Secemin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Secemin
Herb
Herb Secemina
Kościół w Seceminie. Wcześniej zbór protestancki.
Kościół w Seceminie. Wcześniej zbór protestancki.
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat włoszczowski
Gmina Secemin
Liczba ludności (2006) 1600
Strefa numeracyjna (+48) 34
Kod pocztowy 29-145[1]
Tablice rejestracyjne TLW
SIMC 0145490
Położenie na mapie gminy Secemin
Mapa lokalizacyjna gminy Secemin
Secemin
Secemin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Secemin
Secemin
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Secemin
Secemin
Położenie na mapie powiatu włoszczowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu włoszczowskiego
Secemin
Secemin
Ziemia50°46′04″N 19°50′18″E/50,767778 19,838333

Secemin – dawne miasto, obecnie wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie włoszczowskim, w gminie Secemin[2]. Miejscowość jest siedzibą gminy Secemin.

Secemin uzyskał lokację miejską przed 1370 rokiem, zdegradowany w 1869 roku[3].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Secemin[4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0145508 Bród przysiółek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Seceminie pochodzi z 1326 r. Osada wymieniona została jako siedziba parafii, która liczyła 288 mieszkańców i miała obszar 57 km²[6]. W 1401 r.[7]na mocy przywileju wydanego przez Władysława Jagiełłę Secemin otrzymał prawa miejskie[8]. Równocześnie król nadał Piotrowi Szafrańcowi tytuł własności miasta oraz prawo do pobierania mostowego[8].

W 1517 r. Zygmunt Stary wydał przywilej zwalniający mieszczan secemińskich z opłat targowych, na terenie całego kraju. Król zezwolił także na dwa jarmarki w roku[8].

W 1540 r. Secemin miał 40 łanów, 60 ogrodów, młyn, dwór z folwarkiem, łaźnię oraz 9 sadzawek. Do miasta należało przedmieście Nawsie. W mieście dobrze rozwinięte było rzemiosło. W 1532 r. powstał tu cech garncarski[8].

W 1558 r. Stanisław Szafraniec zamienił miejscowy kościół w zbór. Ministrem zboru został Feliks ze Szczebrzeszyna[9]. W latach 1556–1616 odbyły się tu synody kalwińskie[10]. W czasie synodu w 1556 pierwszy raz w Polsce jawnie wystąpiono przeciw dogmatowi o Trójcy Świętej, nastąpiło wyodrębnienie ruchu braci polskich.

Miasto było w okresie reformacji ważnym ośrodkiem kulturalnym. Przez pewien czas miejscowa szkoła działała jako filia Akademii Rakowskiej[8]. W tym czasie spora część mieszczan, jeśli nie większość przeszła na kalwinizm.

Po wygaśnięciu rodziny Szafrańców, miasto trafiło w ręce właścicieli, którzy w 1617 r. przekazali budynek zboru katolikom.[potrzebny przypis]. Wówczas właściciele miasta często się zmieniali[8]. Należało ono kolejno do rodów: Dembińskich, Czarnockich, Machockich i Lohmannów. W 1869 r. Secemin utracił prawa miejskie.

W 1960 r. Secemin miał 1802 mieszkańców[8]. 50% z nich utrzymywało się z rolnictwa[8]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa częstochowskiego.

Urodził się tu Bartłomiej Wincenty Ściegiennypodpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, cichociemny.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół gotycki pod wezwaniem Świętej Katarzyny i Jana Ewangelisty z 1402 r.; od 1554 r. zbór protestancki; zwrócony katolikom w 1617 r.; w XVIII w. przebudowany
  • pozostałości fosy z XVI w. otaczającej dawną siedzibę rodu Szafrańców
  • park założony w połowie XVIII w.
  • plebania z przełomu XIX i XX w.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-06].
  3. Robert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 68-69.
  4. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. GUS. Rejestr TERYT
  6. Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967, Tom I, str 538-539.
  7. Secemin w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochaczew. Warszawa 1889.
  8. a b c d e f g h .
  9. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 98.
  10. Józef Szymański, Szlakiem Braci Polskich.Przewodnik turystyczny po Kielecczyźnie., Kielce 1962, s. 97.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Miasta polskie w Tysiącleciu, przewodn. kom. red. Stanisław Pazyra, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław – Warszawa – Kraków, 1965-1967
  • Kalendarz Świętokrzyski 2005.Z dnia na dzień przez stulecia. Kielce, 2004.