Sknocony kryminał

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sknocony kryminał
Autor Stanisław Lem
Typ utworu powieść kryminalna
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania  Polska
Język polski
Data wydania 2009
Wydawca Agora

Sknocony kryminał – niedokończona powieść kryminalna Stanisława Lema, napisana pod koniec lat 50. XX wieku, a wydana po raz pierwszy drukiem 28 stycznia 2009 w 16. tomie dzieł wybranych pisarza z kolekcji "Gazety Wyborczej" (razem ze sztuką Korzenie. Drrama wieloaktowe oraz Dyktandami).

Jerzy Jarzębski pisze w posłowiu do pierwszego wydania, iż powieść ma cechy "klasycznego czarnego romansu detektywistycznego w stylu Dashiella Hammetta lub Raymonda Chandlera"[1].

Akcja Sknoconego kryminału rozgrywa się w Nowym Jorku, a jej głównym bohaterem jest Pat Robert Cavish – prywatny detektyw, któremu niezbyt dobrze się wiedzie. Otrzymuje on od Milforda Chrisa Washera zlecenie zbadania okoliczności śmierci jego bogatego przyjaciela, Cyryla Maystersa, który zmarł w prywatnej klinice, zapisawszy swój majątek w spadku pewnej podejrzanej fundacji. Obaj umawiają się na spotkanie na cmentarzu, jednak przybywszy na miejsce, Cavish znajduje swego zleceniodawcę martwego w jego własnym samochodzie. W rozwiązaniu zagadki śmierci Maystersa i Washera detektywowi pomaga Zuzanna Washer, z zawodu lekarka, córka jednego ze zmarłych. Narracja prowadzona jest wielowątkowo, akcja cechuje się dużym stopniem komplikacji, urwana jednak została w punkcie kulminacyjnym.

Powieść powstawała w latach 50., mniej więcej w tym samym czasie co pierwsze opowiadania, które weszły później w skład Dzienników gwiazdowych, jednak z bliżej nieznanych powodów autor przerwał nad nią pracę, a swój niedokończony utwór sam określał mianem "sknoconego kryminału". Maszynopis powieści zachował się jedynie dzięki zbiegowi okoliczności. Lem miał zwyczaj palenia wszystkich własnych tekstów, których jakość go nie zadowalała. Z maszynopisem Sknoconego kryminału postąpił inaczej, gdyż postanowił go wykorzystać jako kamuflaż do ukrycia napisanej przez siebie sztuki poświęconej Stalinowi. Dostanie się dramatu, zatytułowanego Korzenie. Drrama wieloaktowe, w niepowołane ręce, mogło być dla pisarza niebezpieczne z przyczyn politycznych. Lem umieścił maszynopis dramatu w schowku urządzonym w tekturowej teczce, do której dla niepoznaki włożył również niedokończony kryminał. W późniejszych latach zapomniał o sposobie ukrycia sztuki i usiłował ją odnaleźć – bez powodzenia. Obydwa teksty zostały odkryte dopiero po śmierci autora, podczas przeglądania jego archiwum.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Jarzębski: Niedokończona potrawa. W: Stanisław Lem: Sknocony kryminał. Warszawa: 2009, s. 182. ISBN 978-83-7552-416-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]