Sarkofag Juniusa Bassusa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sarkofag Juniusa Bassusa
Ofiara Izaaka, powiększenie sceny z sarkofagu

Sarkofag Juniusa Bassusa – pochodzący z IV wieku marmurowy sarkofag, uważany za jeden z najwybitniejszych przykładów wczesnochrześcijańskiej sztuki sepulkralnej[1][2]. Znajduje się w Museo Storico del Tesoro della Basilica di San Pietro w Watykanie[3].

Sarkofag został odkryty w 1597 roku w Grotach Watykańskich pod Bazyliką św. Piotra[3]. Zgodnie z umieszczoną na nim inskrypcją został wykonany dla zmarłego w 359 roku neofity Juniusa Bassusa[3][4], konsula z roku 331[1]. Wykonany z marmuru pentelickiego[2], ma wymiary 2,4×1,4×1,0 m[3].

Frontowa ściana sarkofagu podzielona jest na wypełnione dekoracjami dwa pasy, z których każdy podzielony jest kolumienkami na pięć scen[2]. Kolumnada w górnym pasie zwieńczona jest płaskim belkowaniem, w dolnym naprzemiennie arkadą i trójkątnym przyczółkiem[1]. Kolumny zostały oddane z wiernym odtworzeniem detali architektonicznych, trzony flankujące nisze środkowe owinięte są ornamentem roślinnym, pozostałe posiadają ukośne żłobkowanie[2]. Wieko sarkofagu jest mocno uszkodzone, jego zdobienia zachowały się jedynie fragmentarycznie[3].

Program ikonograficzny sarkofagu, utrzymany w kanonach klasycznej sztuki rzymskiej, obrazuje poprzez obrazy męki historię zbawienia, zwieńczoną tryumfem Chrystusa[2][3][4]. 10 zdobiących front reliefów ukazuje sceny zaczerpnięte ze Starego i Nowego Testamentu[4]. W centralnej niszy górnego pasa ukazany jest Chrystus siedzący na tronie w otoczeniu świętych Piotra i Pawła, ze stopami wspartymi na wieńcu z chmur rozsnuwanym przez boga Caelusa[2]. Boczne sceny górnego pasa ukazują kolejno: sąd Piłata, pojmanie Chrystusa prowadzonego przez dwóch żołnierzy, aresztowanie św. Pawła i ofiarowanie Izaaka[1]. W pasie dolnym ukazano: lament Hioba, Adama i Ewę w raju, wjazd Jezusa do Jerozolimy, Daniela w jaskini lwów i pojmanie św. Piotra[1]. Na bokach sarkofagu umieszczono personifikacje pór roku oraz zaczerpniętą z kultu dionizyjskiego scenę winobrania, w ikonografii chrześcijańskiej zaadaptowaną jako symbol Eucharystii[1][3].


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Wielka Historia Świata. T. 3. Kraków: Oficyna Wydawnicza Fogra, 2005, s. 441.
  2. a b c d e f Barbara Filarska: Początki sztuki chrześcijańskiej. Lublin: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1986, s. 165-166.
  3. a b c d e f g The Grove Encyclopedia of Medieval Art and Architecture. edited by Colum Hourihane. T. 5. Oxford: Oxford University Press, 2012, s. 501-502.
  4. a b c Fred S. Kleiner: Gardner’s Art through the Ages. A Concise Western History. Wyd. 3. Boston: Wadsworth, 2014, s. 123.