Sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Tartu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Tartu Jumalaema Uinumise katedraalkirik
Distinctive emblem for cultural property.svg 6949
sobór katedralny
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Estonia
Miejscowość Tartu coat of arms.svg Tartu
Wyznanie prawosławne
Kościół Estoński Apostolski Kościół Prawosławny
Eparchia Tartu
Wezwanie Zaśnięcia Matki Bożej
Wspomnienie liturgiczne 15 sierpnia
Położenie na mapie prowincji Tartu
Mapa lokalizacyjna prowincji Tartu
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Położenie na mapie Estonii
Mapa lokalizacyjna Estonii
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
Sobór Zaśnięcia Matki Bożej
58°22′57″N 26°43′21″E/58,382500 26,722500

Sobór Zaśnięcia Matki Bożejprawosławny sobór w Tartu, katedra eparchii Tartu Estońskiego Apostolskiego Kościoła Prawosławnego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Widok wnętrza cerkwi

Na miejscu dzisiejszego soboru pierwotnie znajdował się klasztor dominikanów z kościołem św. Marii Magdaleny. Obiekt ten przestał istnieć przed XVIII w. W 1753 na miejscu jego ruin wzniesiono pierwszą cerkiew prawosławną na potrzeby istniejącej już od kilku lat wspólnoty wiernych. Świątynia ta uległa zniszczeniu w czasie pożaru miasta w 1775[1].

Już rok po pożarze przystąpiono do budowy nowej cerkwi, zaprojektowanej na zamówienie carycy Katarzyny II przez nowogrodzkiego architekta Pawła Szpeklego. Podczas prac budowlanych parafia w Tartu korzystała z kaplicy domowej. Wznoszenie soboru trwało siedem lat. Gotowy obiekt został poświęcony i oddany do użytku liturgicznego w 1783[1].

Sobór pierwotnie reprezentował styl wczesnoklasycystyczny, z zachowaniem struktury krzyżowo-kopułowej. W latach 1840–1842 został gruntownie przebudowany według projektu Adamsona. Do obiektu dobudowano wówczas dwa skrzydła. Wzniesiono również nową, większą kopułę i cztery kopuły boczne, zwieńczone pozłacanymi krzyżami. Nad przedsionkiem zbudowano na planie prostokąta zwieńczoną iglicą dzwonnicę. W 1860 w soborze urządzono drugi ołtarz, św. Mikołaja, zaś w 1901 trzeci, św. Izydora Jurjewskiego[1].

Związani z cerkwią[edytuj | edytuj kod]

Z parafią soborową związani byli – w okresie, gdy mieszkali na stałe w Tartu – rosyjscy poeci Wasilij Żukowski i Nikołaj Jazykow. W 1921 w świątyni miał miejsce ślub rosyjskiego poety, porewolucyjnego emigranta, Igora Siewierianina, i poetki estońskiej Felissy Krut[1].

W latach 1957–1961 proboszczem miejscowej parafii był ks. (następnie hieromnich) Aleksy (Ridigier), późniejszy patriarcha moskiewski i całej Rusi Aleksy II[2].

W 1919 w świątyni pochowano zamordowanych przez estońskich bolszewików biskupa rewelskiego Platona (jego szczątki przeniesiono następnie do soboru Przemienienia Pańskiego w Tallinnie) oraz kapłanów Mihaila Bleivego i Nikołaja Bieżanickiego[1]. Wszyscy oni zostali następnie kanonizowani jako święci nowomęczennicy[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]