Stanisław Bonifacy Wierzbowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy starosty łęczyckiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Stanisław Bonifacy Wierzbowski
Herb
Jastrzębiec
Rodzina Wierzbowscy herbu Jastrzębiec
Data i miejsce urodzenia 14 maja 1659
Kraków
Data i miejsce śmierci 8 sierpnia 1728
Łask
Ojciec Hieronim Wierzbowski
Matka Katarzyna z Ginwiłłów Piotrowska h. Nieczuja
Żona

Urszula Tarnowska h. Leliwa

Dzieci

Stanisław Kostka Wierzbowski i 5 innych synów oraz Katarzyna, Teresa i 3 inne córki

Stanisław Bonifacy Wierzbowski herbu Jastrzębiec (ur. 14 maja 1659 na Zamku Królewskim na Wawelu w Krakowie, zm. 8 sierpnia 1728 w Łasku) – kanonik gnieźnieński, infułat łaski, dziekan pułtuski, starosta łęczycki w latach 1704-1725, chorąży większy łęczycki w latach 1687-1704[1].

Praktycznie od najmłodszych lat Stanisław pozostawał pod opieką stryja, biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego, którego był ulubieńcem, gdyż jego ojciec – Hieronim zmarł gdy Stanisław miał 6 lat. Duchowny kształcił Stanisława na swój koszt w kolegium Pijarów w Warszawie, oraz u O.O. Jezuitów w Poznaniu. W wieku 19 lat Stanisław Wierzbowski odbył pierwszą podróż zagraniczną poprzez ówczesne kraje niemieckie, Holandię, Niderlandy austriackie oraz Francję. Podróż zakończyła się 2-letnim pobytem w Paryżu.

Stryj Stefan starał się wykreować Stanisława na dworzanina u boku rodziny Sobieskich, jednak ten coraz częściej zamyślał o obraniu stanu duchownego. Mimo zakupionych ku temu zamysłowi szat kościelnych ostatecznie Stanisław Wierzbowski nie rozpoczął posługi Bożej. W 1685 r. przejął od matki dość duży majątek rodzinny składający się z Łasku i kilkunastu wsi przystępując do wykupu niektórych z nich z zastawów. Za namową przyjaciół i stryja rezygnując z kariery duchownej poślubił ostatecznie w 1687 r. hrabiankę Urszulę Tarnowską herbu Leliwa, córkę starosty krzepickiego Kazimierza Tarnowskiego. W tymże roku także Stanisław otrzymał awans na chorążego mniejszego łęczyckiego.

5 lipca 1697 roku podpisał w Warszawie obwieszczenie do poparcia wolnej elekcji, które zwoływało szlachtę na zjazd w obronie naruszonych praw Rzeczypospolitej[2].

Jeszcze w końcu XVII wieku otrzymał kolejny awans – na starostwo łęczyckie. Przez krótki czas był także wzmiankowany jako starosta barwałdzki. Kariera Stanisław nie szła jednak w parze ze szczęściem osobistym. Praktycznie wszystkie dzieci Stanisława zmarły w wieku młodzieńczym, a ok. 1705 śmierć dosięgła samą żonę Stanisława – Urszulę. Przechodząc załamanie po stracie rodziny Stanisław powrócił do dawnego pomysłu obrania kariery duchownej. Rezygnując z piastowanych godności chorążego mniejszego i starosty łęczyckiego oraz starosty barwałdziego Stanisław Wierzbowski rozpoczął karierę duchowną osiągając godności kanonika łukowskiego, płockiego, gnieźnieńskiego i dziekana pułtuskiego.

Pod koniec życia Stanisław Wierzbowski pełnił rolę infułata w swoim dziedzicznym mieście – Łasku. Na krótko przed śmiercią, w 1727 r. wystarał się u króla Augusta II Sasa o przywilej lokacyjny dla wsi Jasienica Jasienica Rosielna w Małopolsce, którą to w posagu wraz z okolicznymi wsiami wniosła jego żona, Urszula. Stanisław zmarł w 1728 r. i został pochowany w krypcie ufundowanej przez siebie w 1708 r. kaplicy pw. Matki Boskiej (obecnie Najświętszego Sakramentu) w kolegiacie łaskiej. Jest tam również pochowana jego żona Urszula, oraz dzieci, pośród których zidentyfikowano najstarszego - Stanisława Kostkę, odzianego w żółty żupan. W 1854 r. dr. Leon Rosenzweig przeprowadził rewizję w kaplicy i zeznał, że w jednej z licznych trumien „leży także pochowany infułat Wierzbowski w tunicelli fioletowej, z pastorałem drewnianym przy boku prawym”.

Stanisław Wierzbowski jest autorem pamiętnika, pod tytułem „Konnotata wypadków w domu i kraju zaszłych od 1634 do 1689 r.”. Staropolski pamiętnik ujrzał światło dzienne głównie dzięki staraniom hr. Jana Konrada Załuskiego, który z archiwum rodzinnego oddał go do druku dodając od siebie liczne komentarze. Dzieło ostatecznie wydano drukiem w 1858 r. Daje ono obok historii rodziny Wierzbowskich doskonały obraz dziejów Rzeczypospolitej z okresu panowania czterech królów: Władysława IV Wazy, Jana II Kazimierza Wazy, Michała Korybuta Wiśniowieckiego i Jana III Sobieskiego.

Zobacz też: Wierzbowscy herbu Jastrzębiec, Łask, Kolegiata Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Michała Archanioła w Łasku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI-XVIII w. Spisy, red. A. Gąsiorowski, Kórnik 1993.
  2. Konnotata wypadków w domu i w kraju zaszłych od 1634 do 1689 r. skreślona przez Stanisława Wierzbowskiego, wyd. J. N. Bobrowicz, Lipsk 1858 r.
  3. Herbarz Polski Kacpra Niesieckiego S. J. powiększony dodatkami późniejszych autorów, rękopismów, dowodów urzędowych i wydany przez J. N. Bobrowicz, t. 9, Lipsk 1842, s. 316-320.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urzędnicy województw łęczyckiego i sieradzkiego XVI-XVIII wieku. Spisy. Opracowali Edward Opaliński i Hanka Żerek-Kleszcz. Kórnik 1993, s. 304.
  2. Obwieszczenie do poparcia wolney elekcyey roku Pańskiego tysiącznego sześćsetnego dziewięćdziesiątego siodmego. [Inc.:] Actum in castro Ravensi sub interregno feria quinta post festum sanctae Margarethae [...] proxima anno Domini millesimo sexcentesimo nonagesimo septimo. [b.n.s]