Samochód

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „Auto”. Zobacz też: auto – gatunek teatralny.
Benz Auto, 1886
Ford T – pierwszy samochód produkowany masowo
CWS T-1 – pierwszy polski samochód produkowany seryjnie
Współczesny samochód osobowy
FSO Polonez Caro Plus – jeden z ostatnich współczesnych produkowanych polskich samochodów

Samochódpojazd silnikowy służący do przewozu osób lub ładunków.

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Słowo samochód utrwaliło się w języku polskim jeszcze w czasach II Rzeczypospolitej, kiedy to zostało wybrane, w drodze konkursu, na słowo określające automobil. Termin samochód pochodzi od słów sam i chód, a więc określa pojazd samodzielnie się poruszający, czyli z własnym napędem. Spośród innych, branych pod uwagę słów, można wspomnieć określenie samojedź.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia samochodu.

Nad pojazdami napędzanymi parą myślano już w XVII wieku. W 1678 roku Ferdinand Verbiest miał zademonstrować taki pojazd cesarzowi chińskiemu, jednak nie ma na to żadnych dowodów. Dlatego za pierwszego konstruktora – wynalazcę pojazdu mechanicznego – uznaje się Francuza o nazwisku Nicolas-Joseph Cugnot, który zaprezentował swoje pionierskie dzieło napędzane silnikiem parowym w roku 1769.

W 1870 roku Austriak Siegfried Marcus skonstruował, nienadający się do powszechnego użytku, prototyp pojazdu mechanicznego z benzynowym silnikiem o zapłonie iskrowym. Z kolei inny konstruktor, Niemiec Carl Benz, zbudował swój trzykołowy automobil w roku 1885 (w 1886 uzyskał patent). W tych samych latach prace w dziedzinie silników spalinowych oraz pojazdów napędzanych takimi silnikami prowadzili wspólnie Wilhelm Maybach i Gottlieb Daimler. Nie wiadomo jednak dokładnie, kto, jako pierwszy, skonstruował zastosowany do napędu samochodów silnik o spalaniu wewnętrznym.

Napęd[edytuj | edytuj kod]

Napęd samochodu stanowi silnik. Najczęściej wykorzystywanym w samochodach typem silnika jest silnik spalinowy tłokowy. Produkowane są również samochody wyposażone jedynie w silnik elektryczny, czyli samochody elektryczne. Innym rodzajem napędu stosowanym w samochodzie jest napęd hybrydowy, będący połączeniem silnika spalinowego i silnika elektrycznego.

Źródło energii[edytuj | edytuj kod]

Niezbędnym elementem samochodu jest źródło energii, wymagane przez silnik do jego działania.

W przypadku zastosowania silnika spalinowego źródłem energii może być:

W przypadku zastosowania silnika elektrycznego źródłem energii może być:

Podział samochodów[edytuj | edytuj kod]

W poniższej tabeli zamieszczono przeglądowy spis popularnych typów i rodzajów współcześnie produkowanych samochodów, wraz z przykładami i/lub zdjęciami przykładowymi.

Podział pojazdów samochodowych
Typ samochodu Rodzaj samochodu Przykład Zdjęcie
Samochody osobowe Samochody sportowe Arrinera Hussarya GT FoS20162016 0625 150437AA (27902841425).jpg
Samochody miejskie Fiat 500 2013 Fiat 500 Lounge 1.2.jpg
Samochody luksusowe Mercedes-Benz W222 Mercedes-Benz S 500 (W 222) – Frontansicht, 6. April 2014, Neuss.jpg
Samochody sportowo-użytkowe Lexus RX Lexus RX 450h F Sport (IV) – Frontansicht, 14. Februar 2016, Düsseldorf.jpg
Samochody kempingowe Adria Vision Adriatik Vision.JPG
Samochody terenowe Honker Honkery.jpg
Samochody dostawcze Iveco Daily Iveco Daily (sixth generation) at IAA 2014.jpg
Samochody ciężarowe Ciężarowe samochody dostawcze Star S2000 Star 12.227 truck of Pocztex on Taduesza Kościuszki and Mickiewicza intersection in Kraków.jpg
Ciężarowe samochody terenowe Ural-4320 Ural-4320 - ETIF-2010 (1).jpg
Ciągniki siodłowe Scania R420 Scania R420 at Scania AB.jpg
Ciągniki balastowe Tatra T813 6x6 Tatra T813 - Pütnitz.jpg
Autobusy Solaris InterUrbino 12 Solaris InterUrbino 12.jpg
Samochody specjalne Samochody opancerzone Dzik (samochód) Dzik2 P1010026 2.jpg
Pożarowozy E-ONE, Ford Dsg Gainesville Fire Truck 20050507.jpg
Żurawie samochodowe Hydros T-351 Stalowa Wola Stalowa Wola crane.jpg
Ambulanse Fiat Ducato (AMZ-Kutno) AMBULANS FIAT DUCATO.jpg
Samochody asenizacyjne Jelcz Szambowoz - a mobile septic tank.jpg
Śmieciarki MAN TGA 28.350 MAN TGA 28.350 rechts.jpg
Zamiatarki Zamiatarka na podwoziu MAZ 2011. Карнавал на день города Донецка 434.jpg
Pługopiaskarki Pługopiaskarka na podwoziu samochodu Mitsubishi Fuso Canter 7C15D Snowplow. Spielvogel 1.JPG
Radiowozy Ford Crown Victoria Ford Crown Victoria 1.JPG
Wywrotki Jelcz 640 Blue Jelcz truck on Adama Mickiewicza avenue in Kraków.jpg
Betoniarki Betoniarka na bazie Tatra 815 Tatra Betonmischer in Prag, 2010.jpg
Samochody mogące poruszać się także po torach kolejowych Samochód ratownictwa technicznego Star Samochod szynowy (2).jpg

Elementy budowy samochodu[edytuj | edytuj kod]

Samochód w mieście[edytuj | edytuj kod]

Badania ruchu wskazują, że samochód w mieście spędza ok. 95% czasu na parkingu, będąc w użyciu zaledwie przez 5% swojego życia[2].

Istnieją badania, według których w dowolnie wybranym momencie dnia na Manhattanie prawie 1/3 kierowców krąży w poszukiwaniu miejsca do zaparkowania, na Brooklynie ten współczynnik wynosi 45%[3]. Donald Shoup przeprowadził pomiary na obszarze 15 przecznic w Los Angeles. Okazało się, że przeciętny kierowca musiał przejechać pół mili (ok. 800 metrów) w poszukiwaniu miejsca. Tylko w badanym rejonie łącznie kierowcy przejeżdżali bezużytecznie 950 000 mil (ok. 1,5 miliona kilometrów). „Jeśli takie wyniki osiągamy w jednej niewielkiej dzielnicy biznesowej, wyobraźmy sobie, jakie są skumulowane konsekwencje takiego bezowocnego jeżdżenia w skali kraju” – napisał Shoup[3].

Darmowe miejsca parkingowe w USA wymagają dopłat w wysokości 500 miliardów dolarów rocznie, co oznacza, że na każdego dolara wydanego przez kierowców na samochód pozostali obywatele muszą dopłacić pięćdziesiąt centów na miejsca parkingowe[4].

Samochód a środowisko[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem Gary’ego Fullera zanieczyszczenia generowane przez samochody odpowiadają w dużych miastach za około 1/4 zgonów spowodowanych pyłem PM2,5[5]. Obok pyłu występuje dwutlenek azotu, substancja, która znalazła się w centrum skandalu wokół fałszowania testów przez Volkswagena i ma podobny wpływ na ludzi[6].

W badaniu z 2011 r. porównano środki transportu biorąc przy tym pod uwagę środowiskowy koszt ich produkcji oraz użytkowania. W przypadku rowerów uwzględniono też dodatkowy wydatek energetyczny samych użytkowników w postaci spalonych kalorii. Według obliczeń emisja na każdy kilometr pokonany samochodem to 271 gram CO2 na kilometr na osobę (np. u pasażerów autobusów jest to 101 gram na kilometr na pasażera, a rowerzystów 21 gram)[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Grafenowe superkondensatory coraz doskonalsze.
  2. „Cars are parked 95% of the time”. Let’s check!
  3. a b Gone Parkin’ – The New York Times, web.archive.org, 28 listopada 2018 [dostęp 2019-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2018-11-28].
  4. Wayback Machine, web.archive.org, 24 października 2016 [dostęp 2019-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2016-10-24].
  5. Air pollution: how big a problem is it for cyclists? | Environment | The Guardian, web.archive.org, 28 października 2018 [dostęp 2019-02-17] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-28].
  6. Wszechobecny zabójca, [w:] Peter Walker, Jak rowery mogą uratować świat, Kraków: Wysoki Zamek, ISBN 978-83-950387-4-7.
  7. Cycle more Often 2 cool down the planet!, 2011 [zarchiwizowane z adresu 2019-02-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]