To jest dobry artykuł

Sap (album)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy minialbumu zespołu Alice in Chains z 1992 roku. Zobacz też: inne znaczenie tego słowa.
Sap
Minialbum zespołu Alice in Chains
Wydany 4 lutego 1992
Nagrywany 20–26 listopada 1991 w London Bridge Studio, Seattle[1]
Gatunek rock akustyczny[2]
Długość 20:49
Wydawnictwo Columbia
Producent Rick Parashar
Album po albumie
Minialbumy

Sap – drugi minialbum amerykańskiego zespołu muzycznego Alice in Chains, wydany 4 lutego 1992 nakładem wytwórni Columbia. Procesem produkcji zajął się Rick Parashar. Niespełna tygodniowa sesja nagraniowa odbyła się w listopadzie 1991 w London Bridge Studio w Seattle. W trakcie jej trwania muzycy zarejestrowali pięć utworów, będących w głównej mierze autorstwa Jerry’ego Cantrella. Wydanie minialbumu w formacie CD zawiera cztery kompozycje. Piąta z nich – zamykająca zestaw „Love Song” – została dodana w postaci bonusu jako ukryty utwór.

Sap charakteryzuje się akustycznym brzmieniem i melancholijnym nastrojem. Na minialbumie, w charakterze gościnnym, wystąpili zaprzyjaźnieni z zespołem artyści: Ann Wilson, Chris Cornell i Mark Arm. 18 stycznia 1994 Sap, po przekroczeniu progu pół miliona sprzedanych egzemplarzy w Stanach Zjednoczonych, uzyskał od Recording Industry Association of America (RIAA) certyfikat złotej płyty.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Po wydaniu debiutanckiego albumu studyjnego Facelift w 1990 zespół aktywnie koncertował w ramach Facelift Tour, występując m.in. w roli supportu przed Extreme[3], Iggy Popem[4] i Megadeth[5] oraz biorąc udział w amerykańskiej części trasy Clash of the Titans, skupiającej najbardziej znane ówcześnie grupy thrashmetalowe[6]. 16 sierpnia 1991 zespół zainaugurował udział w tournée Van Halen For Unlawful Carnal Knowledge Tour[7]. W trakcie jego trwania muzycy przystąpili do prac nad materiałem na drugi album studyjny oraz ścieżką dźwiękową do filmu Samotnicy (1992, reż. Cameron Crowe). Sesja odbyła się w listopadzie w London Bridge Studio w Seattle przy współpracy Ricka Parashara, i trwała od dwóch do trzech tygodni[8]. Członkowie zespołu zarejestrowali dziesięć utworów[5], spośród których kilka w odmiennej stylistyce brzmieniowej. Jak wspominał Jerry Cantrell: „Gdy przygotowywaliśmy demo na drugą płytę, powstało trochę materiału, który nam się bardzo podobał, lecz nie odzwierciedlał stylu zespołu. Mieliśmy świetną muzykę, którą szkoda było stracić, która pewnie nie trafiłaby na album. Postanowiliśmy wydać EP. Sami to zrobiliśmy, sami wyprodukowaliśmy”[9].

Nagrywanie[edytuj | edytuj kod]

Proces nagrań rozpoczął się 20 listopada 1991 i trwał sześć dni[1]. Wyselekcjonowane utwory zespół zarejestrował pod kierownictwem producenta Ricka Parashara[8]. W trakcie sesji do studia zaproszono Ann Wilson z zespołu Heart[10], Chrisa Cornella z Soundgarden oraz Marka Arma, lidera Mudhoney[11]. Cantrell w następujących słowach odniósł się do tego pomysłu: „Gdy skończyliśmy cztery utwory na Sap, siedząc w studiu pewnej nocy powiedziałem, że może ściągnęlibyśmy Ann z Heart do zaśpiewania w kilku piosenkach, i jak się uda to Chrisa oraz kogokolwiek innego, kogo uda nam się znaleźć”[12].

Ann Wilson zarejestrowała partie wokalu wspierającego w utworach „Brother”, „Am I Inside” i „Love Song”[13]. Cornell i Arm zaśpiewali obok Cantrella i Layne’a Staleya w kompozycji „Right Turn[11][14], którą nagrano pod szyldem Alice Mudgarden. Nazwę utworzono z kontaminacji Alice in Chains, Mudhoney i Soundgarden[11]. Współpracujący ze studiem asystent inżyniera dźwięku Dave Hillis przyznał, że Arm był zdenerwowany podczas nagrań. „Rozmawialiśmy w holu, miał ze sobą sześciopak piwa i zaczął pić jedno z nich. Spytałem czemu jest taki zdenerwowany. Uważał, że jego głos nie będzie pasował do ogólnego klimatu utworu (…) Byłem ciekaw jak na tę sytuację zareaguje Rick, który nie miał doświadczenia z muzyką Mudhoney i stylem Marka. Pamiętam, że gdy śpiewał, Rick spojrzał na mnie i powiedział: «to jest świetne»”[11]. Cantrell w trakcie sesji korzystał z gitary klasycznej firmy Ovation[9].

Analiza[edytuj | edytuj kod]

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

Od lewej: Ann Wilson wystąpiła gościnnie w utworach „Brother”, „Am I Inside” i „Love Song”. Cornell i Arm zaśpiewali w kompozycji „Right Turn”, nagranej pod szyldem Alice Mudgarden[15]

Minialbum oferuje proste struktury utworów[12] o balladowo-akustycznym brzmieniu i melancholijnym nastroju[16]. W porównaniu do poprzednich wydawnictw zespołu, partie gitary elektrycznej na Sap stanowią jedynie akompaniament dla instrumentów akustycznych[17].

Jeff Gilbert z miesięcznika „Guitar World” napisał: „Praca gitary Cantrella na Sap reprezentuje prywatne przebicia melodyjne, harmonijne i koncepcyjne”[12]. Don Kyle na łamach brytyjskiego „Kerrang!” przyznał: „Sap otwiera «Brother», surrealistyczny, niejasny wschodni hymn, który oferuje eteryczny, akustyczny riff i wokal wspierający w postaci Ann Wilson z zespołu Heart”[18]. Mark Cooper z magazynu „Q” napisał: „Brzdąkanie gitary akustycznej, a nawet flirtowanie z walcowatym bluesem faworyzowanym przez Led Zeppelin lub The Allman Brothers Band, lecz Staley i Cantrell w swych głosach pozostają nieprzejednani, wyrwani wewnętrznie z jelit bólu[19]. Kristina Estlund, w recenzji zamieszczonej na łamach „Rock Beat”, podkreśliła, że „«Brother» jest połączeniem łagodzących partii wokalnych ze zrelaksowanym, przechodzącym tempem”. Odnosząc się do partii gitar w „Got Me Wrong” autorka przyznała, że są „niesamowite”. Na temat „Right Turn” napisała: „Mocny tekst połączony z poważnym nisko-buczącym wokalem Layne’a i potężną instrumentalną partią Cornella”. Brzmienie „Am I Inside” Estlund porównała do duetu Simon & Garfunkel, podkreślając przy tym psychodeliczną grę fortepianu i gitary[20]. Jordan Babula z „Teraz Rocka” zwrócił uwagę na fakt, że płyta charakteryzuje się „niechlujnym i surowym brzmieniem”. Odnosząc się do warstwy brzmieniowej napisał: „«Got Me Wrong» cechuje akustyczna zwrotka i przesterowane gitary w refrenach”. „Am I Inside” przyrównał do stylu country[21].

Zamykający „Love Song” stanowi wspólny żart zespołu, gdzie muzycy pozamieniali się instrumentami, a tekst jest improwizowany[9]. „Layne grał na perkusji, Sean [Kinney] śpiewał, Jerry i Mike [Starr] pozamieniali się gitarami. To było głupie” – wspominał Hillis[11].

Teksty[edytuj | edytuj kod]

Warstwa liryczna, napisana w głównej mierze przez Cantrella, skupia się na temacie relacji interpersonalnych, gdzie wyczuwalny jest stan melancholii[17]. Otwierający minialbum „Brother” odnosi się do okresu, gdy rodzice muzyka rozwiedli się. „Zostałem z moim starszym bratem u siostry mamy. Mieliśmy jeszcze siostrę Cheri. David odszedł z ojcem do wspólnego życia. Mnie jako małemu chłopcu potrzebna była w tamtym czasie osoba, w której miałbym oparcie, poczucie bezpieczeństwa. Kiedy odszedł z ojcem, nie widzieliśmy się jakieś sześć lub siedem lat. I właśnie o tym opowiada ten utwór, o czasie kiedy byliśmy rozłączeni” – wspominał gitarzysta[22]. „Got Me Wrong” opisuje historię mężczyzny i kobiety. Muzyk przyznał, że „to o dziewczynie z którą spotykałem się w czasie, kiedy zerwałem ze swoją prawdziwą miłością. Wiele razy będziesz musiał komuś powiedzieć, dlaczego nie chcesz być w związku, jakiego rodzaju człowiekiem jesteś. Zostaniesz wysłuchany, lecz będą sądzić, że mogą cię zmienić”[22]. „Right Turn” również porusza temat relacji interpersonalnych, co Cantrell skomentował w następujący sposób: „Chodzi o to, jak kobieta i mężczyzna widzą siebie nawzajem”[22]. Tekst przedostatniej kompozycji „Am I Inside”, będący autorstwa Staleya, ma mroczny i depresyjny charakter, który porusza motyw samotności. Ze względu na przygnębiający klimat, Kristina Estlund opisała go jako „ciężki”[20].

Oprawa graficzna[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie okładki minialbumu wykonano na terenie Griffith Park
Pomysłodawcą nagrania minialbumu był Sean Kinney

Autorem oprawy graficznej jest David Coleman[23]. Zdjęcia wykonał Rocky Schenck, który 22 grudnia udał się wraz ze swoim asystentem do Griffith Park w Los Angeles. Jak wspominał: „Miałem kilka świetnych zdjęć, między innymi czterech wiader zwisających z ogromnego, starego drzewa, które symbolizowałyby każdego z muzyków, ale ostatecznie skończyło się na zdjęciu, gdzie użyliśmy jednego wiadra”[24].

Na początku 1992 Schenck poleciał samolotem do Seattle, gdzie 3 stycznia odbyła się promocyjna sesja zdjęciowa. Wedle słów autora, wiele fotografii ze wspomnianej sesji nie zostało opublikowanych. Pomysłem muzyków, który został wykorzystany na tylnej stronie opakowania płyty, było uwiecznienie ich na zdjęciu, w trakcie kiedy oddają mocz na wykonane wcześniej zdjęcia autorstwa Schencka[24].

Pomysłodawcą nazwy minialbumu jest Kinney[14]. Cantrell przyznawał na łamach „Guitar World”: „Przyśniło mu się, że zamieściliśmy te piosenki na EP-ce i nazwaliśmy ją Sap. Miał wizję, że mówiliśmy o tym na konferencji prasowej i że płyta cieszyła się powodzeniem. Przysięgam. Następnego dnia spotkaliśmy się i Sean mówi: «chłopaki, miałem sen. Powinniśmy to wydać, żeby się nie zmarnowało». Tak zrobiliśmy. Nagraliśmy całość w cztery czy pięć dni. Trzy z czterech numerów pochodziły ze starszych sesji, wystarczyło je zmiksować[25].

Wydanie[edytuj | edytuj kod]

Sap został opublikowany 4 lutego 1992 nakładem wytwórni Columbia, początkowo jedynie na terenie Stanów Zjednoczonych[2][9]. W jednym z wywiadów Cantrell stwierdził, że minialbum był wydany bez żadnego rozgłosu i singla, dzięki czemu znany był tylko garstce ludzi z otoczenia zespołu[14]. W innym wywiadzie muzyk podkreślił, że zmiana stylistyki brzmieniowej była zamierzonym zabiegiem. „Staraliśmy się pokazać, że nie jesteśmy tylko zespołem metalowym. Choć gramy metal, to czasami lubimy prezentować także inne gatunki”[26].

Oprócz standardowego CD, w 1994 Sap ukazał się na podwójnym winylu w limitowanej ilości 2,5 tys. sztuk wraz z Jar of Flies[27] (Jar of Flies był na pierwszej i drugiej stronie, Sap na trzeciej, a na czwartej znajdowało się logo zespołu)[28]. W Wielkiej Brytanii Sap i Jar of Flies zostały wydane jako podwójne CD[29].

Minialbum został ponownie wydany 21 marca 1995 w formacie kasety magnetofonowej[22], gdy „Got Me Wrong” wszedł w skład ścieżki dźwiękowej do filmu Clerks – Sprzedawcy (1994, reż. Kevin Smith) i opublikowano go w listopadzie 1994 na singlu promocyjnym[14]. Utwór stał się przebojem, zyskując uznanie w rozgłośniach radiowych[30]. 14 stycznia 1995 uplasował się na 22. pozycji notowania opracowywanego przez „BillboardModern Rock Tracks[31]. 4 marca utwór osiągnął 7. miejsce na liście Album Rock Tracks[32].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Krytyczny[edytuj | edytuj kod]

Recenzje
Wydawca Ocena
AllMusic 4/5 gwiazdek[33]
Encyclopedia of Popular Music 3/5 gwiazdek[34]
Kerrang! 3/5 gwiazdek[18]
Rolling Stone Album Guide 3/5 gwiazdek[35]
Spin Alternative Record Guide 7/10 gwiazdek[36]
Tylko Rock 3.5/5 gwiazdek[37]

Recenzując minialbum, Steve Huey napisał za pośrednictwem AllMusic, że „Sap był sporym odkryciem, zawierającym cztery akustyczne ballady, gdzie brzmienie zespołu poszło w bardziej melancholijnym i łagodniejszym kierunku, stanowiąc tym samym zupełne przeciwieństwo Facelift [1990]”. Autor podkreślił, że mimo tak melancholijnego brzmienia, utwory wciąż zachowują ponury i przygnębiający nastrój, dzięki czemu nawiązują do tych z debiutanckiego wydawnictwa. Huey zwrócił uwagę na fakt, że w czterech pierwszych utworach widoczna jest dojrzałość i subtelność, których posępne piękno psuje „Love Song”, nagrany w formie wspólnej zabawy całego zespołu. Zdaniem recenzenta utwór ten nie pasuje do klimatu płyty[33]. Don Kyle z brytyjskiego tygodnika „Kerrang!” napisał: „Sap jest lekko ciekawym urozmaiceniem, szansą dla Alice in Chains na dostrzeżenie ich innej osobowości”[18].

Komercyjny[edytuj | edytuj kod]

8 stycznia 1994 Sap uplasował się na 9. lokacie duńskiej listy Nielsen Music Control & IFPI[38]. 18 stycznia uzyskał od zrzeszenia Recording Industry Association of America (RIAA) certyfikat złotej płyty, po przekroczeniu progu pół miliona sprzedanych egzemplarzy w Stanach Zjednoczonych[39]. 15 kwietnia 1995 Sap zadebiutował na 29. pozycji Top Pop Catalog Albums, notowania opracowywanego przez „Billboard”[40], na którym utrzymał się przez siedem tygodni[41]. Według danych opublikowanych przez system Nielsen SoundScan minialbum uzyskał na terenie Stanów Zjednoczonych nakład sprzedaży w ilości 663 tys. kopii[42].

Lista utworów[edytuj | edytuj kod]

Nr Tytuł utworu AutorzyDługość
1.„Brother”Jerry Cantrell4:27
2.Got Me WrongCantrell4:12
3.Right TurnCantrell3:17
4.„Am I Inside”Layne Staley • Cantrell5:09
5.„Love Song” (ukryty utwór)Sean Kinney3:44
20:49

Personel[edytuj | edytuj kod]

Opracowano na podstawie materiału źródłowego[23]:

Alice in Chains

Muzycy sesyjni

Produkcja

Oprawa graficzna

Management

Pozycje na listach i certyfikaty[edytuj | edytuj kod]

Minialbum[edytuj | edytuj kod]

Lista (1994) Pozycja
Nielsen Music Control & IFPI (Dania)[38] 9
Lista (1995) Pozycja
Top Pop Catalog Albums (Stany Zjednoczone)[40] 29

Single promocyjne[edytuj | edytuj kod]

Rok Utwór Najwyższa
pozycja
USA Album Rock Tracks
[32][43]
USA Modern Rock Tracks
[31][44]
1994 Got Me Wrong 7 22

Certyfikaty[edytuj | edytuj kod]

Państwo Certyfikat Sprzedaż
Stany Zjednoczone (RIAA)[39]
złota płyta
663 000+[a][42]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Sprzedaż ustalona na podstawie danych opublikowanych przez Nielsen SoundScan[42].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Poligrafia dołączona do promocyjnego CD Jar of Flies/Sap; wyd. Columbia, nr kat. 660047 2.
  2. a b Justin Henderson: Grunge: Seattle. Roaring Forties Press, 2010, s. 79. ISBN 978-0312358198. (ang.)
  3. de Sola 2015 ↓, s. 131.
  4. de Sola 2015 ↓, s. 134.
  5. a b de Sola 2015 ↓, s. 141.
  6. Prato 2009 ↓, s. 264; de Sola 2015 ↓, s. 143.
  7. de Sola 2015 ↓, s. 152.
  8. a b de Sola 2015 ↓, s. 159.
  9. a b c d Katherine Turman. Unchained. „Guitar World”, s. 23–24, 104, kwiecień 1992. ISSN 1045-6295. 
  10. de Sola 2015 ↓, s. 161.
  11. a b c d e de Sola 2015 ↓, s. 162.
  12. a b c Jeff Gilbert. Rain Man. „Guitar World”, s. 29–37, styczeń 1993. ISSN 1045-6295. 
  13. Jake Brown: Alice in Chains: In the Studio. Rock N’ Roll Books, 2010. ISBN 0-9726142-6-5. (ang.)
  14. a b c d Prato 2009 ↓, s. 340.
  15. de Sola 2015 ↓, s. 161–162.
  16. Anderson 2007 ↓, s. 94–95.
  17. a b Chris Gill. Alice in Chains – Dirt. „Guitar World”, s. 53–60, wrzesień 1999. ISSN 1045-6295. 
  18. a b c Don Kyle. Mind the Sap. „Kerrang!”, 1992. ISSN 0262-6624. 
  19. Mark Cooper. Suffocating. „Q”, s. 93, luty 1994. ISSN 0955-4955. 
  20. a b Kristina Estlund. Alice in Chains: Sap. „Rock Beat”, s. 11, marzec 1992. OCLC 861188848. 
  21. Jordan Babula. Alice in Chains – Sap. „Teraz Rock”, s. 71, czerwiec 2006. ISSN 1730-394X. 
  22. a b c d Poligrafia dołączona do albumu Music Bank; wyd. Columbia, nr kat. CK 69584.
  23. a b Poligrafia dołączona do minialbumu Sap; wyd. Columbia, nr kat. 44K 74182.
  24. a b de Sola 2015 ↓, s. 163.
  25. Bartek Koziczyński. Alice in Chains. Bezsenność w Seattle. „Teraz Rock”, s. 68, czerwiec 2006. ISSN 1730-394X. 
  26. Jeff Kitts. Primecuts. „Guitar School”, s. 12, 40, maj 1994. ISSN 1058-0220. 
  27. Gillian G. Gaar. A Band Called Alice. „Goldmine”, s. 54–56, 58, 5 sierpnia 1994. ISSN 1055-2685. 
  28. Poligrafia dołączona do winyla Jar of Flies/Sap; wyd. Columbia, nr kat. 475713 1.
  29. Poligrafia dołączona do albumu Jar of Flies/Sap; wyd. Columbia, nr kat. 475713-4.
  30. Anderson 2007 ↓, s. 94.
  31. a b Modern Rock Tracks. „Billboard”, s. 63, 14 stycznia 1995. ISSN 0006-2510. 
  32. a b Album Rock Tracks. „Billboard”, s. 87, 14 marca 1995. ISSN 0006-2510. 
  33. a b Steve Huey: Sap – Alice in Chains (ang.). AllMusic. [dostęp 2011-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-17)].
  34. Colin Larkin: Encyclopedia of Popular Music (5th ed.). Omnibus Press, 2011. ISBN 978-0-85712-595-8. (ang.)
  35. Greg Kot: New Rolling Stone Album Guide. Christian Hoard, Nathan Brackett (red.). Fireside, 2004, s. 13. ISBN 0-7432-0169-8. (ang.)
  36. Craig Marks, Eric Weisbard: Spin Alternative Record Guide. Vintage, 1995. ISBN 978-0679755746. (ang.)
  37. Grzegorz Kszczotek. Sap. „Tylko Rock”, s. 56, maj 1994. ISSN 1230-2317. 
  38. a b Top 10 Sales in Europe. „Music & Media”, s. 12, 8 stycznia 1994. OCLC 29800226. 
  39. a b Gold & Platinum – RIAA (ang.). Recording Industry Association of America. [dostęp 2011-07-20].
  40. a b Top Pop Catalog Albums. „Billboard”, s. 46, 15 kwietnia 1995. ISSN 0006-2510. 
  41. Top Pop Catalog Albums. „Billboard”, s. 57, 27 maja 1995. ISSN 0006-2510. 
  42. a b c David Basham: Got Charts? Tracing Crow’s Flight, Alice in Chains’ Legacy (ang.). MTV. [dostęp 2015-07-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-06-24)].
  43. Alice in Chains – Chart History – Mainstream Rock Songs (ang.). Billboard. [dostęp 2015-08-13].
  44. Alice in Chains – Chart History – Alternative Songs (ang.). Billboard. [dostęp 2015-08-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]