal w Puli, a do służby w Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine wszedł 31 sierpnia 1894 roku. W 1910 roku nazwę jednostki zmieniono na oznaczenie numeryczne 38. W 1912 roku, podobnie jak większość torpedowców tego typu, okręt przebudowano na trałowiec. W wyniku podziału floty po upadku Austro-Węgier jednostkę przyznano Królestwu SHS (Jugosławii), gdzie służyła pod nazwą D-3 do 1927 roku, kiedy została złomowana.

Projekt i budowa[edytuj | edytuj kod]

SMS[a] „Kranich” był jednym z dwudziestu dwóch przybrzeżnych torpedowców typu Schichau[1][2].

Okręt zbudowany został w stoczni Marinearsenal w Puli[3][4]. Stępkę torpedowca położono w 1887 roku[5][b], został zwodowany w tym samym roku[3][4], a do służby w Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine przyjęto go 31 sierpnia 1894 roku[5][c]. Jednostka otrzymała nazwę dużego ptaka – żurawia (niem. Kranich)[6].

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Okręt był niewielkim, przybrzeżnym torpedowcem[2]. Długość całkowita wynosiła 39,9 metra (tyle samo na konstrukcyjnej linii wodnej i 39 metrów między pionami), szerokość 4,8 metra i zanurzenie 1,9 metra (maksymalne 2,1 metra)[1][6]. Wyporność standardowa wynosiła 78 ton, zaś pełna 93 tony[2][4][d]. Okręt napędzany był przez maszynę parową potrójnego rozprężania o mocy 1000 KM, do której parę dostarczał początkowo jeden kocioł lokomotywowy[1][2]. Jednośrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 19 węzłów[2][4][e]. Okręt zabierał zapas 19 ton węgla[6], co zapewniało zasięg wynoszący 1200 Mm przy prędkości 10 węzłów (lub 350 Mm przy prędkości maksymalnej)[1][6].

Okręt wyposażony był w dwie wyrzutnie torped kalibru 350 mm: stałą na dziobie i obrotową na pokładzie[1][6]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiły dwa pojedyncze działka pokładowe kal. 37 mm L/23 Hotchkiss[2][6]. Wyposażenie uzupełniał reflektor o średnicy 30 cm[6].

Załoga okrętu składała się z 16 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][4].

Służba[edytuj | edytuj kod]

W pierwszym dziesięcioleciu XX wieku na okręcie dokonano modernizacji układu napędowego: kocioł lokomotywowy został zastąpiony dwoma kotłami typu Yarrow o ciśnieniu 13 atm, opalanymi mazutem (od tego momentu jednostka miała dwa kominy)[2][6]. 30 stycznia 1910 roku na podstawie zarządzenia o normalizacji nazw „Kranich” utracił swą nazwę, zastąpioną numerem 38[6]. Jeszcze przed wybuchem I wojny światowej okręt stał się przestarzały i przestał odpowiadać wymogom stawianym jednostkom jego klasy, więc w 1912 roku przystosowano go do pełnienia roli trałowca (podobnie jak resztę torpedowców tego typu)[6]. Z powodu rozpadu monarchii habsburskiej 1 listopada 1918 roku na jednostce opuszczono po raz ostatni banderę KuKK[8]. W wyniku podziału floty austro-węgierskiej okręt został przyznany Królestwu SHS (Jugosławii), gdzie pełnił służbę jako pomocniczy trałowiec pod nazwą D-3[4][9]. Jednostka została złomowana w 1927 roku[5][f].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. SMS – Seiner Majestät Schiff – Okręt Jego Mości.
  2. Według R. Gregera stępkę okrętu położono w 1886 roku[3].
  3. Według R. Gregera budowę okrętu ukończono w 1887 roku[3].
  4. R. Greger i K. Schrott podają, że wyporność standardowa mieściła się w przedziale 78-80 ton, zaś pełna 88-90 ton[1][6]; według J. Gozdawy-Gołębiowskiego i T. Wywerki Prekurata wyporność wynosiła 78-94 tony[7].
  5. Pod koniec wojny okręt osiągał maksymalnie 13-15 węzłów[6].
  6. R. Greger podaje, że okręt służył do 1924 roku[3]; według R. Rochowicza jednostkę wycofano ze służby w 1926 roku[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g René Greger: Austro-Hungarian Warships of World War I. London: 1976, s. 49.
  2. a b c d e f g Ivan Gogin: BUSSARD torpedo boats (1886-1891) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-10-06].
  3. a b c d e René Greger: Austro-Hungarian Warships of World War I. London: 1976, s. 50.
  4. a b c d e f Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 280.
  5. a b c Karl Schrott. Okręty minowe cesarsko-królewskiej Marynarki Wojennej Austro-Węgier. Cz. I. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2001 (49). s. 12. 
  6. a b c d e f g h i j k l Karl Schrott. Okręty minowe cesarsko-królewskiej Marynarki Wojennej Austro-Węgier. Cz. I. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2001 (49). s. 11. 
  7. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 528.
  8. Robert Rochowicz. Losy okrętów floty Austro-Węgier po 30 października 1918 roku. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 4-5/2003 (41). s. 43. 
  9. a b Robert Rochowicz. Losy okrętów floty Austro-Węgier po 30 października 1918 roku. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 4-5/2003 (41). s. 48. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.)
  • Ivan Gogin: BUSSARD torpedo boats (1886-1891) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-10-06].
  • Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
  • René Greger: Austro-Hungarian Warships of World War I. London: Ian Allan Ltd., 1976. ISBN 0-7110-0623-7. (ang.)
  • Robert Rochowicz. Losy okrętów floty Austro-Węgier po 30 października 1918 roku. „Morza, Statki i Okręty”. Nr 4-5/2003 (41). ISSN 1426-529X. 
  • Karl Schrott. Okręty minowe cesarsko-królewskiej Marynarki Wojennej Austro-Węgier. Cz. I. „Okręty Wojenne”. Nr 4/2001 (49). ISSN 1231-014X.