Samuel Fränkel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Samuel Fränkel
שמואל פרנקל
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 22 listopada 1801
Biała
Data i miejsce śmierci 28 lipca 1881
Prudnik
Miejsce spoczynku Cmentarz żydowski w Prudniku
Zawód, zajęcie przemysłowiec
Wyznanie judaizm
Rodzice Abraham Isaak Fränkel, Chandel Fränkel
Małżeństwo Ester Polke
Dzieci Zwi, Menachem, Jehuda, Akiba, Dorothea, Cäcilie, Josef, Jenny, Abraham, Albert, Auguste, Rosalie, Emanuel, Hermann
Grobowiec Samuela Fränkla i jego żony Esther

Samuel Fränkel (hebr. ‏שמואל פרנקל‎; ur. 22 listopada 1801 w Białej, zm. 28 lipca 1881[1] w Prudniku) – niemiecki przemysłowiec, założyciel tkalni lnu i adamaszku (późniejszy „Frotex”) w Prudniku.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z żydowskiej rodziny kupieckiej. Był synem Abrahama Isaaka Fränkla (1750–1835) i jego drugiej żony Chandel Fränkel (1773–1866)[2]. W 1824 Samuel poślubił Esterę Polke (1802–1879), córkę Löbela Polkego i Berachy Adler[3]. W małżeństwie tym urodziło się czternaścioro dzieci (jedenaścioro przeżyło wiek dziecięcy): Zwi, Menachem, Jehuda (1825–1858), Akiba (1826–1834), Dorothea (1829–1904), Cäcilie (1830–1916), Josef (1831–1864) Jenny (1833–1892), Abraham (1835–1904), Albert (1837–1909), Auguste (1838–1919), Rosalie (1840–1913), Emanuel (1842–1920) i Hermann (1844–1901).

W roku 1827 Samuel Fränkel wraz z rodziną przeniósł się z Białej do Prudnika[4]. Po zamieszkaniu w Prudniku założył sklep w wynajmowanej kamienicy na Rynku, w którym sprzedawał między innymi tkaniny wytwarzane w lokalnych warsztatach, materiały lniane, parasole, porcelanę i zabawki. Dopiero w 1839 kupił budynek od Barbary Pulzner za 3090 talarów[3].

W 1845 roku Fränkel założył fabrykę tkanin lnianych tuż nad brzegiem rzeki Prudnik przy ulicy Nyskiej (daw. Neisserstrasse)[5]. W 1847 przejął konkurencyjną, bankrutującą fabrykę Augusta Thilla z Królowych[6]. Zakład Fränkla bardzo szybko stał się jednym z największych zakładów tekstylnych nie tylko na Śląsku i w Niemczech, ale również w Europie. Otworzył kilka filii (między innymi w Berlinie, Augsburgu, Głuchołazach, Kietrzu i Korfantowie[7]), by w końcu stać się jednym z największych producentów lnu na świecie[8].

Został przewodniczącym prudnickiej gminy żydowskiej po jej utworzeniu w 1854[3].

W grudniu 1864 roku zmieniono formę organizacyjną firmy, która odtąd aż do 1934 widniała w rejestrze handlowym jako Die Offene Handelsgesellschaft S. Fränkel (Otwarta Spółka Handlowa S. Fränkel). Tworzyli ją Samuel Fränkel, jego syn Albert oraz mąż jego córki Augusty Josef Pinkus[6].

Często organizował odczyty poezji oraz kameralne koncerty znanych na świecie pianistów (m.in. Wilhelma Backhausa i Waltera Giesekinga)[8].

Fränkel zmarł 28 lipca 1881. Został pochowany na cmentarzu żydowskim w Prudniku[9]. Na mocy jego testamentu przekazano 900 marek prudnickim szpitalom, 2100 klasztorowi Bonifratrów na zakup nowych łóżek do przyklasztornej lecznicy i 15000 marek prudnickiemu magistratowi, z czego co roku 11 listopada i 11 grudnia wydawano na węgiel, który rozdawano potrzebującym mieszkańcom miasta[3]. Właścicielem fabryki został jego zięć Josef Pinkus[7]. Przedsiębiorstwo istniało do 2011 jako Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex”[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]