Spider-Man Uniwersum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spider-Man Uniwersum
Spider-Man: Into the Spider-Verse
Ilustracja
logo filmu
Gatunek animacja komputerowa
o superbohaterach
fantastyka naukowa
akcja
Rok produkcji 2018
Data premiery 1 grudnia 2018
25 grudnia 2018 (Polska)
Kraj produkcji Stany Zjednoczone
Język angielski
Czas trwania 117 minut[1]
Reżyseria Bob Persichetti
Peter Ramsey
Rodney Rothman
Scenariusz Phil Lord
Rodney Rothman
Główne role Shameik Moore
Jake Johnson
Hailee Steinfeld
Mahershala Ali
Brian Tyree Henry
Lily Tomlin
Lauren Vélez
John Mulaney
Kimiko Glenn
Nicolas Cage
Liev Schreiber
Muzyka Daniel Pemberton
Scenografia Justin Thompson
Montaż Robert Fisher Jr.
Produkcja Avi Arad
Amy Pascal
Phil Lord
Christopher Miller
Christina Steinberg
Wytwórnia Columbia Pictures
Sony Pictures Animation
Marvel Entertainment
Arad Productions
Lord Miller Productions
Pascal Pictures[1]
Dystrybucja Sony Pictures Releasing
Budżet 90 000 000 USD
Przychody brutto 375 540 831 USD
Strona internetowa

Spider-Man Uniwersum (oryg. Spider-Man: Into the Spider-Verse) – animowany komputerowo fantastycznonaukowy film akcji o superbohaterze na podstawie serii komiksów o postaci o tym samym imieniu wydawnictwa Marvel Comics. Za reżyserię odpowiadali Bob Persichetti, Peter Ramsey i Rodney Rothman, a scenariusz został napisany przez Rothmana wspólnie z Philem Lordem. W oryginalnej wersji językowej głosów postaciom użyczyli: Shameik Moore, Jake Johnson, Hailee Steinfeld, Mahershala Ali, Brian Tyree Henry, Lily Tomlin, Lauren Vélez, John Mulaney, Kimiko Glenn, Nicolas Cage i Liev Schreiber.

Film opowiada historię Milesa Moralesa, następcy Petera Parkera jako Spider-Mana.

Światowa premiera miała miejsce 1 grudnia 2018 roku w Los Angeles, natomiast w Polsce film zadebiutował 25 grudnia tego samego roku. Film, przy budżecie 90 milionów dolarów, zarobił ponad 375 milionów. Otrzymał on pozytywne oceny od krytyków i wiele nagród, w tym między innymi Nagrodę Akademii Filmowej za najlepszy film animowany. Jego niezatytułowana kontynuacja została zapowiedziana na 2022 rok. W planach również jest spin-off.

Streszczenie fabuły[edytuj | edytuj kod]

Nowojorski nastolatek, Miles Morales, stara się sprostać oczekiwaniom swojego ojca, policjanta Jeffersona Davisa, który uważa Spider-Mana za zagrożenie. Miles przyzwyczaja się do szkoły z internatem i odwiedza wuja Aarona Davisa, który zabiera go na opuszczoną stację metra, aby malować graffiti. Miles zostaje ugryziony przez radioaktywnego pająka i zyskuje podobne do pająka zdolności, zbliżone do tych, które posiada Spider-Man[2].

Wracając na stację, Miles dostrzega urządzenie zbudowane przez Kingpina, który ma nadzieję uzyskać dostęp do równoległych wszechświatów i przywrócić zmarłą żonę i syna. Miles dostrzega, jak Spider-Man próbuje je wyłączyć, walcząc z ludźmi Kingpina, Zielonym Goblinem i Prowlerem. Spider-Man ratuje Milesa, ale Zielony Goblin wpycha Spider-Mana w urządzenie, co powoduje eksplozję, która zabija Zielonego Goblina i poważnie rani Spider-Mana. Spider-Man daje Milesowi dysk USB, aby wyłączył akcelerator, ostrzegając, że maszyna może zniszczyć miasto, jeśli zostanie ponownie aktywowana. Widząc, jak Kingpin zabija Spider-Mana, Miles ucieka przed Prowlerem[2].

Kiedy miasto jest pogrążone w żałobie po śmierci Spider-Mana, Miles postanawia uhonorować jego pamięć i zostać nowym superbohaterem. W trakcie testowania swoich zdolności, uszkadza dysk USB. Przy grobie Spider-Mana natrafia na Petera B. Parkera, który jest starszą i zaniedbaną wersją Spider-Mana, który okazuje się pochodzić z innego wymiaru. Po spotkaniu z nim, Miles odkrywa, że posiada zdolność do emitowania bioelektrycznego „jadu”. Parker zgadza się przeszkolić Milesa, w zamian za pomoc w wykradzeniu danych potrzebnych do odtworzenia dysku. Kiedy znajdują się w ośrodku badawczym Kingpina, Miles zauważa, że może stać się niewidzialny. Natrafiają na Olivię Octavius, która stwierdza, że Parker umrze z powodu rozpadu komórkowego, jeżeli nie powróci do swojego wymiaru[2].

Podczas ucieczki z laboratorium kiedy są ścigani przez Octavius przez las, zostają uratowani przez Gwen Stacy, Spider-Woman z innego wymiaru. Odnajdują ciotkę nieżyjącego Petera, May Parker, która chroni innych superbohaterów z innych wymiarów: Spider-Mana Noir, Peni Parker i Spider-Kwika, którzy również się zaczynają zanikać. Miles oferuje proponuje, że wyłączy urządzenie Kingpina, aby pozostali mogli wrócić do swoich wymiarów. Jednak wszyscy stwierdzają, że brakuje mu doświadczenia. Załamany Miles postanawia ukryć się w domu Aarona, gdzie odkrywa, że jego wujek to Prowler. Miles wraca do domu May. Okazuje się, że Peni udało się utworzyć nowy dysk. Kingpin, Prowler, Octavius, Scorpion i Tombstone wyruszyli za Milesem, który po schwytaniu przez Aarona i zdejmuje maskę. Aaron odmawia zabicia Milesa i zostaje śmiertelnie postrzelony przez Kingpina. Miles ucieka z Aaronem, który każe mu iść dalej, zanim umrze z powodu odniesionych obrażeń. Jefferson przybywa na miejsce zdarzenia, a Miles ucieka, co sprawia, że jego ojciec sądzi, że to Spider-Man zabił Aarona[2].

Superbohaterowie spotykają się w akademiku Milesa, gdzie opracowują strategię. Parker obezwładnia Milesa, aby zapewnić mu bezpieczeństwo. Parker decyduje się poświęcić i dezaktywować maszynę, po tym jak pozostali wrócą do domów. Jefferson pojawia się pod drzwiami syna. Zakładając, że nie Miles nie chce z nim rozmawiać, przeprasza syna za swoje błędy. Dzięki swoim mocą, Milesowi udaje się uwolnić i udaje się do May, gdzie ulepsza swój kostium. Dołącza do reszty superbohaterów, pokonuje strażników Kingpina i używa dysku USB, aby odesłać swoich towarzyszy do ich wymiarów. Kingpin walczy ze Spider-Manem, co przykuwa uwagę Jeffersona, który uświadamia sobie, że nie jest on wrogiem i zaczyna mu kibicować. Miles paraliżuje Kingpina bioelektrycznym jadem, rzuca nim, aby wyłączyć urządzenie, niszcząc je[2].

Kingpin i jego ludzie zostają aresztowani, a Jefferson uznaje Spider-Mana za bohatera. Miles postanawia wziąć na siebie obowiązki związane z nowym życiem. W swoich własnych wymiarach pozostali superbohaterowie wracają do swojego życia. Parker planuje naprawić swój związek z Mary Jane, a Gwen odnajduje sposób, aby kontaktować się z Milesem pomiędzy wymiarami[2].

W innym wymiarze Miguel O’Hara przybywa do Nowego Jorku z 1967 roku i sprzecza się ze Spider-Manem z tego uniwersum[2].

Obsada[edytuj | edytuj kod]

  • Shameik Moore jako Miles Morales / Spider-Man, nastolatek z Brooklynu, który zyskuje pajęcze zdolności w wyniku ugryzienia przez genetycznie zmodyfikowanego pająka[4].
  • Jake Johnson jako Peter B. Parker / Spider-Man, mentor Milesa Moralesa, który jest Spider-Manem z innego uniwersum[5].
  • Hailee Steinfeld jako Gwen Stacy / Spider-Gwen, superbohaterka posiadająca pajęcze zdolności[6].
  • Mahershala Ali jako Aaron Davis / Prowler, wujek Milesa Moralesa i przestępca pracujący dla Fiska[7].
  • Brian Tyree Henry jako Jefferson Davis, ojciec Milesa Moralesa, policjant[7].
  • Lily Tomlin jako May Parker, ciocia Petera Parkera, która w świecie w świecie Petera B. Parkera nie żyje, a w świecie Moralesa daje schronienie osobom z pajęczymi zdolnościami[6].
  • Lauren Vélez jako Rio Morales, matka Milesa Moralesa, pielęgniarka[6].
  • John Mulaney jako Peter Porker / Spider-Kwik, zwierzęca wersja Spider-Mana, która pochodzi z antropomorficznego świata. Jest on pająkiem ugryzionym przez radioaktywną świnię[8].
  • Kimiko Glenn jako Peni Parker / SP//dr, nastolatka amerykańsko-japońskiego pochodzenia ze świata anime obsługująca biomechanicznego robota i posiadająca telepatyczną więź z radioaktywnym pająkiem[8].
  • Nicolas Cage jako Peter Parker / Spider-Man Noir, wersja Spider-Mana z czarno-białego uniwersum lat trzydziestych XX wieku[8].
  • Liev Schreiber jako Wilson Fisk / Kingpin, groźny przestępca i właściciel Alchemaxu[6].

W wersji oryginalnej głosów użyczyli również: Zoë Kravitz jako Mary Jane Watson, żona Parkera w uniwersum Moralesa, a była żona w świecie B. Parkera; Kathryn Hahn jako Olivia „Liv” Octavius / Doctor Octopus, główny naukowiec i prezes Alchemaxu; Chris Pine jako Peter Parker / Spider-Man, wersja Parkera z uniwersum Moralesa; Lake Bell jako Vanessa Fisk, żona Wilsona Fiska oraz Jorma Taccone jako Norman Osborn / Green Goblin, Marvin Jones III jako Tombstone i Joaquín Cosío jako Scorpion, przestępcy pracujący dla Kingpina[9][10].

W roli cameo pojawił się pośmiertnie Stan Lee, twórca komiksów Marvel Comics jako sprzedawca o imieniu Stan, który sprzedał Moralesowi kostium Spider-Mana[11].

Shameik Moore
(Miles Morales / Spider-Man)
Jake Johnson
(Peter B. Parker / Spider-Man)
Hailee Steinfeld
(Gwen Stacy / Spider-Gwen)
Mahershala Ali
(Aaron Davis / Prowler)
Brian Tyree Henry
(Jefferson Davis)
Lily Tomlin
(May Parker)
Lauren Vélez
(Rio Morales)
John Mulaney
(Peter Porker / Spider-Kwik)
Nicolas Cage
(Peter Parker / Spider-Man Noir)
Liev Schreiber
(Wilson Fisk / Kingpin)

Produkcja[edytuj | edytuj kod]

Rozwój projektu[edytuj | edytuj kod]

Reżyserzy filmu od lewej: Bob Persichetti, Peter Ramsey i Rodney Rothman

W listopadzie 2014 roku pojawiły się pierwsze informacje na temat animowanego filmu przygotowywanego przez duet scenarzystów Phila Lorda i Christophera Millera[12]. W kwietniu 2015 roku, podczas CinemaCon, Tom Rothman, szef Sony, poinformował, że animowany film będzie miał premierę 20 lipca 2018 roku, a jego producentami będą Lord i Miller oraz Avi Arad, Matt Tolmach i Amy Pascal. Poinformowano również, że film jest niezależny od powstałych filmów aktorskich o Spider-Manie[13].

W grudniu tego samego roku studio przeniosło datę amerykańskiej premiery na 21 grudnia 2018[14]. W lipcu 2016 roku ujawniono, że scenariusz stworzony przez Lorda jest gotowy, a na stanowisku reżysera został zatrudniony Bob Persichetti[15]. W tym samym czasie pojawiły się pierwsze informacje, że film ma opowiadać o Milesie Moralesie, co studio potwierdziło w styczniu 2017 roku. Poinformowano wtedy również, że współreżyserem filmu został Peter Ramsey[16]. Miesiąc później poinformowano, że przy scenariuszu pracował również Alex Hirsch[17], a Tolmach został zastąpiony przez Christinę Steinberg na stanowisku jednego z producentów[18]. W kwietniu 2017 roku studio przesunęło datę premiery o tydzień wcześniej, na 14 grudnia 2018[19]. W grudniu 2017 roku ujawniono, że film będzie nosił tytuł Spider-Man: Into the Spider-Verse i pojawi się w nim kilka inkarnacji postaci Spider-Mana. W tym samym miesiącu ujawniono również, że Rodney Rothman jest trzecim współreżyserem filmu[20].

Casting[edytuj | edytuj kod]

Obsada i twórcy podczas panelu na San Diego Comic-Conie w 2018 roku

W kwietniu 2017 roku w roli Milesa Moralesa został obsadzony Shameik Moore oraz Liev Schreiber w roli złoczyńcy[4]. W następnym miesiącu do obsady dołączyli Mahershala Ali jako Aaron Davis i Brian Tyree Henry jako Jefferson Davis[7]. W grudniu tego samego roku Lord i Miller ujawnili, że w filmie pojawi się dorosły Peter Parker / Spider-Man jako mentor Moralesa[21], w tej roli został obsadzony Jake Johnson w kwietniu 2018 roku[5]. Wtedy też poinformowano, że w filmie pojawią się postaci Zielonego Goblina, Kingpina i Prowlera[22]. W lipcu 2018 roku poinformowano, że Schreiber zagra Kingpina oraz do obsady dołączyli Hailee Steinfeld jako Spider-Gwen, Luna Lauren Velez Rio Morales i Lily Tomlin jako May Parker[6].

Muzyka[edytuj | edytuj kod]

W lipcu 2018 roku poinformowano, że Daniel Pemberton skomponuje muzykę do filmu[23]. Ścieżka dźwiękowa Spider-Man: Into the Spider-Verse (Original Score) z muzyką Pembertona został wydany 17 grudnia 2018 roku przez Sony Classical Records[24]. Album koncepcyjny Spider-Man: Into the Spider-Verse (Soundtrack From & Inspired by the Motion Picture) wydano 14 grudnia tego samego roku przez Republic Records[25]. Natomiast 20 grudnia tego samego roku został wydany świąteczny album A Very Spidey Christmas[26].

Wydanie[edytuj | edytuj kod]

Światowa premiera miała miejsce 1 grudnia 2018 roku w Los Angeles. W wydarzeniu uczestniczyła obsada i twórcy filmu, oraz zaproszeni goście. Premierze tej towarzyszył czerwony dywan oraz szereg konferencji prasowych[27].

Dla szerszej publiczności w Stanach Zjednoczonych film zadebiutował 14 grudnia 2018 roku[19], natomiast w Polsce premiera odbyła się 25 grudnia tego samego roku[28].

Początkowo amerykańska premiera była zapowiedziana na 20 lipca 2018 roku[13], a później na 21 grudnia tego samego roku[14].

Film został wydany w wersji cyfrowej 26 lutego 2019 roku, a 19 marca na DVD i Blu-ray w Stanach Zjednoczonych[29]. Natomiast w Polsce zostanie on wydany 10 maja tego samego roku[30]. Wśród dodatków znajduje się film krótkometrażowy Caught in a Ham[31] oraz 30 minut dłuższą wersję filmu Alt-Universe Cut zawierającą między innymi występy cameo Toma Cruise’a i Jamesa Camerona[32].

Odbiór[edytuj | edytuj kod]

Box office[edytuj | edytuj kod]

Spider-Man Uniwersum, przy budżecie 90 milionów dolarów[33], zarobił ponad 375 milionów, z czego ponad 190 milionów w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie[34].

Kilka dni przed premierą filmu, prognozy zakładały wynik na poziomie 30-35 milionów dolarów w weekend otwarcia w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie[35]. Ostatecznie film zarobił tam wtedy trochę ponad 35 milionów dolarów, ustanawiając rekord grudniowego otwarcia dla filmu animowanego[36]. W Polsce film zarobił w weekend otwarcia ponad 600 tysięcy dolarów, a w sumie prawie 2 miliony[34].

Krytyka w mediach[edytuj | edytuj kod]

Film spotkał się z pozytywną reakcją krytyków. W serwisie Rotten Tomatoes 97% z 381 recenzji filmu jest pozytywnych (średnia ocen wyniosła 8,77 na 10)[37]. Na portalu Metacritic średnia ocen z 50 recenzji wyniosła 87 punktów na 100[38]. Natomiast według serwisu CinemaScore publiczność przyznała mu najwyższą ocenę „A+” w skali od F do A+[36].

Nagrody i nominacje[edytuj | edytuj kod]

Rok Ceremonia Kategoria Nominowani Rezultat Przypis
2018 New York Film Critics Circle Awards Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [39]
Washington D.C. Area Film Critics Association Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Nominacja [40]
Najlepsza rola głosowa w filmie animowanym Shameik Moore Nominacja
Chicago Film Critics Awards Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [41]
San Francisco Film Critics Circle Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [42]
San Diego Film Critics Society Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Nominacja [43]
African-American Film Critics Association Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [44]
St. Louis Film Critics Association Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [45]
Houston Film Critics Society Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [46]
Seattle Film Critics Society Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [47]
2018 Złote Globy Najlepszy pełnometrażowy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [48]
Alliance of Women Film Journalists Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [49]
Najlepszy animowana rola kobieca Hailee Steinfeld Nominacja
Golden Tomato Awards Najlepszy film w szerokiej dystrybucji Spider-Man Uniwersum 4. miejsce [50]
Najlepszy film animowany Wygrana
Critics’ Choice Movie Awards Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [51]
Amerykańska Gildia Producentów Filmowych Najlepszy producent w kinowym filmie animowanym Spider-Man Uniwersum – Avi Arad, Phil Lord, Christopher Miller, Amy Pascal, Christina Steinberg Wygrana [52]
Annie Awards Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [53]
Najlepsze indywidualne osiągnięcie: animacja postaci David Han Wygrana
Najlepsze indywidualne osiągnięcie: konstrukcja postaci w animowanym filmie kinowym Shiyoon Kim Wygrana
Najlepsze indywidualne osiągnięcie: montaż Bob Fisher, Andrew Leviton i Vivek Sharma Wygrana
Najlepsze indywidualne osiągnięcie: reżyseria Bob Persichetti, Peter Ramsey, Rodney Rothman Wygrana
Najlepsze indywidualne osiągnięcie: scenariusz Phil Lord, Rodney Rothman Wygrana
Najlepsze indywidualne osiągnięcie: scenografia Justin Thompson Wygrana
Amerykańska Gildia Scenografów Najlepsza scenografia w filmie animowanym Justin Thompson Nominacja [54]
VES Awards Najlepsze efekty specjalne w filmie animowanym Joshua Beveridge, Christian Hejnal, Danny Dimian, Bret St. Clair Wygrana [55]
Najlepsza animacja postaci w filmie animowanym Marcos Kang, Chad Belteau, Humberto Rosa, Julie Bernier Gosselin Wygrana
Najlepsze wykreowane środowisko w filmie animowanym Terry Park, Bret St. Clair, Kimberly Liptrap, Dave Morehead Wygrana
Najlepsze symulacje w filmie animowanym Ian Farnsworth, Pav Grochola, Simon Corbaux, Brian D. Casper Wygrana
Black Reel Awards Najlepsza rola głosem Shameik Moore Wygrana [56]
Mahershala Ali Nominacja
Brian Tyree Henry Nominacja
Nagroda Brytyjskiej Akademii Filmowej Najlepszy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [57]
Cinema Audio Society Awards Najlepszy montaż dźwięku w filmie animowanym Brian Smith, Aaron Hasson, Howard London, Michael Semanick, Tony Lamberti, Sam Okell, Randy K. Singer Nominacja [58]
Golden Reel Awards Najlepszy montaż dźwięku w filmie animowanym Spider-Man Uniwersum Wygrana [59]
Najlepszy montaż tła muzycznego w filmie pełnometrażowym Wygrana
Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy pełnometrażowy film animowany Spider-Man Uniwersum Wygrana [60]
Gold Derby Awards Najlepszy film Spider-Man Uniwersum Nominacja [61]
Najlepszy film animowany Wygrana
Kids’ Choice Awards Ulubiony film animowany Spider-Man Uniwersum Nominacja [62]
Ulubiony aktor głosowy w filmie animowanym Shameik Moore Nominacja
Ulubiony aktorka głosowa w filmie animowanym Hailee Steinfeld Nominacja

Kontynuacja i spin-off[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec listopada 2018 roku ujawniono, że studio pracuje zarówno nad kontynuacją, jak i nad spin-offem filmu[63]. Joaquim Dos Santos został zatrudniony na stanowisku reżysera kontynuacji, a David Callaham jako jej scenarzysta. Ma ona opowiadać dalszą historię Milesa Moralesa. Spin-off natomiast ma się koncentrować wokół kobiecych postaci uniwersum, takich jak Spider-Gwen, Spider-Woman i Silk. Za jego scenariusz ma odpowiadać Bek Smith, a Lauren Montgomery jest brana pod uwagę na stanowisku reżysera[64]. Sony rozważa również serię krótkometrażówek o Spider-Kwiku[65] oraz telewizyjny serial animowany koncentrujący się na postaciach z filmu[66]. W kwietniu 2019 roku Phil Lord i Christopher Miller podpisali kontrakt z Sony Pictures Television dotyczący stworzenia seriali animowanych[67].

Na początku listopada 2019 roku studio wyznaczyło datę amerykańskiej premiery sequela na 8 kwietnia 2022 roku[68] później została ona przesunięta na 7 października w związku z pandemią koronawirusa[69].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Peter Debruge: Film Review: ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ (ang.). Variety. [dostęp 2018-11-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  2. a b c d e f g Spider-Man: Spider-Man: Uniwersum, reż. Bob Persichetti, Peter Ramsey, Rodney Rothman
  3. „Spider-Man Uniwersum”: obsada polskiego dubbingu (pol.). polski-dubbing.pl. [dostęp 2018-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  4. a b Borys Kit: Animated Spider-Man Film Finds Its Miles Morales (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2017-04-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  5. a b Sandy Schaefer: Into the Spider-Verse: Jake Johnson is Voicing Peter Parker (ang.). Screen Rant. [dostęp 2018-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  6. a b c d e Eric Goldman: SEE THE FIRST FULL TRAILER FOR 'SPIDER-MAN: INTO THE SPIDER-VERSE' (ang.). marvel.com. [dostęp 2018-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  7. a b c Ben Pearson: Mahershala Ali Joins the Voice Cast of Lord and Miller’s Animated ‘Spider-Man’ Movie (ang.). /Film. [dostęp 2017-06-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. a b c Molly Freeman: Into the Spider-Verse: Spider-Man Noir, Spider-Ham & Peni Parker Confirmed (ang.). Screen Rant. [dostęp 2018-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  9. Jim Vejvoda: SPIDER-MAN: INTO THE SPIDER-VERSE OFFICIAL CREDITS REVEAL SURPRISE VOICE ACTOR CAMEOS (ang.). IGN. [dostęp 2018-12-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  10. Eric Goldman: Your Guide to the Heroes and Villains of ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ (ang.). marvel.com. [dostęp 2018-12-14]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  11. Eric Davis: INTERVIEW: 'INTO THE SPIDER-VERSE' PRODUCERS PHIL LORD AND CHRIS MILLER TALK SPIDER-MAN, STAN LEE AND REINVENTING THE COMIC BOOK MOVIE (ang.). Fandango. [dostęp 2018-11-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  12. Ben Fritz: Sony, Marvel Discussed Spider-Man Movie Crossover (ang.). The Wall Street Journal. [dostęp 2014-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  13. a b ‘Spider-Man’ Animated Movie Coming in 2018 (ang.). Variety. [dostęp 2015-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  14. a b Spencer Perry: Sony Animation Dates The Emoji Movie, Delays Animated Spider-Man (ang.). Coming Soon. [dostęp 2015-12-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  15. Borys Kit: Sony Unveils Plans for Animated 'Spider-Man' and 'Emojimovie: Express Yourself' (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2016-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  16. Scott Mendelson: Sony's Animated 'Spider-Man' Movie To Star Miles Morales (ang.). Forbes. [dostęp 2017-01-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  17. Umberto Gonzalez: Sony’s Animated ‘Spider-Man’ Movie Adds Alex Hirsch as Story Contributor (Exclusive) (ang.). The Wrap. [dostęp 2017-02-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  18. Cameron Bolomolo: 'Spider-Man: Into the Spider-Verse' Spins Its Web, Amazes at CinemaCon (ang.). Comic Book. [dostęp 2017-04-28]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  19. a b Nicole Sobon: Sony’s Animated Spider-Man Movie Release Date Pushed Up (ang.). CBR.com. [dostęp 2017-04-26]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  20. Bruce Haring: ‘Spider-Man: Into The Spider-Verse’ First Look Trailer Unveiled in Brazil (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2017-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  21. Steve Weintraub: Here’s How Peter Parker Factors into ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ (ang.). Collider. [dostęp 2017-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  22. Danny Salemme: Into The Spider-Verse Includes Classic Spider-Man Villains (ang.). Screen Rant. [dostęp 2018-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  23. Daniel Pemberton to Score ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ (ang.). Film Music Reporter. [dostęp 2018-07-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  24. Spider-Man™: Into The Spider-Verse Original Score Music By Daniel Pemberton (ang.). prnewswire.com. [dostęp 2018-12-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  25. Matthew Strauss: Vince Staples, Nicki, Lil Wayne, More on New Spider-Man Soundtrack (ang.). Pitchfork. [dostęp 2018-12-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  26. Christmas Songs from ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ to Be Released (ang.). Film Music Reporter. [dostęp 2018-12-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  27. Kirsten Chuba: 'Spider-Man: Into the Spider-Verse' Stars Honor Stan Lee (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-12-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  28. Bartosz Kęprowski: Spider-Man Uniwersum – pełny zwiastun animacji! (pol.). moviesroom.pl. [dostęp 2018-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  29. Cameron Boromolo: ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ Blu-ray Release Date and Exclusives Revealed (ang.). Comic Book. [dostęp 2019-02-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  30. Spider-Man Uniwersum [Blu-Ray] (ang.). dvdmax.pl. [dostęp 2019-04-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  31. Devan Coggan: Watch an exclusive clip from Spider-Ham's new Spider-Verse short (ang.). Entertainment Weekly. [dostęp 2019-02-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  32. Eric Eisenberg: Spider-Man: Into The Spider-Verse Is Getting A Special Alt-Universe Cut (ang.). Cinema Blend. [dostęp 2019-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  33. Dave McNary: ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ Tracking for $30 Million Launch (ang.). Variety. [dostęp 2018-11-21]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  34. a b Spider-Man: Into The Spider-Verse (ang.). Box Office Mojo. [dostęp 2019-04-22].
  35. Anthony D’Alessandro: Look Out, Here Comes ‘The Spider-Verse’: Sony Animation Title Eyes $30M-$35M Opening – Box Office Preview (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  36. a b Anthony D’Alessandro: ‘Spider-Verse’ Raises $35M+ As ‘The Mule’ Kicks Up $17M+ In Pre-Christmas Period, But ‘Mortal Engines’ Breaks Down With $7M+ (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  37. Spider-Man: Into the Spider-Verse (2018) (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2020-08-19].
  38. Spider-Man: Into the Spider-Verse (ang.). Metacritic. [dostęp 2020-08-19].
  39. Zack Sharf: NYFCC 2018 Winners: ‘Roma’ Dominates With Wins for Best Picture, Director, and More (ang.). Indie Wire. [dostęp 2018-11-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  40. Matt Neglia: The 2018 Washington DC Area Film Critics Association (WAFCA) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2018-12-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  41. “Roma,” "The Favourite” and “A Star is Born” lead 2018 CFCA nominations (ang.). chicagofilmcritics.org. [dostęp 2018-12-07]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  42. Matt Neglia: The 2018 San Francisco Film Critics Circle (SFFCC) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2018-12-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  43. Matt Neglia: The 2018 San Diego Film Critics Society (SDFCS) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2018-12-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  44. Amanda N’Duka: ‘Black Panther’ Named Best Film By African American Film Critics Association (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2018-12-11]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  45. Matt Neglia: The 2018 St. Louis Film Critics Association (StLFCA) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2018-12-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  46. Matt Neglia: The 2018 Houston Film Critics Society (HFCS) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2019-01-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  47. Matt Neglia: The 2018 Seattle Film Critics Society (SFCS) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2018-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  48. Golden Globe Nominations: Complete List (ang.). Variety. [dostęp 2018-12-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  49. Matt Neglia: The 2018 Alliance Of Women Film Journalists (AWFJ) EDA Awards Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2019-01-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  50. Q.V. Hough: Rotten Tomatoes' Golden Tomato Award Winners Include Black Panther & Spider-Verse (ang.). Screen Rant. [dostęp 2019-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  51. Kristopher Tapley: ‘Roma,’ ‘The Americans’ and ‘The Marvelous Mrs. Maisel’ Win Top Critics’ Choice Honors (ang.). Variety. [dostęp 2019-01-13]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  52. Steve Pond: Producers Guild Awards Nominations Include ‘Roma,’ ‘Black Panther,’ ‘A Star Is Born’ – and Also ‘Crazy Rich Asians’ (ang.). The Wrap. [dostęp 2019-01-04]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  53. Patrick Hipes: BAFTA Awards: ‘Roma’ Wins Best Picture To Top Battle With ‘The Favourite’ – Full Winners List (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  54. Kristopher Tapley: ‘The Favourite,’ ‘Black Panther,’ ‘Mrs. Maisel’ Among Art Directors Guild Winners (ang.). Variety. [dostęp 2019-02-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  55. Carolyn Giardina: Visual Effects Society Awards: 'Avengers: Infinity War' Wins Top Prize (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-02-05]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  56. Matt Neglia: The 2018 Black Reel Awards (BRA) Winners (ang.). Next Best Picture. [dostęp 2019-02-22]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  57. Patrick Hipes: BAFTA Awards: ‘Roma’ Wins Best Picture To Top Battle With ‘The Favourite’ – Full Winners List (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-02-10]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  58. Kristopher Tapley: ‘Bohemian Rhapsody,’ ‘A Star Is Born,’ ‘Westworld’ Pick Up Cinema Audio Society Nominations (ang.). Variety. [dostęp 2019-01-09]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  59. Erik Pedersen: Motion Picture Sound Editors Reveal 2019 Golden Reel Nominations (ang.). Deadline Hollywood. [dostęp 2019-01-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  60. Oscar Winners 2019: The Complete List (ang.). Variety. [dostęp 2019-02-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  61. Gold Derby Film Awards winners 2019: ‘The Favourite’ is the biggest champ, but ‘Roma’ takes Best Picture (ang.). goldderby.com. [dostęp 2019-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  62. Kimberly Nordyke, Jillian Forstadt: Kids' Choice Awards: Full List of Winners (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-03-23]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  63. Dave McNary: Sony Developing 'Spider-Man: Into the Spider-Verse' Sequel and Spinoff (ang.). Variety. [dostęp 2018-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  64. Borys Kit: 'Spider-Man: Into the Spider-Verse' Sequel and All-Female Spinoff in the Works From Sony (Exclusive) (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2018-11-27]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  65. Adam Bernhardt: 'Spider-Man: Into the Spider-Verse' Producers Want Spider-Ham Spinoffs (ang.). Comic Book. [dostęp 2018-12-02]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  66. Brooks Barnes: Sony’s Chief Plans to Make Entertainment Assets a Priority (ang.). New York Times. [dostęp 2019-01-06]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  67. Lesley Goldberg: Phil Lord, Chris Miller Developing Marvel TV Universe With Nine-Figure Sony Overall Deal (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-04-29]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  68. Aaron Couch: 'Spider-Man: Into the Spider-Verse' Sequel Sets Spring 2022 Release Date (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2019-11-01]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  69. Travis Bean: ‘Spider-Man 3’ And ‘Spider-Man: Into The Spider-Verse 2’ Get New Release Dates (ang.). Forbes. [dostęp 2020-04-24]. [zarchiwizowane z tego adresu].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]