Santuario Basilica San Valentino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Santuario Basilica San Valentino
kościół parafialny
Ilustracja
Fasada kościoła
Państwo  Włochy
Miejscowość Terni
Wyznanie katolicyzm
Kościół Kościół łaciński
Diecezja Terni-Narni-Amelia
Wezwanie św. Walentego
Przedmioty szczególnego kultu
Relikwie św. Walentego
Położenie na mapie Umbrii
Mapa lokalizacyjna Umbrii
Santuario Basilica San Valentino
Santuario Basilica San Valentino
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Santuario Basilica San Valentino
Santuario Basilica San Valentino
Ziemia42°32′49,4″N 12°18′34,8″E/42,547056 12,309667
Strona internetowa

Santuario Basilica San Valentino (pol. Sanktuarium i bazylika[a] św. Walentego) – rzymskokatolicki kościół w Terni. Jest kościołem parafialnym w diecezji Terni-Narni-Amelia[1]. Stanowi centrum kultu św. Walentego, którego relikwie znajdują się w kościele i który jest tradycyjnie uważany za patrona zakochanych. W dzień jego męczeńskiej śmierci, przypadający 14 lutego, w Terni odbywają się uroczystości religijne i świeckie.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kult św. Walentego i pierwszy kościół pod jego wezwaniem[edytuj | edytuj kod]

Walenty, jeden z najbardziej czczonych świętych na świecie, był obywatelem Terni w Umbrii[2]. 14 lutego 273 roku z rozkazu prefekta Rzymu Furiusa Placidusa poniósł męczeńską śmierć przez ścięcie, najprawdopodobniej na Via Flaminia koło Terni[3]. Wzmianka o tym znajduje się m.in. w Martyrologium Hieronymianum, zredagowanym między pierwszą połową V a pierwszą połową VI wieku. Począwszy od VI–VII wieku biskup św. Walenty był czczony w Terni. Istnienie „bazyliki Beati Valentini episcopi et martyris” w Terni, w miejscu historycznego spotkania w 742 roku między papieżem Zachariaszem a królem Longobardów Liutprandem, zostało natomiast potwierdzone w Liber Pontificalis. Papież Mikołaj I Wielki, wymieniony w tym samym tekście, wspomina o „monasterium Sancti Valentini” (klasztorze św. Walentego) w pobliżu Terni. Wspomniany klasztor należał od około VII wieku do benedyktynów. Diecezja Terni została zniesiona w 598 roku, a jej terytorium włączono najpierw do diecezji Narni, a następnie Spoleto. Los diecezji podzielił też klasztor. W 1218 roku papież Honoriusz III restytuował diecezję Terni i klasztor benedyktynów. Do początku XVI wieku losy kościoła nie były znane. Kościół ten odwiedził pod koniec XVI wieku kardynał Paolo Camillo Sfrontato, który był namiętnym kolekcjonerem pamiątek. Spotkał się on z miejscowym biskupem, Giovannim Antoniem Onoratim. Onorati otrzymał w 1605 roku zezwolenie papieża Pawła V na rozpoczęcie poszukiwań relikwii św. Walentego i jego wiernych uczniów, które ostatecznie znaleziono w pobliżu ołtarza. Wydarzenie to zapoczątkowało budowę nowej świątyni[2].

Obecny kościół[edytuj | edytuj kod]

XVII – XIX wiek[edytuj | edytuj kod]

Prace nad budową obecnego kościoła rozpoczęły się w 1606 roku i trwały kilka lat, ale już w 1609 roku pojawili się w niej karmelici bosi[2]. 22 lipca 1618 roku relikwie św. Walentego zostały uroczyście wniesione do świątyni, której budowa została ukończona w 1630 roku[4]. W 1625 roku arcyksiążę Austrii Leopold V Habsburg, podróżujący do Rzymu, odwiedził świątynię. Przejął na siebie dalsze finansowanie budowy nowego, marmurowego ołtarza, ukończonego w 1632 roku. Zobowiązał się też do przekazania świątyni części czaszki świętego, którą otrzymał kilka wieków wcześniej w darze jeden z jego przodków. W 1630 roku relikwie świętego (czaszkę, szczęki z kilkoma zębami, pozostałe zęby i prochy) wraz posągiem umieszczono w ozdobnej urnie[2]. Z okazji prac przy ołtarzu odnowiono całe wnętrze kościoła. wykorzystano przy tym wiele materiałów, odzyskanych z wcześniej istniejących budynków i kamienie, naniesione w wyniku wylania rzeki Rivo. Z tego samego okresu pochodzą srebrne posągi ołtarza głównego i pomniki nagrobne rodziny Sciamanna[3]. W 1644 roku wydany został dekret, na mocy którego św. Walenty został ogłoszony głównym patronem Terni. Pod koniec XVII wieku wykonano srebrny sarkofag, w którym złożono szczątki świętego. Za ołtarzem głównym znajdowała się tzw. Confessione di San Valentino – ołtarz zbudowany tuż nad grobem świętego, z XVII-wiecznym obrazem, ukazującym jego męczeństwo[4]. Po 1873 roku klasztor karmelitów, sprzedany gminie Terni, był wykorzystany do celów świeckich; przez około pięćdziesiąt lat gmina całkowicie przebudowała go na mieszkania. Kościół został przekazany duchowieństwu świeckiemu[2].

XX wiek[edytuj | edytuj kod]

W 1906 roku karmelici bosi powrócili do Terni i wybudowali po wschodniej stronie kościoła skromny klasztor, odrestaurowany w 1955 roku. Sama bazylika, zaniedbana i znajdująca się w stanie upadku, została całkowicie odnowiona w latach 1924–1927 przez ojca Valemmo Poscia[2]. W latach 1965–1970 proboszcz Capogrossi nadzorował kompletny remont dachu kościoła, zbudował ołtarz Świętego Dzieciątka z Pragi, zastępując nim poprzedni ołtarz Najświętszego Serca, a także wyposażył kościół w system centralnego ogrzewania. Posąg św. Walentego został odnowiony w latach 70. XX wieku. W 2003 roku jego grób został przeniesiony do nowego ołtarza. W tym samym roku powróciła do Terni część czaszki świętego, skradziona z jego grobu w 1979 roku[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Fasada jest rozczłonkowana pilastrami[2]. Wykwintny portal zwieńczony dużym centralnym oknem został zbudowany w 1854 roku[5]. Stiukowe rzeźby, przedstawiające świętych patronów miasta, Walentego i Anastazego, zostały dodane w XIX wieku[2].

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Ołtarz główny z relikwiarzem św. Walentego

Bazylika została wzniesiona zgodnie ze schematem kontrreformacji. Jej wnętrze tworzy jedna, duża nawa z kaplicami bocznymi po obu stronach, dwie większe kaplice znajdują się w ramionach transeptu. W prezbiterium przed ołtarzem głównym znajduje się mensa ołtarzowa a pod nią – trumna z relikwiami św. Walentego. Wnętrze jest rozczłonkowane masywnymi pilastrami z kapitelami w porządku jońskim, ozdobionymi girlandami. Dwie kaplice z każdej strony były własnością kilku ważnych rodzin w mieście. Najciekawsze artystycznie są kaplice transeptu. Kaplica z prawej strony, poświęcona św. Michałowi, była prywatną kaplicą rodziny Sciamanna. Po obu jej stronach znajdują się nagrobki kilku członków rodziny, a w jej centrum ołtarz z obrazem Św. Michał Archanioł pokonujący diabła, pędzla Cavaliera d'Arpino. Kaplica z lewej strony poświęcona jest karmelitańskiej świętej, Teresie z Ávili. Obraz w jej ołtarzu, Madonna z Dzieciątkiem pomiędzy świętymi Józefem a Teresą, namalował Lucas De La Haye, karmelitański artysta z drugiej połowy XVII wieku, odpowiedzialny za dekorację wnętrza. Oprócz wspomnianego obrazu pozostawił po sobie inne arcydzieła, w tym obraz ołtarza głównego, Św. Walenty proszący Najświętszą Maryję Pannę o opiekę nad Terni oraz obrazy: Adorację pasterzy, Adorację Trzech Króli , Czterej Ewangeliści i serię z męczennikami z Terni (Catulusem, Saturninem, Luciem i uczniami biskupa Walentego), zachowanymi w nawie głównej. Jego styl jest w pełni barokowy: figury pokryte wystawną draperią, poruszaną przez wiatr, nasycone zostały ciepłymi kolorami, sugerującymi wpływ malarstwa weneckiego na artystę. W prezbiterium znajduje się duże płótno przedstawiające Ukrzyżowanie. W jednej z kaplic nawy widnieje obraz Madonna z Dzieciątkiem i świętymi: Wawrzyńcem, Janem Chrzcicielem i Bartłomiejem, namalowany w 1635 roku przez pochodzącego z Todi Andreę Polinori. Inspiracją dla tego artysty był Caravaggio. W krypcie znajduje się dawny ołtarz, umieszczony nad arcosolium, w którym znaleziono szczątki św. Walentego. Niektóre znaleziska z terenu pochówku świętego zgromadzono w miejscu obok krypty[2].

Święto św. Walentego[edytuj | edytuj kod]

Św. Walenty jest uważany za patrona zakochanych dzięki pewnej legendzie, według której miał on być pierwszym duchownym, który pobłogosławił związek pogańskiego legionisty z młodą chrześcijanką. Św. Walenty był biskupem miasta Terni, walczącym o społeczność chrześcijańską w czasach ciężkich prześladowań przez Rzym. Za swoją działalność poniósł męczeńską śmierć, a w 496 roku Kościół ustanowił jego święto, aby uczcić miłość, postać świętego i zastąpić pogańskie święto luperkalia, podczas którego kobiety i mężczyźni wkładali do urny swoje imiona, a dziecko losowało je. Wylosowane w ten sposób pary żyły razem przez cały rok. Każdego roku 14 lutego odbywa się w Terni tradycyjny festiwal połączony z procesją po ulicach miasta i uroczystościami eucharystycznymi. Wzdłuż ulic miasta nieopodal bazyliki odbywają się historyczne targi San Valentino[5].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Tytuł zwyczajowy, świątynia nie ma formalnego tytułu bazyliki.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Parrocchiemap.it: Parrocchia di S.Valentino Vescovo e Martire (wł.). www.pmap.it. [dostęp 2018-02-15].
  2. a b c d e f g h i j Diocesi di Terni Narni Amelia: San Valentino patrono di Terni (wł.). www.diocesi.terni.it. [dostęp 2018-02-15].
  3. a b Antica Via Flaminia: Basilica di San Valentino (wł.). www.anticaviaflaminia.it. [dostęp 2018-02-15].
  4. a b Italia Virtual Tour: Basilica di San Valentino (wł.). www.italiavirtualtour.it. [dostęp 2018-02-15].
  5. a b Vaticano.com: Santuario Basilica San Valentino (wł.). www.vaticano.com. [dostęp 2018-02-15].