Stanisław Araszkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Araszkiewicz
Ilustracja
Stanisław Araszkiewicz w 1980
Data i miejsce urodzenia 13 listopada 1901
Garbów koło Sandomierza
Data i miejsce śmierci 1 września 1983
Warszawa
Poseł III kadencji Sejmu (II RP)
Okres od 1930
do 1935
Przynależność polityczna Stronnictwo Ludowe
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Order Sztandaru Pracy II klasy Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Partyzancki

Stanisław Araszkiewicz[a], ps. Jastrzębiec, Jastrzębowski (ur. 13 listopada 1901 w Garbowie koło Sandomierza, zm. 1 września 1983 w Warszawie) – polski polityk, poseł na Sejm w latach 1930–1935, dyrektor Departamentu Robót Publicznych i Odbudowy i przewodniczący Krajowej Rady Odbudowy Delegatury Rządu na Kraj, partyzant BCh, po wojnie podsekretarz stanu w Ministerstwie Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych w latach 1957–1967, działacz społeczny[2][3].

Młodość i początki działalności politycznej[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Araszkiewicz do 1924 roku uczył się w gimnazjum w Sandomierzu, jednak maturę uzyskał w 1925 roku, studiując od 1924 roku na Wydziale Nauk Politycznych i Społecznych Wolnej Wszechnicy Polskiej. Uzyskał dyplom w 1935 roku (studiował z przerwą od 1930 do 1933).

W czasie nauki w gimnazjum w lipcu 1920 roku ochotniczo zaciągnął się do Wojska Polskiego podczas wojny polsko-bolszewickiej[3]. Służył do października 1920 roku, później, w czasie studiów odbył przeszkolenie w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 10 w Gródku Jagiellońskim (od listopada 1928 roku do września 1929 roku). W 1937 roku otrzymał awans na podporucznika rezerwy piechoty[1].

Od roku 1918 działał w ruchu ludowym. Tuż po swoich siedemnastych urodzinach, 15 listopada 1918 roku, został sekretarzem komitetu powiatowego PSL „Wyzwolenie” w Sandomierzu[2]. W latach 1919–1928 działał w Centralnym Związku Młodzieży Wiejskiej. Między 1927 a 1928 był członkiem Zarządu Głównego Akademickiego Związku Młodzieży Wiejskiej. W latach 1928–1931 kierował Sekretariatem Naczelnym PSL „Wyzwolenie” i pełnił funkcję zastępcy Sekretarza Naczelnego tej partii. Od 1928 do 1935 roku zasiadał w Zarządzie Głównym Związku Młodzieży Wiejskiej.

Życie i działalność polityczna do 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Do Sejmu III kadencji został wybrany w okręgu nr 22 (Sandomierz) z listy Związku Obrony Prawa i Wolności Ludu Stronnictw Centrolewu (nr 7) jako członek PSL „Wyzwolenie”. Należał do Klubu Parlamentarnego Posłów Chłopskich, a od roku 1931 zasiadał w klubie Stronnictwa Ludowego (SL), był członkiem sejmowej komisji wojskowej. W latach 1933–1935 był członkiem Rady Naczelnej i skarbnikiem Naczelnego Komitetu Wykonawczego SL, zaś w latach 1934–1935 był także sekretarzem Zarządu Wojewódzkiego Stronnictwa w Kielcach[3]. Od 1936 do 1946 roku pracował w Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych w Warszawie, początkowo jako naczelnik wydziału, potem jako wicedyrektor Zakładu[2]. Od marca 1934 roku był także krótko sekretarzem Zarządu Głównego Wojewódzkiego Stronnictwa Ludowego w Kielcach. Był również Prezesem Towarzystwa Uniwersytetów Ludowych.

Działalność w okresie okupacji niemieckiej oraz w Polsce Ludowej[edytuj | edytuj kod]

W okresie okupacji niemieckiej działał w organizacjach niepodległościowych, wchodził w skład Komendy Głównej Batalionów Chłopskich (BCh) jako szef Oddziału IV (kwatermistrzostwo) prawdopodobnie w stopniu majora. Araszkiewicz pełnił także istotne funkcje w Delegaturze Rządu na Kraj. Od roku 1942 był zastępcą Dyrektora Departamentu Robót Publicznych i Odbudowy, zaś od 9 lutego 1944 do 1 lipca 1945 roku[4] dyrektorem tego Departamentu[3], pełnił także funkcję przewodniczącego Krajowej Rady Odbudowy[5]. Od roku 1945 w PSL „mikołajczykowskim”, działał jako skarbnik Zarządu Wojewódzkiego w Łodzi, później, do 1947 roku był członkiem Rady Naczelnej Stronnictwa i pracownikiem sekretariatu Naczelnego Komitetu Wykonawczego PSL[3]. Aresztowany w czerwcu 1947 roku i więziony przez pięć miesięcy[2]. Po opuszczeniu aresztu wstąpił do prokomunistycznego Stronnictwa Ludowego, które w 1949 roku połączyło się z resztkami PSL „mikołajczykowskiego”, tworząc ZSL. Araszkiewicz został członkiem tej partii, wchodził w skład jej Naczelnego Komitetu w latach 1959–1973. Od 1948 roku pracował w Ministerstwie Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, a w latach 1957–1967 zajmował stanowisko podsekretarza stanu w tym ministerstwie. Był prezesem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Brazylijskiej. Uzyskał tytuł zawodowy magistra prawa na Uniwersytecie Łódzkim. W grudniu 1967 roku przeszedł na emeryturę. W 1970 roku został mianowany na stopień podpułkownika[3].

Życie rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Grób Stanisława i Zuzanny Araszkiewiczów w Alei Zasłużonych Cmentarza Komunalnego na Powązkach w Warszawie

Stanisław Arazkiewicz był synem Andrzeja, rolnika, i Katarzyny z domu Dąda. Miał siostrę, Katarzynę, późniejszą Wicińską. Ożenił się z Zuzanną Dieuleveut-Kaulek (1919–2000), wnuczką Wacława Piskorskiego, córką Jeana Luciena Dieuleveut-Kauleka i Łucji z domu Piskorskiej (1886–1935) oraz siostrzenicą m.in. Leonarda Piskorskiego i Tomasza Piskorskiego. Miał z nią syna Andrzeja (ur. w 1947).

Został pochowany w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Komunalnym – Powązki w Warszawie[3].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Kunerta[1] używał do 1930 roku nazwiska Araśkiewicz.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Kunert 1987 ↓, s. 28.
  2. a b c d Jacek Majchrowski: Kto był kim w drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa: BGW, 1994. ISBN 83-7066-569-1.
  3. a b c d e f g Małgorzata Smogorzewska: Posłowie i Senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej 1919–1939. Słownik biograficzny. Tom I A-D. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1998. ISBN 83-7059-392-5.
  4. Historia Ministerstwa Infrastruktury [data dostępu 6 listopada 2010]
  5. Serwis tematyczny „Polska Podziemna”

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]