Smereczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Smereczne
wieś
Ilustracja
Pomnik upamiętniający nieistniejącą obecnie wieś Smereczne
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Dukla
Liczba ludności (2011) 0[1]
Strefa numeracyjna 13
Tablice rejestracyjne RKR
SIMC 0991350
Położenie na mapie gminy Dukla
Mapa lokalizacyjna gminy Dukla
Smereczne
Smereczne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Smereczne
Smereczne
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Smereczne
Smereczne
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krośnieńskiego
Smereczne
Smereczne
Ziemia49°27′55″N 21°39′30″E/49,465278 21,658333

Smereczne (w latach 1977–1981 Świerkowa) – niezamieszkała wieś łemkowska w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Dukla[2][3]. Leży w dolinie potoku Wadernik.

Wieś na mapie Wojskowego Instytutu Geograficznego w skali 1:100 000 z 1938 roku

W 1592 r. miejscowość posiadali Męcińscy, którzy dziedziczyli ją do końca XIX w. W 1889 roku wieś liczyła 158 mieszkańców (36 domostw): 148 grekokatolików, 8 Żydów, 2 rzymskich katolików[2].

Pod koniec XIX w. i w pierwszych dekadach XX sporo mieszkańców Smerecznego emigrowało za pracą i zarobkiem, głównie do USA.

Mieszkańcy wsi przeszli na prawosławie w konsekwencji Schizmy Tylawskiej i przyłączyli się do budowy cerkwi prawosławnej w sąsiedniej Wilszni, którą oddano do użytku tuż przed wybuchem II wojny światowej.

W 1936 r. mieszkańcy wybudowali pierwszą (i jedyną) szkołę w historii wsi[4]. W 1940 r. wieś liczyła 37 gospodarstw[5]. W czasie II wojny światowej, w 1943 r. Niemcy siłami mieszkańców Smerecznego i okolicznych wsi[6] ukończyli budowę we wsi niemieckiej strażnicy granicznej, zwanej „kasarnią”[5]. Do regulacji płynącego obok potoku wykorzystali kamienne macewy z kirkutu w Dukli. Obecnie część z nich można obejrzeć w muzeum w Zyndranowej. Przed wojną w górnej części wsi istniały szyby naftowe.

Latem 1944 r[7]. oddział partyzancki Armii Krajowej OP-15 Iwo z Iwonicza pod dow. Antoniego Penara w ramach Akcji Taśma dokonał tu ataku na „kasarnię”,, która „na dwóch przeciwległych rogach budynku (po przekątnej) miała bunkry obronne z grubego kamienia, wyposażone w karabiny maszynowe i szczeliny strzelnicze. Betonowe bunkry zostały tak skonstruowane, że pozwalały prowadzić ostrzał dookoła kasarni”[8].

We wrześniu 1944 r. wskutek walk frontowych większość chałup we wsi spłonęła, mieszkańcy ją opuścili i nigdy do niej nie wrócili – także za sprawą  wysiedleń Łemków w ramach Akcji „Wisła” w roku 1947 i następnych.

Po II wojnie światowej grunty doliny Smerecznego użytkował kombinat rolniczy „Iglopol”, potem przeszły w ręce prywatne. Po dawnej wsi zachowały się do dziś widoczne: krzyż kamienny z końca XIX w., resztki niemieckiej strażnicy oraz wyrobiska po szybach naftowych.

Urodzony i żyjący w Smerecznem do 1944 r. Aleksander Chudyk (ps. Leszek Hrabski) odtworzył w swojej książce Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje szczegółową mapę wsi sprzed jej zniszczenia.    


Szlaki piesze

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Polska w liczbach - Smereczne. [dostęp 2017-10-15].
  2. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  3. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. "Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 32
  5. a b "Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 166
  6. "Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 177
  7. "Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 46
  8. "Smereczne w Łemkowszczyźnie. Wspomnienia i relacje” Aleksander Chudyk, 2016, s. 178

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krukar, Olszański i in.: Beskid Niski. Przewodnik. Wyd. III. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2007, s. 382.
  • Michniewscy, Duda-Gryc: Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja. Wyd. II. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2011, s. 289.
  • Chlebowski, Walewski: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. X. Warszawa: 1889, s. 870.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]