Sokolica (wieś w województwie warmińsko-mazurskim)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 54°12′09.72″N 20°58′08.86″E
- błąd 0 m
WD 54°12'30"N, 20°58'0"E
- błąd 38 m
Odległość 683 m
Sokolica
wieś
Ilustracja
Kościół pod wezwaniem św.Anny
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat bartoszycki
Gmina Bartoszyce
Sołectwo Sokolica
Liczba ludności (2011) 343[1]
Strefa numeracyjna 89
Kod pocztowy 11-200[2]
Tablice rejestracyjne NBA
SIMC 0471030
Położenie na mapie gminy wiejskiej Bartoszyce
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Bartoszyce
Sokolica
Sokolica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Sokolica
Sokolica
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Sokolica
Sokolica
Położenie na mapie powiatu bartoszyckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu bartoszyckiego
Sokolica
Sokolica
Ziemia54°12′09,72″N 20°58′08,86″E/54,202700 20,969128

Sokolica (niem. Falkenau) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce.

Do 1954 roku siedziba gminy Sokolica. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie olsztyńskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś założona w połowie XIV w. na prawie chełmińskim[3]. W tym czasie wybudowano także kościół. Podczas wojny polsko-krzyżackiej w 1521 r. wieś została spalona i zniszczona. Przykościelna szkoła w okresie reformacji (po 1525 r.) stała się szkołą parafialną. W 1737 poddano ją nadzorowi państwowemu. W 1935 r. w szkle pracowało dwóch nauczycieli i uczyło się 103 dzieci.

W 1939 we wsi mieszkało 552 osoby. Parafia ewangelicka istniała w latach 1533-1945. W tym okresie proboszczami byli[4]:

  • NN., do 1538
  • Esticampianks, 1545
  • NN., do 1556
  • NN., do 1558
  • Michael Harenius, 1579, 1599
  • Johann Kluge, 1615-1618
  • Georg Schwartz, 1623, 1632
  • Georg Kleibitz
  • Georg Bliesner, 1655-1670
  • Matthias Jacobi, 1670-1696
  • Christian Heinrich Gebuhr, 1697-1735
  • Laurentius Bödner, 1735-1771
  • Abraham Simon Roscius, 1766-1780
  • Gerhard Gottfried Vogler, 1781-1786
  • Johann Daniel Schmidt, 1787-1792
  • Johann Friedrich Worm, 1792-1793
  • Abraham Becker, 1794-1836
  • Wilhelm Frank, od 1837
  • Christian Theodor M. Großjohann, 1859-1867
  • Carl Ludwig Milau, 1867-1889
  • Johannes Adolf V. Hübner, 1889-1922
  • Ferdinand Todtenhaupt, od 1923
  • Richard Daudert, do 1945

W końcu 1945 r. wieś zasiedlili osadnicy z Polski a wieś stała się siedzibą gminy (przejściowo nosiła nazwę gmina Łabędnik). Pierwszym wójtem był Władysław Januszewski. Od 1946 roku wójtem był Piotr Dworowski. Po powstaniu Gminnej Rady Narodowej Dworowski został porzewodniczącym, a na wójta wybrano Józefa Zabielskiego. Po nim wójtem był Stanisław Wierzchoń. W 1946 r. powstała spółdzielnia rolniczo-handlowa Związek Samopomocy Chłopskiej. Szkoła uruchomiona została w 1946 r. (pierwsza kierowniczka i organizatorka była Danuta Wołejko, później kierownikiem był Jerzy Lewandowski). W 1966 r. szkoła przeniosła się do nowego budynku.

W 1983 r. we wsi były gospodarstwa indywidualne (55 – obejmowały 662 ha) oraz PGR. W tym czasie było 47 budynków mieszkalnych z 314 mieszkańcami. W 1983 r. we wsi hodowano 449 sztuk bydła (w tym 278 krów), 303 sztuki trzody chlewnej, 32 konie i 6 owiec. W tym czasie we wsi była szkoła podstawowa, przedszkole z 18 dziećmi, klub, punkt biblioteczny, sklep spożywczy, sklep przemysłowy, młyn, zakład wyposażenia sprzętu rolniczego. W PGR Sokolnica było 9 budynków mieszkalnych z 94 osobami.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół parafialny pw. św. Anny jest budowlą gotycką, ceglaną (cegła układana w wiązania wendyjskie i polskie), salową, wzniesioną po połowie XIV w., wnętrze jest kryte stropem. Prezbiterium jest wydzielone. Wieża, od strony zachodniej, pochodzi z końca XIV w. (z cegły ułożonej w wiązania polskie, trójkondygnacyjna, z dachem siodłowym), zakrystia powstała w 1892 r. na miejscu starszej, rozebranej w 1890 r. Ozdobą kościoła jest szczyt wschodni, bogato rozczłonkowany bielonymi blendami i ukośnie ustawionymi filarkami oraz i szczyty wieży. Nową zakrystię od strony północnej dobudowano w XVII w. (w miejscu starej). Obok wejścia wmurowane były żelazne dyby. W 1896 przeprowadzono prace restauratorskie, w czasie których odsłonięto malowidła gotyckie z ok. 1500 r. Zostały one ponownie zakryte tynkiem. W latach 1525-1945 świątynia, jak inne na terenie dawnych Prus Książęcych, była ewangelicka. Z czasów przedreformacyjnych zachował się gotycki rzeźbiony tryptyk z około 1420-1430 r. Były też relikty innych ołtarzy, lecz niestety zaginęły. Na ścianach odkryto 1896 relikty późnogotyckich malowideł z postaciami apostołów. W 1945 r. kościół przejęli katolicy. Ołtarz główny wzniesiono 1681 z fundacji rodów Kreytzenów i Kanitzów, wtedy też powstała ambona. Zwraca uwagę płyta nagrobna Jerzego Kanitza zmarłego 1687. W ścianie znajduje się wmurowana płyta nagrobna pułkownika Jerzego Kanitza (zm. 1681, był teściem Fryderyka Kreytzena). Uwidoczniona jest płaskorzeźba, przedstawiająca zmarłego. Na ścianie południowej zawieszono gotycki tryptyk z ok. 1420-1430[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Sokolica (warmińsko-mazurskie) » mapy, GUS, nieruchomości, szkoły, regon, atrakcje, kod pocztowy, kierunkowy, edukacja, przedszkola, demografia, zabytki, statystyki, tabele, linie kolejowe, Polska w liczbach [dostęp 2019-12-12] (pol.).
  2. Kod pocztowy Sokolica •• Wyszukiwarka, kody pocztowe, ulice, mapa, www.kodypocztowe.info [dostęp 2019-12-12].
  3. Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ​ISBN 83-902165-0-7​, s. 122
  4. Friedwald Moeller, Altpreußisches evangelisches Pfarrerbuch von der Reformation bis zur Vertreibung im Jahre 1945, Hamburg, 1968, Seite 36 bis 37.
  5. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 ​​​ISBN 83-7200-631-8​ s. 193

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Domasłowski, Sokolica i Łabędnik, „Posłaniec Warmiński”, R. 3, 1984, nr 23, s. 8.
  • Rzempołuch A., 1993. Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich. Agencja Wyd. „Remix”, Olsztyn.
  • Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic. Wyd. drugie zmienione. Wyd. Pojezierze, Olsztyn 1987, ​ISBN 83-7002-239-1​.
  • Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, tom II. Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, Olsztyn 1999, ​ISBN 83-912605-0-X​.

Sokolica leży między Łabędnikiem a Wiatrowcem Warmińskim. W jej okolicach jest niemiecki niegdyś cmentarz.