Sokoł (1895)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Zobacz też: inne jednostki pływające o nazwie „Prytkij”.
Sokoł (Сокол)
Ilustracja
„Sokoł” w 1895 r.
Klasa niszczyciel
Typ Sokoł
Historia
Stocznia Yarrow, Glasgow Wielka Brytania
Położenie stępki listopad 1894
Wodowanie 22 sierpnia 1895
 Carska MW
Nazwa „Sokoł” → „Prytkij” (od 1902)
Wejście do służby październik 1895
 Flota Czerwona
Nazwa „Prytkij”
Wycofanie ze służby sierpień 1922
Los okrętu złomowany
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność normalna: 220 ton
pełna: 240 t
Długość 57,91 metra
Szerokość 5,64 m
Zanurzenie 2,29 m
Napęd
2 maszyny parowe potrójnego rozprężania
8 kotłów Yarrow
moc 3800 KM
2 śruby
Prędkość 29 węzłów
Zasięg 750 Mm przy prędkości 15 węzłów
Uzbrojenie
1 działo 75 mm
3 działka kal. 47 mm (3 x I)
Wyrzutnie torpedowe 2 x 381 mm (2 x I)
Załoga 54

Sokoł (Сокол)rosyjski niszczyciel z końca XIX wieku i okresu I wojny światowej, jednostka prototypowa swojego typu. Okręt został zwodowany 22 sierpnia 1895 roku w brytyjskiej stoczni Yarrow w Glasgow, a do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego wszedł w październiku tego roku, z przydziałem do Floty Bałtyckiej. W 1902 roku nazwę jednostki zmieniono na „Prytkij”. Podczas I wojny światowej jednostkę przebudowano na trałowiec. Opanowany przez bolszewików okręt został w 1918 roku przeklasyfikowany na torpedowiec i trafił na Morze Kaspijskie. Ze służby wycofano go w 1922 roku i następnie złomowano.

Projekt i budowa[edytuj | edytuj kod]

„Sokoł” był pierwszym rosyjskim niszczycielem, zamówionym w Wielkiej Brytanii, choć z racji niewielkiej wyporności bardziej odpowiadał klasie torpedowców[1].

Okręt zbudowany został w stoczni Yarrow w Glasgow[2][3]. Stępkę niszczyciela położono w listopadzie 1894 roku, został zwodowany 22 sierpnia 1895 roku, a do służby w Marynarce Wojennej Rosji przyjęto go w październiku tego roku[1][2].

Dane taktyczno-techniczne[edytuj | edytuj kod]

Okręt był niewielkim, czterokominowym niszczycielem z taranowym dziobem[2]. Długość całkowita wykonanego ze stali niklowej kadłuba wynosiła 57,91 metra, szerokość 5,64 metra i zanurzenie 2,29 metra[1][2]. Wyporność normalna wynosiła 220 ton, zaś pełna 240 ton[1][2]. Okręt napędzany był przez dwie maszyny parowe potrójnego rozprężania o projektowanej mocy 3800 KM, do których parę dostarczało osiem kotłów Yarrow[1][2]. Dwuśrubowy układ napędowy pozwalał osiągnąć prędkość 29 węzłów[2][4][a]. Okręt zabierał zapas 53 ton węgla, co zapewniało zasięg wynoszący 750 Mm przy prędkości 15 węzłów[1][b].

Okręt wyposażony był w dwie pojedyncze wyrzutnie torped kalibru 381 mm, umieszczone na rufie, z zapasem sześciu torped[1][2]. Uzbrojenie artyleryjskie stanowiły: pojedyncze działo jedenastofuntowe kal. 75 mm L/48 Canet, umieszczone na platformie nad pomostem bojowym oraz trzy pojedyncze działka kal. 47 mm L/40 Hotchkiss na śródokręciu (dwa za przednim kominem i jedno między dwoma kominami rufowymi)[1][5].

Załoga okrętu składała się z 54 oficerów, podoficerów i marynarzy[1][2].

Służba[edytuj | edytuj kod]

W 1902 roku nazwę okrętu zmieniono na „Prytkij” („Прыткий”)[1][2]. W 1910 roku dokonano modernizacji uzbrojenia jednostki: zdemontowano obie wyrzutnie torped kal. 381 mm i wszystkie działka kal. 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kal. 450 mm oraz drugą armatę kal. 75 mm (usytuowaną w pobliżu rufy) i dwa pojedyncze karabiny maszynowe kal. 7,62 mm[1][4]. Prócz tego okręt przystosowano do przenoszenia 10 min[1][2]. W maju 1915 roku „Prytkij” został pozbawiony uzbrojenia torpedowego i stał się okrętem łącznikowym, a w roku następnym po wyposażeniu w trały został przystosowany do pełnienia roli trałowca[1][2]. Jednostka została przydzielona do 2. Dywizjonu I Oddziału Trałowców[6][7]. W wyniku rewolucji październikowej okręt został przejęty przez bolszewików, po czym w sierpniu 1918 roku ponownie zainstalowano na nim wyrzutnie torped i przeklasyfikowano na torpedowiec[1]. Jednostkę wysłano na Morze Kaspijskie, do nowo utworzonej Flotylli Wołżańskiej, w celu wsparcia wojsk Armii Czerwonej[3][8]. Jednostka została wycofana ze służby i złomowana w sierpniu 1922 roku[1][2].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na próbach okręt osiągnął prędkość 30,2 węzła przy przeciążeniu maszyn do 4500 KM, będąc w tym czasie najszybszym na świecie niszczycielem[1][2].
  2. Według Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905 zapas węgla wynosił 60 ton[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p Ivan Gogin: SOKOL torpedo boat (1895) (ang.). Navypedia. [dostęp 2017-10-27].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 205.
  3. a b John Moore (red.): Jane’s Fighting Ships of World War I. London: 1990, s. 241.
  4. a b J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 573.
  5. Robert Jackson: Niszczyciele, fregaty i korwety. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2001, s. 279.
  6. J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 512.
  7. Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 309.
  8. Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 381.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]