Wersja ortograficzna: Siersza

Siersza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Osiedle Siersza
Osiedle Trzebini
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat chrzanowski
Gmina Trzebinia
Miasto Trzebinia
W granicach Trzebini 1969
Strefa numeracyjna (+48) 32
Tablice rejestracyjne KCH
Położenie na mapie Trzebini
Mapa konturowa Trzebini, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Osiedle Siersza”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Osiedle Siersza”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Osiedle Siersza”
Położenie na mapie powiatu chrzanowskiego
Mapa konturowa powiatu chrzanowskiego, u góry znajduje się punkt z opisem „Osiedle Siersza”
Położenie na mapie gminy Trzebinia
Mapa konturowa gminy Trzebinia, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Osiedle Siersza”
Ziemia50°11′54″N 19°25′16″E/50,198222 19,421167
Portal Polska
Pomnik bojowników z terenu Sierszy i okolic poległym w walce z faszyzmem
Sala Królestwa zboru Trzebinia-Siersza Świadków Jehowy[1]
Stadion KS Górnik Siersza.

Sierszaosiedle miasta Trzebinia, w powiecie chrzanowskim, w województwie małopolskim. Siersza była jedną z najstarszych miejscowości Małopolski o bogatej tradycji górniczej i energetycznej oraz dużych walorach estetycznych: w pobliżu Sierszy powstała Kopalnia Węgla Kamiennego Siersza i Elektrownia Siersza.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie na terenie dawnej gminy Siersza istnieją cztery osiedla miasta Trzebinia, ze swoimi radami. Są to:

  • osiedle Siersza, obejmujące rejony: Góry Luszowskie, Huta, Kolonia, Misiury, Młyny, Stara Góra, Stara Maszyna, Świerczyna (nazywana niekiedy: Wygnanka, choć ta nazwa jest błędna, ale bardziej znana), Trentowiec;
  • osiedle Gaj (obejmujące wybudowane od lat 50. XX w. w Sierszy osiedle mieszkaniowe o tej samej nazwie, tj. „osiedle Gaj”);
  • osiedle Energetyków (dawne osiedle Awaryjne);
  • osiedle Gaj Zacisze, utworzone w 2008 roku, w wyniku podziału osiedla Energetyków (jest to dawny przysiółek o nazwie Gaj, nazywany również potocznie „Gaj-Wieś”).

Obecnie w tych czterech osiedlach zamieszkuje około 6200 osób.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1595 roku wieś położona w powiecie proszowskim województwa krakowskiego była własnością wojewodziców krakowskich: Gabriela, Andrzeja i Jana Magnusa Tęczyńskich[2]

W 1913 roku w parku odsłonięto pomnik upamiętniający właściciela Sierszy Andrzeja Potockiego. Był to obelisk z porfiru z Miękini na betonowej podstawie, zakończony spiżowym orłem. Na obelisku umieszczono medalion z popiersiem Andrzeja Potockiego wykonany przez Jana Nowaka ucznia profesora Laszczki[3].

Do 1954 roku była wsią. W tymże roku utworzono gromadę o nazwie Siersza (jednostka wiejska), w skład której obok Sierszy weszła wieś Góry Luszowskie oraz przysiółki Gaj (z sołectwa Myślachowice), Stara Góra (z sołectwa Luszowice) oraz niewielki obszar z miejscowości Ciężkowice (obecnie miasto Jaworzno) w sąsiedztwie rejonu Stara Maszyna. W 1958 roku przekształcono gromadę Siersza w osiedle (osiedle było wówczas jednostką administracyjną pośrednią między gromadą, czyli gminą o charakterze wiejskim, a miastem). Teren gromady i później osiedla Siersza był porównywalny z obszarem parafii rzymskokatolickiej w Sierszy pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny, powstałej w 1946 roku (parafia Siersza jest nieznacznie większa – dodatkowo do parafii należy Piła Myślachowicka z sołectwa Myślachowice). W roku 1951 ukrywał się tutaj kardynał Bolesław Kominek. Siersza jako samodzielna miejscowość istniała do końca 1968 roku. Od 1 stycznia 1969 roku do 31 stycznia 1977 roku współtworzyła miasto Trzebinia-Siersza.

Pod koniec lat 50. XX w. powstało na terenie Sierszy osiedle Gaj (obok przysiółka Gaj, zwanego obecnie potocznie: Gaj-Wieś), rozbudowywane do końca lat 70. XX w. W roku 1962 uruchomiono elektrownię, której nadano nazwę Siersza (obecnie: Południowy Koncern Energetyczny S.A. – Elektrownia Siersza w Trzebini). Wraz z nią powstało osiedle Awaryjne Elektrowni Siersza (na terenie przyłączonym ze wsi Myślachowice). W latach 80. XX w. Elektrownia Siersza wybudowała jeszcze kilka bloków mieszkalnych w sąsiedztwie osiedla Awaryjnego. Na początku lat 90. XX w. przemianowano osiedle Awaryjne wraz z nowymi blokami mieszkalnymi na osiedle Energetyków.

Historia Kopalni Węgla Kamiennego Siersza[edytuj | edytuj kod]

Początki kopalni datuje się na rok 1861 kiedy to uruchomiono kopalnię pod nazwą Nowa Izabela. W roku 1884 uruchomiono nowy szyb Artur, od którego kopalnia przyjęła nazwę. W 1947 roku dołączono do niej kopalnię Zbyszek pod wspólną nazwą Siersza. W 1951 roku połączona została z kopalnią Krystyna w Tenczynku. W latach 70. XX w. wybudowano i oddano do użytku pierwszą magistralę węglową w Europie, łączącą KWK Siersza z Elektrownią Siersza, która umożliwiała transport urobku za pomocą taśmociągów do samej elektrowni. W latach 90. XX w. w zakładzie głównym znajdowały się szyby: Artur Główny, Artur Nowy, Artur IV i Artur III natomiast poza zakładem szyb Zbyszek i Paula w Trzebini, szyb Zofia i szyb wentylacyjny Misiury w Sierszy, szyb wentylacyjny Walter w Myślachowicach oraz najmłodszy, szyb Wschodni w Karniowicach. Kopalnia posiadała wentylatory głównego przewietrzania przy szybach Artur-Główny, Zbyszek, Walter, Zofia i Wschodni. Mimo podjętych działań reorganizacyjnych (likwidacja zbędnych obiektów i szybów, budowa odsiarczalni węgla) i oszczędnościowym, 1 listopada 1999 roku rozpoczęto likwidację i w 2001 roku kopalnie zamknięto. Większość budynków i obiektów została wyburzona, a teren wyplantowany. Pozostawiono jedynie budynek wieży szybowej i nadszybia oraz maszyny wyciągowej szybu Zbyszek w Trzebini jako pamiątka po górnictwie węglowym ziemi trzebińskiej. Również w tym miejscu, w innych budynkach pokopalnianych została zorganizowana wystawa po byłym przemyśle wydobywczym w Trzebini.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Sierszy znajdują się następujące szkoły:

  • Przedszkola
    • Przedszkole Samorządowe nr 3 w Sierszy
    • Niepubliczne Przedszkole Artystyczno – Językowe „Błękitna Laguna”
  • Szkoły podstawowe:
    • Szkoła Podstawowa nr 5
    • Niepubliczna Szkoła Podstawowa EDISON

Sport[edytuj | edytuj kod]

Swoją siedzibę ma tu założony w 1946 roku klub piłkarski Górnik Siersza.

Zabytki Sierszy[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni w Sierszy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-15].
  2. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 2008, s. 109.
  3. Uczczenie pamięci zamordowanego namiestnika Nowości Illustrowane 1913 nr 31 s. 10 (zdjęcie pomnika) [1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]